Kakia Ps
Αν και ποτέ μου δεν συμπάθησα τις μέρες του Πάσχα (θες γιατί δεν τρώω αρνί, θες γιατί είναι ακόμα πιο ρουτινιάρικες κι απ’ τα Χριστούγεννα ..!), είπα να μην ξεφύγω και να γράψω κάτι σχετικό. Όσο μπορώ βέβαια! Έτσι αποφάσισα να σας μιλήσω για τη γλώσσα Rapa Nui που μιλιέται στο Νησί του Πάσχα! 
Το Νησί του Πάσχα είναι ένα πολυνησιακό νησί στον νοτιοανατολικό Ειρηνικό ωκεανό. Το όνομά του δόθηκε από τον Ολλανδό εξερευνητή Jacob Roggeveen, ο οποίος ψάχνοντας για το Νησί του Δαβίδ, το ανακάλυψε την Κυριακή του Πάσχα του 1722. Το νησί βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία της Χιλής και σ’ αυτό κατοικούν τόσο ντόπιοι Πασχαλινοί (!) όσο και Χιλιανοί. Για να μιλήσουμε με αριθμούς, συνολικά υπάρχουν 3700 βέροι Πασχαλινοί, οι οποίοι καλύπτουν το 60% των κατοίκων του νησιού. Θα περίμενε λοιπόν κανείς ότι η γλώσσα με τους περισσότερους ομιλητές στο Νησί του Πάσχα θα ήταν η ντόπια, η Rapa Nui. Λάθος!
Η Rapa Nui ή Pascuan ή Pascuense είναι μειονοτική γλώσσα! Μιλιέται με ευφράδεια μόνο από 8οο ομιλητές. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι μιλούν είτε την ισπανική είτε μία παραλλαγή της Rapa Nui με άφθονα ισπανικά στοιχεία.
Κυριότερο χαρακτηριστικό της γλώσσας είναι ο αναδιπλασιασμός. Όταν δεν διαθέτουν στο λεξιλόγιό τους μία λέξη, παίρνουν μία άλλη (ολόκληρη ή τμήμα της), η οποία έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό αυτό που δεν έχουν άλλο τρόπο να το πουν και την αναδιπλασιάζουν! Για παράδειγμα, η αυγή “tea” είναι λευκή, επομένως το άσπρο χρώμα (που δεν έχουν άλλο τρόπο να το πουν) είναι δυο φορές αυγή “tea tea”! 
Filed under: γλωσσες, γλωσσικοι μυθοι | Ετικέτες: Eskimo-Aleut γλώσσες, Franz Boas, πολυσυνθετικές γλώσσες, γλωσσικός μύθος
Εδώ και ένα μήνα “ετοιμάζω” αυτό το post. Τις τελευταίες μέρες που είχα χρόνο να το συντάξω, διαπίστωσα ότι το θέμα μου μπαγιάτεψε. Βλέπετε ενώ ήθελα να σας μιλήσω για το χιόνι, ο καιρός παράγινε καλός! Μέχρι πριν λίγες μέρες το θέμα έμοιαζε ιδανικό: έδενε τέλεια με τις χαμηλές θερμοκρασίες (και το προηγούμενο πρωτοχρονιάτικο post!) ενώ αποτελούσε γέφυρα για ένα νέο κύκλο αναρτήσεων! Όπως και να’χει το πήρα απόφαση κι ας μοιάζει άκαιρο…Ελπίζω μόνο μέχρι να το δημοσιεύσω να ρίχνει καρέκλες!
