Kakia Ps
Filed under: γλωσσικες ποικιλιες, γλωσσικος ρατσισμος | Ετικέτες: φατνιακή προφορά, γλωσσική ποικιλία, λι και νι, ουρανική προφορά
- Δικό σας!!! (με “λι” και “νι” ουρανικό): Τι θα κάνω, πώς θα πορευτώ;/Σε λίγο τελειώνει όλο αυτό/Ηταν δύσκολη αυτή η αποστολή/Μα αρέσει σε όλους να παίζουν εθνική!
Μια δυο μέρες μετά την πρόκριση της εθνικής στο euro, “διέρρευσε” στο internet ένα τραγούδι που συνέθεσαν στο πρόσφατο παρελθόν οι Λυμπερόπουλος, Κατσουράνης και Σαμαράς και το οποίο ερμήνευσε ο πρώτος. Το τραγούδι είναι κατά τη γνώμη μου μία σκέτη αηδία*, παρ’ όλα αυτά ασχολούμαι μαζί του γιατί αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης αυτού του post… και τελευταία δεν είχα και πολλή έμπνευση!
Ο Λυμπερόπουλος (ή MC Lybe), όπως είπαμε, τραγουδάει το κομμάτι. Ο παίχτης της ΑΕΚ, που κατάγεται από τα Φιλιατρά Μεσσηνίας, είναι γνωστός για πολλά, ανάμεσα στα οποία και την “αποκλίνουσα” από τη νόρμα προφορά του “λι” και “νι”. Αυτή του η “ιδιαιτερότητα”, όπως είναι αναμενόμενο, αποκαλύπτεται και στο εν λόγω τραγούδι (ομολογώ όχι στο βαθμό που περίμενα!).
Στο σημείο αυτό να διευκρινίσω ότι σαφώς και δεν χαρακτήρισα το τραγούδι αηδία εξαιτίας της προφοράς του “MC”. Αντιθέτως αυτό είναι το μοναδικό πράγμα που βρήκα πραγματικά ενδιαφέρον! Εξού και το post!
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η επίσημη προφορά του “λι” και του “νι” στα ελληνικά είναι φατνιακή. Αυτό σημαίνει ότι όταν τα προφέρουμε ακουμπάμε με την άκρη της γλώσσας μας στα φατνία (δηλαδή τα ούλα -από τη μέσα μεριά-).
Σε κάποια μέρη της Ελλάδας όμως οι ομιλητές συνηθίζουν να προφέρουν τις δύο αυτές συλλαβές ουρανικά, με τη γλώσσα να κάνει καμπύλη προς τα κάτω και τη μέση της να ακουμπάει το τέλος των φατνίων και σχεδόν την αρχή του ουρανίσκου. Πρόκειται για χαρακτηριστικό πολλών νότιων διαλέκτων, που μιλιούνται μάλιστα και σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως στην Πάτρα και το Ηράκλειο…και τα Φιλιατρά Μεσσηνίας! 
Η ουρανική προφορά του “λι” και “νι” είναι ένα ιδιωματικό στοιχείο που έχει “στιγματιστεί” -ακριβώς όπως η θεσσαλική προφορά- ως επαρχιώτικη, γραφική και αστεία (θυμηθείτε την Αμαλία στο Παρά Πέντε). Σε μία συζήτηση που είχα για το τραγούδι της εθνικής, μάλιστα, κάποιος μου είπε ότι το “λι” και το “νι” το κάνει διπλά γελοίο. Διαφωνώ! Οι στίχοι το κάνουν διπλά-τριπλά-οχταπλά γελοίο. Η προφορά είναι ένα δείγμα της γλωσσικής ποικιλότητας, που την υπερασπίζομαι -ως λαρισαία και mrs linguistics- μέχρι τελικής πτώσης!
*Να σημειώσω βέβαια ότι δεν συμμερίζονται όλοι την άποψή μου. Τα αθλητικά sites το βρήκαν από χαριτωμένο μέχρι ξεκαρδιστικό. Περί ορέξεως..!
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος, γλωσσικοι μυθοι | Ετικέτες: greeklish, καταστροφή της ελληνικής γλώσσας
Παρόλο που ήδη έχω αναφερθεί στο θέμα , επιστρέφω σε αυτό, γιατί βλέπω ότι από τότε που το “Ράδιο Αρβύλα” ξεκίνησε την καμπάνια “Greeklish no more! Μόνο ελληνικά!” έχει γίνει ένας χαμός στο ίντερνετ -και ειδικά στο facebook- από υπερασπιστές της ελληνικής γλώσσας! Ακολουθούν λοιπόν κάποιες σκέψεις που έκανα βλέποντας το μήνυμα των “Ράδιο Αρβύλα”.