Όσοι έχουν ασχοληθεί έστω και λίγο με τις γλώσσες θα έχουν ακούσει ότι οι Εσκιμώοι έχουν μεγάλη ποικιλία λέξεων για να περιγράψουν το χιόνι. Μερικοί λένε 400 ενώ άλλοι 4000! Κάθε μία από αυτές τις λέξεις έχει μια διαφορετική σημασιολογική πινελιά. Άλλη λέξη έχουν για το χιόνι που πέφτει, άλλη για το στρωμένο χιόνι, κτλ. Αυτή η ποικιλία στην έννοια χιόνι, δείχνει την επίδραση που έχει το περιβάλλον και η κουλτούρα πάνω στη δομή της γλώσσας. Με άλλα λόγια, σε εμάς τους έλληνες που το χιόνι δεν παίζει κανένα σπουδαίο ρόλο, αρκεί μία μόνο λέξη για να το περιγράψουμε.
Πολλοί διαβάζοντας την παραπάνω παράγραφο θα σκέφτονται με ικανοποίηση “το ‘ξερα!”! Όμως τι απογοήτευση! Η παραπάνω ιστορία είναι ένας ακόμα γλωσσικός μύθος, ο οποίος μάλιστα ξεκίνησε από τους ίδιους τους γλωσσολόγους. Συγκεκριμένα πηγή αυτής της ιστορίας ήταν οι έρευνες του Franz Boas το 1911, οι οποίες διαψεύστηκαν πολλά χρόνια μετά, με αποτέλεσμα ο μύθος να εξαπλώνεται ραγδαία.
Δύο είναι τα κυριότερα προβλήματα της υπόθεσης ότι οι Εσκιμώοι έχουν πάρα πολλές λέξεις για το χιόνι. Το πρώτο είναι ότι δεν υπάρχει μία, αλλά καμιά εικοσαριά Eskimo-Aleut γλώσσες που μιλιούνται στην Αλάσκα, τον Βόρειο Καναδά, τη Γροιλανδία κτλ. Το άλλο πρόβλημα είναι ότι οι γλώσσες αυτές είναι πολυσυνθετικές, δηλαδή μία λέξη αποτελείται από πολλά μορφήματα. Με άλλα λόγια μία λέξη ισούται με μία φράση μιας άλλης γλώσσας, π.χ. η λέξη “tusaatsiarunnanngittualuujunga” σημαίνει “δεν μπορώ ν’ ακούσω πολύ καλά” (στη γλώσσα Inuit).
Αν πω λοιπόν σε μία από τις Eskimo-Aleut γλώσσες ” το χιόνι που πέφτει στο igloo” και “το χιόνι που πέφτει στη μούρη μου” είναι βέβαιο ότι θα χρησιμοποιήσω δύο διαφορετικές λέξεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μιλώ για διαφορετική ποικιλία χιονιού! Πώς την πάτησαν έτσι οι linguists;!
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: Giuseppe Mezzofanti, πόσες γλώσσες υπάρχουν στον κόσμο;
Διαβάζοντας το post της serenitsas για το mail του Άγιου Βασίλη, συνειδητοποίησα ότι ο Santa πρέπει να είναι ο πιο πολύγλωσσος άνθρωπος (;) στον κόσμο! Κι αυτό γιατί δέχεται γράμματα απ’ όλο τον κόσμο και είναι σε θέση να τα διαβάσει και να δώσει τα δώρα που ζήτησε κάθε παιδί. Επομένως γιατί το mail να είναι μόνο στα αγγλικά;!
Αν θεωρήσουμε ότι ο Αη Βασίλης δέχεται γράμματα από κάθε γωνιά του πλανήτη, τότε μιλάει τόσες γλώσσες όσες και οι γλώσσες που υπάρχουν στον κόσμο. Στο ερώτημα “πόσες είναι αυτές;” οι γλωσσολόγοι αδυνατούν να απαντήσουν.
Τα προβλήματα είναι πολλά. Αρχικά υπάρχουν μέρη στον κόσμο, όπως στο δάσος του Αμαζονίου, τα οποία δεν έχουν εξερευνηθεί διεξοδικά κι έτσι δεν ξέρουμε πολλά για τους ανθρώπους που ζουν εκεί, καθώς και για τη γλώσσα τους. Επίσης οι γλωσσολόγοι δεν μπορούν να καθορίσουν αντικειμενικά κριτήρια που να διαφοροποιούν μια εθνική γλώσσα από μία διάλεκτο. Για παράδειγμα υπάρχουν κινέζικες διάλεκτοι όπως οι Cantonese και Hakka που διαφέρουν μεταξύ τους -αλλά και από την κυρίαρχη Mandarin- σε τέτοιο βαθμό, όσο διαφέρουν τα Γαλλικά από τα Ισπανικά και τα Ιταλικά. Παρά τις τόσο μεγάλες διαφορές όμως δεν θεωρούνται ξεχωριστές γλώσσες, αλλά διάλεκτοι της κινέζικης. Για ποιο λόγο, δεν το ξέρουμε!
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γλωσσολόγων πάντως υπάρχουν σήμερα περίπου 7.000 εθνικές γλώσσες στον κόσμο (μία για κάθε 862.200 ανθρώπους στη γη), αλλά ο πραγματικός αριθμός πιστεύεται ότι είναι κατά πολύ μεγαλύτερος. Ο Santa λοιπόν σίγουρα κρατάει το ρεκόρ γλωσσομάθειας!
Ένας πραγματικός recordman γλωσσομάθειας βέβαια ήταν ο καρδινάλιος Giuseppe Mezzofanti (1774-1849) επικεφαλής της βιβλιοθήκης του Βατικανού. Λέγεται ότι γνώριζε 78 γλώσσες και διαλέκτους, κάνοντας τον Λόρδο Βύρωνα να τον χαρακτηρίσει “a monster of languages”!
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: επίσημη γλώσσα, εθνική γλώσσα, η αγγλική ως δεύτερη επίσημη
Σε ένα μάθημα στο πανεπιστήμιο ανοίξαμε κουβέντα για τις αλλαγές που ανακοίνωσε η Διαμαντοπούλου στους Δελφούς. Κάποια στιγμή ο καθηγητής προκειμένου να ενισχύσει την οργή μας εναντίον της υπουργού (η οποία είχε εκφραστεί πάνω κάτω απ’όλους μας) αναφέρθηκε και στην παλιά εκείνη πρότασή της -ως ευρωβουλευτίνας νομίζω τότε- να γίνουν τα αγγλικά η δεύτερη επίσημη γλώσσα του κράτους. Αμέσως το τμήμα ξεσηκώθηκε! “Την κάναμε και υπουργό παιδείας!”… Εγώ προτίμησα στο σημείο αυτό να μη μιλήσω, για να προσέξω τις αντιδράσεις των γύρω μου. Αποτέλεσμα της παρατήρησης είναι αυτό το post.
Αρχικά να ξεκαθαρίσω ότι επίσημη ονομάζεται εκείνη η γλώσσα που είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη ως η γλώσσα της διοίκησης του κράτους. Η επίσημη συνήθως συμπίπτει με την εθνική γλώσσα, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας. Υπάρχουν βέβαια και λαοί που μιλούν διαφορετική γλώσσα από αυτήν που χρησιμοποιεί το κράτος. Ακόμα υπάρχουν κράτη με περισσότερες από μία επίσημες, όπως η Νότια Αφρική και κράτη χωρίς επίσημη γλώσσα, όπως οι Η.Π.Α. ή η Σουηδία. Απ’ όλα αυτά αντιλαμβάνεστε ότι η επίσημη γλώσσα δεν είναι η γλώσσα που μιλάμε στην καθημερινότητά μας, ούτε αυτή που διδάσκεται στα σχολεία σαν πρώτη γλώσσα. Είναι η γλώσσα της νομοθεσίας, της δικαιοσύνης και της δημόσιας διοίκησης.
Επιστρέφω στην αφορμή του post: Όλοι οι συμφοιτητές μου αντέδρασαν άσχημα στο άκουσμα της πρότασης να γίνει και η αγγλική επίσημη γλώσσα του ελληνικού κράτους. Οφείλω να παραδεχτώ ότι στο θέμα της Διαμαντοπούλου αριστεροί, δεξιοί, ακραίοι, κεντρώοι κι αριστεριστές συμφώνησαν ότι η πρόταση αυτή είναι κάτι “κακό”. Να που η γλώσσα ενώνει!
Ωστόσο, όπως φαίνεται, αυτό που ονομάζουμε “επίσημη” γλώσσα είναι κάτι θεσμικό κι όχι ουσιαστικό. Δεν νομίζω δηλαδή να ενοχλούσε κανέναν αν οι νόμοι παραδίδονταν στα ελληνικά και τα αγγλικά ή σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο στα αγγλικά… Η μόνη αλλαγή που θεωρώ αξιοσημείωτη είναι ότι πιθανότατα θα αυξάνονταν οι ώρες των Αγγλικών στα σχολεία. Αυτό όμως δεν καταλαβαίνω γιατί να είναι απαραίτητα κακό. Εμείς οι Έλληνες δεν είμαστε αυτοί που θεωρούμε τα Αγγλικά εφόδιο ζωής, που πασχίζουμε να πάρουμε πτυχία και που πρήζουμε τα παιδιά μας να ξεμπερδέψουν γρήγορα με αυτά, μπας και κάνουν και τίποτε άλλο δευτερευόντως;
Μήπως τελικά η γλώσσα όχι μόνο ενώνει αλλά και τυφλώνει;
update: Πολλοί ίσως αναρωτιούνται για ποιο λόγο να χρησιμοποιηθεί η Αγγλική έστω και στη νομοθεσία, εφόσον δεν μιλιέται στην Ελλάδα. Φαντάζομαι ότι επιλέχτηκε, γιατί είναι αυτό που λέμε lingua franca. Θα συμφωνήσω πάντως ότι δεν είναι και τόσο χρήσιμη αυτή η αλλαγή. Πιο χρήσιμο θα ήταν πιστεύω να γίνει η Αλβανική δεύτερη επίσημη, ώστε να βοηθήσουμε κι όλους αυτούς τους μετανάστες να καταλάβουν στη μητρική τους θέματα διοίκησης του κράτους στο οποίο ζουν.
Σας αφήνω να αναρωτηθείτε πώς θα αντιδρούσατε σε μία τέτοια πρόταση, ακόμα και τώρα που ξέρετε ότι δεν θα κινδύνευαν τα ελληνικά με την είσοδο μιας δεύτερης επίσημης…
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: παρσί, περσική γλώσσα, τατζικική, φαρσί, νταρί
κεραμιδοκανελο-καφεκόκκινη μπουχάρα!!!
Αν ξέρατε κάποια Ιρανή, η οποία είχε μάθει τέλεια Ελληνικά και της λέγατε “Φαρσί τα μιλάς τα Ελληνικά Σεχραζάντ!” θα σας κοιτούσε όλο απορία! Κι αυτό γιατί στη γλώσσα της η λέξη φαρσί δεν είναι ένα επίρρημα συνώνυμο του “άπταιστα”, αλλά το όνομα της ίδιας της γλώσσας της (πώς λέμε Ελληνικά, Γαλλικά, Αγγλικά…έτσι λέμε και Φαρσί)!
Φαρσί ή Παρσί (ή Τατζικική ή Νταρί ανάλογα τις περιοχές) είναι η Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα-άρα αδερφάκι της Ελληνικής-η οποία μιλιέται σε πολλές χώρες, ανάμεσά τους το Ιράν, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και πάει λέγοντας! Ο όρος “Περσικά” βέβαια είναι ευρύτερα διαδεδομένος από τον όρο Φαρσί. Προέρχεται από τα λατινικά και επιλέχθηκε ως η καταλληλότερη ονομασία για τη γλώσσα από την “Ακαδημία της Περσικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας”. Οι πέρσες πάντως ενώ ονόμαζαν τη γλώσσα τους Παρσί, άρχισαν να τη λένε και Φαρσί λίγο αφότου οι άραβες-οι οποίοι δεν είχαν στην πρότυπη γλώσσα τους το φώνημα /p/-την είπαν με αυτό το όνομα.
Η νεότερη Περσική μετρά περίπου 1000 χρόνια ζωής, γι’αυτό και μπορεί να χωριστεί σε τρεις περιόδους: την πρώιμη, την κλασική και τη σύγχρονη. Πολλοί μορφωμένοι φυσικοί ομιλητές μπορούν πάντως να κατανοήσουν κείμενα της πρώιμης περιόδου χάρη στη μορφολογία και το λεξιλόγιο που έχουν παραμείνει σχετικά σταθερά στο μεγαλύτερο μέρος της χιλιετίας.
Στα ελληνικά η λέξη φαρσί το πιο πιθανό είναι να ήρθε από τα τούρκικα. Ωστόσο δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι την πήραμε από τα Γαλλικά και είναι παθητική μετοχή farci του ρήματος farcir που σημαίνει γεμίζω. Η έκφραση πάντως “τα μιλάει φαρσί” ή “τα έμαθε φαρσί” ίσως προέκυψε χάρη σε κάποιον που ήξερε περσικά κι επομένως θεωρήθηκε ικανός στις ξένες γλώσσες! Ίσως πάλι τα Φαρσί να ακούγονταν στα αυτιά των Ελλήνων σαν μια δύσκολη, γρήγορη γλώσσα κι έτσι να χρησιμοποίησαν τη λέξη ως επίρρημα για όποιον μαθαίνει νεράκι κάτι δύσκολο!
صلح بر شما [salam aleikom] ειρήνη σε σας!
και μια γεύση από Περσική προφορά.
Εδώ και σχεδόν μία εβδομάδα έχω αρχίσει σουηδικά. Τη χώρα ανέκαθεν τη συμπαθούσα όχι μόνο γιατί δυο παιδικοί μου φίλοι μεγάλωσαν εκεί και πάντα άκουγα τα καλύτερα, αλλά κι εξαιτίας των επίπλων ΙΚΕΑ και των σουηδικών κεφτεδακίων που προσφέρει! Τη γλώσσα πάλι τη συμπάθησα παρακολουθώντας τη γνωστή τριλογία που βασίστηκε στα βιβλία του Larsson. Προτού καλά καλά όμως μάθω πως είναι το “Με λένε Κάκια” στα σουηδικά, ο γλωσσικός ρατσισμός ξαναχτύπησε!
Η φίλη serenitsa και η φίλη της Β. χαρακτήρισαν τα σουηδικά “βλάχικα γερμανικά”! Αυτό με πλήγωσε, γιατί είμαι από τη Λάρισα, η διάλεκτος της οποίας φέρει το ίδιο στίγμα (χμ…βλάχικα ελληνικά)! Έχοντας λοιπόν ήδη υπερασπιστεί την τοπική μου διάλεκτο, είμαι εδώ να υπερασπιστώ και την τιμή των σουηδικών!
Τα Σουηδικά είναι επίσημη γλώσσα της Φινλανδίας κι όχι της Σουηδίας (οι Σουηδοί δεν έχουν καμία επίσημη γλώσσα)! Αυτό βέβαια είναι θεσμικό ζήτημα, γιατί στην πραγματικότητα στη Σουηδία συναντά κανείς 8.000.000 ομιλητές. Ο λόγος για τον οποίο η γλώσσα αυτή θυμίζει έντονα τα γερμανικά, είναι γιατί μετά τον εκχριστιανισμό της Σουηδίας και την είσοδο μέσω της θρησκείας των λατινικών, γερμανοί επιχειρηματίες και ιεραπόστολοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αλλάζοντας δραματικά τη γλώσσα. Τα γερμανικά δηλαδή μπορεί να εξαφανίστηκαν στη Σουηδία, άφησαν όμως ίχνη στην ήδη υπάρχουσα γλώσσα. Δάνειες λέξεις από τα Γερμανικά εισήχθησαν βέβαια και την περίοδο που οι Σουηδοί πολεμούσαν στη Βόρεια Γερμανία.
Στα δικά μου αυτιά τα Σουηδικά ακούγονται σαν μια πιο “γλυκιά” εκδοχή των Γερμανικών, η οποία μάλιστα είναι πολύ κοντά και με τα Αγγλικά. Διαβάζοντας για την ιστορία της γλώσσας διαπίστωσα ότι πράγματι μετά τον β’ παγκόσμιο τα σύγχρονα σουηδικά έχουν δεχτεί μεγάλη επίδραση από την αγγλική. Επίσης συναντάμε αρκετές δάνειες λέξεις από τα γαλλικά αλλά και τα ελληνικά π.χ. ängel=άγγελος, skola=σχολείο.
* Πρόκειται για τον σουηδικό τίτλο της ταινίας “Το κορίτσι με το τατουάζ”. Από τα λίγα σουηδικά που έμαθα έχω να παρατηρήσω ότι ο τίτλος είναι ως συνήθως ελεύθερη απόδοση! Κι αυτό γιατί ακόμα κι ένας beginner ξέρει ότι män είναι οι άντρες και kvinnor οι γυναίκες!
update: Η ακριβής μετάφραση του τίτλου είναι “Οι άντρες που μισούν τις γυναίκες”. Μωρέ καλά κάναν και το είπαν “Το κορίτσι με το τατουάζ”! Ξαφνικά αγάπησα τη Lisbeth Salander!
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: castellano, español, βάσκικη γλώσσα, ισπανική γλώσσα, καταλανική γλώσσα
θεούλης!
Με αυτό εδώ το post κλείνω τον κύκλο του μουντιάλ και θα τον ξανανοίξω αν κι εφόσον εξακολουθώ να γράφω μετά από τέσσερα χρόνια. Νικήτρια ως γνωστόν αναδείχτηκε η Ισπανία και για τη γλώσσα αυτής ευθύς θα σας μιλήσω (πόσο θα θελα να ήταν στη θέση της η “Ουρουγουάου”, για την οποία βέβαια θα έγραφα ακριβώς τα ίδια!)
Τα ισπανικά είναι μέλος της οικογένειας των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών και συγκεκριμένα ανήκει στις ρομάνικες γλώσσες. Είναι επίσημη γλώσσα είκοσι χωρών, με την παγκόσμια πρωταθλήτρια Ισπανία να έρχεται μόλις τρίτη σε αριθμό ισπανόφωνων ομιλητών!
Ο Ινιέστα και οι συμπατριώτες του αποκαλούν τη γλώσσα τους español όταν αναφέρονται σε αυτή σε σχέση με τις γλώσσες άλλων χωρών. Λένε δηλαδή “Εμείς μιλάμε español, οι γάλλοι γαλλικά, οι άγγλοι αγγλικά κτλ”! Στην Ισπανία όμως υπάρχουν κι άλλες γλώσσες, όπως η βασκική και η καταλανική. Προσοχή! Δεν μιλώ για διαλέκτους της español αλλά για άλλες γλώσσες! Έτσι όταν οι ισπανοί αναφέρονται στην επίσημη γλώσσα του κράτους τους, η οποία διαφέρει από τις προαναφερθείσες, την αποκαλούν όχι español αλλά castellano!
Το ποια γλώσσα μιλά τελικά ένας Ισπανός δεν προδίδει μόνο την καταγωγή του, αλλά συχνά και την πολιτική του ιδεολογία. Οι εθνικιστές Ισπανοί για παράδειγμα απορρίπτουν τις άλλες γλώσσες, δεν χρησιμοποιούν καν τον όρο castellano για τη γλώσσα τους, δεν δέχονται ούτε τις τοπικές διαλέκτους και θεωρούν την español τη μόνη καθαρή ισπανική γλώσσα που εξασφαλίζει εθνική ενότητα.
Τις τελευταίες μέρες που δεν είχα internet βρήκα ευκαιρία να βάλω σε μια σειρά τους φακέλους του υπολογιστή μου. Ταξινομώντας λοιπόν χρονολογικά σκόρπιες φωτογραφίες των καλοκαιρινών μου διακοπών, διαπίστωσα ότι ανά τέσσερα χρόνια τα χαμόγελα ήταν μεγαλύτερα, τα πρόσωπα πιο φωτεινά και γενικά όλοι δείχναμε πιο χαλαροί και ευδιάθετοι! Το μυστικό της λάμψης μας..;! Είχε mundial!
Φέτος το mundial διεξάγεται στη Νότια Αφρική και μετά από πάάάρα πολλά χρόνια συμμετέχει και η Ελλάδα (την τελευταία φορά ήμουν μικρό παιδάκι και θυμάμαι δυο πράγματα: ότι είχαμε μασκότ την αλεπού Πηνελόπη κι ότι εγώ -καθότι ρεαλίστρια- υποστήριζα τη Βραζιλία! Α! Κι ότι “μαγέψαμε” την υφήλιο με τη μπάλα που παίξαμε!) 
Σε όλους εσάς όμως, που δεν είστε και τόσο ρεαλιστές και που θα κάνετε το μακρινό ταξίδι για να δείτε την εθνική, έχω να πω τα εξής: Η Νότια Αφρική έχει 11 επίσημες γλώσσες, όπως προκύπτει από το σύνταγμα που υπέγραψε ο Νέλσον Μαντέλα το 1996. Αυτές είναι η αγγλική, η αφρικανολλανδική, η Ndebele, η Βόρεια Sotho, η Sotho, η Swati, η Tsonga, η Tswana, η Venda, η Xhosa και η Zulu που είναι η πιο διαδεδομένη απ’ όλες. Βέβαια στις αστικές περιοχές όλοι γνωρίζουν λίγο πολύ αγγλικά γιατί είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ, επομένως θα συνεννοηθείτε μια χαρά. Υπάρχουν βέβαια και άλλες μη επίσημες “εθνικές” γλώσσες όπως η Nama και η Fangalo, αλλά και “σκέτες” μη επίσημες (δηλαδή γλώσσες των μεταναστών) όπως τα Πορτογαλικά, τα Πολωνικά, τα Γαλλικά, τα Γερμανικά και μαντέψτε…τα Ελληνικά!
update: Κι επειδή πολλοί googlάροντας “μουντιάλ ετυμολογία” (!) κατέληξαν σ’αυτό εδώ το post, σας παραπέμπω στο λήμμα του λεξικού Τριανταφυλλίδη: (κλικ!)
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: πολυγλωσσία, φλαμανδικά, γαλλικά, γλωσσική πολιτική
Μέσα σ’όλα που διαβάζουμε κι ακούμε τον τελευταίο καιρό για την οικονομική κρίση, έσκασε σαν “παράξενη” είδηση η παραίτηση της Βελγικής κυβέρνησης για λόγους…γλώσσας!
...του φωνάζανε και παραιτήθηκε!
Το βασίλειο του Βελγίου είναι πολύγλωσσο. Τρεις είναι δηλαδή οι επίσημες γλώσσες που αναγνωρίζονται: η γαλλική, η ολλανδική και η γερμανική. Κι επειδή οι δύο πρώτες μιλιούνται από τους περισσότερους, τα Γερμανικά βάλτε τα στην άκρη.
Γαλλικά μιλάει στο Νότο η βαλλονική κοινότητα, ενώ ολλανδικά μιλούν στο βορρά οι φλαμανδοί. Αν και συνταγματικά οι γλώσσες είναι ισότιμες, οι δύο κοινότητες είναι πολιτιστικά αυτόνομες, με αποτέλεσμα να υπάρχει παραδοσιακά μεταξύ τους κόντρα.
Το τελευταίο πρόβλημα που τους προέκυψε είναι ότι και οι δυο γλωσσικές κοινότητες φοβούνται μήπως χάσουν τη γλωσσική τους ταυτότητα. Σε μια προσπάθεια λοιπόν διατήρησης της τοπικής “καθαρότητας” τους, δεν αποδέχονται τη μεταδημότευση συμπατριωτών τους από την άλλη γλωσσική ομάδα. Είσαι ρε παιδί μου γαλλόφωνος…Ε δεν μπορείς να μετακομίσεις στο βορρά! Θα τους “βρωμίσεις”!!
Οι Βρυξέλλες βέβαια , πρωτεύουσα του Βελγίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ είναι πόλη που ανήκει στη φλαμανδική επικράτεια, είναι κατά 85% γαλλόφωνη (επειδή έχουν μετακομίσει εκεί πολλοί γαλλόφωνοι λόγω Ε.Ε και ΝΑΤΟ). Η ηγεσία των Φλαμανδών Φιλελεύθερων που παραίτηθηκε, επικαλέστηκε τις διαφωνίες για τα δικαιώματα των γαλλόφωνων στα περίχωρα των Βρυξελλών. Κι έτσι απλά το Βέλγιο έμεινε χωρίς κυβέρνηση σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο και μάλιστα λίγους μήνες προτού αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι σου είναι η γλώσσα…!
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: αρωμουνική, βλάχικη γλώσσα, θεσσαλική διάλεκτος
Αν και καθυστερημένα, παραδέχομαι ότι βρίσκω σωστή την παρατήρηση αναγνώστη στο post “βυσσ’νή θύελλα”, πως ενώ μιλάω για “βλάχικη” γλώσσα δεν αναφέρομαι πουθενά στην αρωμουνική (τη γλώσσα των Βλάχων) αλλά στη βαριά θεσσαλική μου διάλεκτο!
Η Βλάχικη με κεφαλαίο είναι μια λατινική γλώσσα, ανεξάρτητη από την ελληνική, της οποίας η ιστορία ξεκινά με την κατάκτηση των Βαλκανίων από τους Ρωμαίους. Φέρεται μάλιστα να προήλθε είτε από την καθομιλουμένη λατινική λαϊκή γλώσσα, είτε από τη διάλεκτο της λατινικής την οποία είχαν αναπτύξει οι ρωμαίοι στρατιώτες. Όποιος από εσάς βέβαια αναγνωρίζει πολλά ελληνικά στοιχεία στη βλαχική, είναι γιατί τα ελληνικά είχαν μεγάλη επιρροή στην εξέλιξη της γλώσσας, όχι όμως στη γέννησή της. Πιο κοντά μοιάζει να είναι πάντως με τα Ρουμάνικα, με τα οποία δείχνουν να προέρχονται από κοινό πρόγονο.
Στην Ελλάδα υπάρχουν καμιά εικοσαριά χιλιάδες ομιλητές, όμως σχεδόν όλοι τους είναι μεγάλης ηλικίας. Λίγοι νέοι κατανοούν τη γλώσσα κι ελάχιστοι τη μιλούν. Από το 1997 δημιουργήθηκε μάλιστα κι αλφάβητο για να αποκτήσει η γλώσσα γραπτή εκδοχή. Αναρωτιέμαι πάντως πόσοι είναι εκείνοι που ξέρουν να γράφουν Βλάχικα…
Για να επιστρέψω στην αρχική μου σκέψη, ο χαρακτηρισμός ότι οι θεσσαλοί μιλάμε “βλάχικα” (όχι αρωμουνικά, αλλά “χωριάτικα”) ίσως συνδέεται με το γεγονός ότι η Θεσσαλία απότελεσε τόπο εγκατάστασης βλαχόφωνων πληθυσμών (Λιβάδι, Τύρναβος κτλ) και ονομάστηκε Μεγάλη Βλαχία. Εννοώ ότι η χρήση της λέξης “βλάχικα” ίσως επιλέχθηκε γιατί τα θεσσαλικά ακούγονταν στα αυτιά των “πρωτευουσιάνων” το ίδιο ακαταλαβίστικα, παράξενα κι αστεία με τα Βλάχικα.