Ξεκινάει ο Κανάκης λέγοντας “Από τα λίγα πράγματα που μας έχουν απομείνει σ’αυτή τη χώρα να είμαστε περήφανοι, είναι οι γλώσσα μας. [...] Αυτή τη στιγμή μια ολόκληρη γενιά πληκτρολογεί ασταμάτητα greeklish.”. Ταυτίζει λοιπόν την ελληνική γλώσσα με τη γραπτή έκφραση της. Γλώσσα δεν είναι όμως μόνο αυτό που γράφουμε, αλλά κυρίως αυτό που λέμε. Και το πώς γράφουμε μια γλώσσα (ανορθόγραφα, καλλιγραφικά, με συντομογραφίες, κτλ) είναι βέβαιο -από την εμπειρία και μόνο- ότι δεν επηρεάζει τη γλώσσα.
Ο Κανάκης θεωρεί ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι γι’ αυτή τη γραπτή γλώσσα. Όμως γιατί; Οι πρώτοι είμαστε ή οι τελευταίοι που διαθέτουμε αλφάβητο και που μπορούμε να γράψουμε αυτό που εκφωνούμε; Περήφανοι ας είμαστε για την ανθρωπότητα που κατάφερε να φτιάξει αλφάβητα ή να είμαστε περήφανοι-όσοι θέλουμε- για τα γραπτά κείμενα της γλώσσας μας (για τον Καβάφη, τον Παπαδιαμάντη…). Για την γραπτή απόδοσή της προφορικής ελληνικής γλώσσας, προς τι η περηφάνια;!
Και συνεχίζουν: “Μια ολόκληρη γενιά έχει σχεδόν ξεχάσει να γράφει ελληνικά“, “Τα greeklish μπορούν να καταργήσουν τον ελληνικό γραπτό λόγο και όχι μόνο!”. Εγώ πάντως που κάνω ιδιαίτερα σε παιδιά, θέλω να τους διαβεβαιώσω ότι δεν τα είδα ποτέ να γράφουν εκ παραδρομής κάτι με λατινικούς χαρακτήρες-παρά μόνο στα λατινικά!- ούτε να γράφουν απαντήσεις σε κάποια άλλη γλώσσα. Κι έχω να τους πω ότι κάτι τέτοιες υπερβολές χρησιμοποιούν συνήθως οι “αδωνίζοντες” για να χτυπήσουν τον κόσμο στο συναίσθημα.
Την υπερβολή αυτή συνεχίζουν μιλώντας για “καταστροφική συνήθεια για την ελληνική γλώσσα”, για “πρόβλημα“, για “έγκλημα“… Και τσουπ οι λέξεις “έγκλημα” και “πρόβλημα” εμφανίζονται με μεγάλα γράμματα στην οθόνη μας, για να μας “ταρακουνήσουν”! Και έρχομαι εγώ να ρωτήσω: Ποιο είναι το έγκλημα και ποιο το πρόβλημα; Τα greeklish τα χρησιμοποιούμε σε συγκεκριμένες περιστάσεις επικοινωνίας· στα ηλεκτρονικά μέσα. Κι αυτό το κάνουμε αφενός γιατί το sms και το chat δεν απαιτούν τη χρήση συγκεκριμένου αλφαβήτου κι αφετέρου γιατί κάποιους μας βολεύει. Τα greeklish είναι ένας “προφορικογραπτός” λόγος, ανεπίσημος, φωνητικός, κωδικοποιημένος, χωρίς “ορθή γραφή” και άλλες συμβάσεις. Όπως ακριβώς θέλουμε να μιλάμε χωρίς περιορισμούς, έτσι -όταν η περίσταση επικοινωνίας το επιτρέπει- θέλουμε να γράφουμε και χωρίς περιορισμούς.
Αντιθέτως σε άλλες περιστάσεις που οφείλουμε να χρησιμοποιούμε το ελληνικό αλφάβητο, είμαστε τυπικοί (στις χειρόγραφες επιστολές, στις εκθέσεις κτλ). Είναι εκπληκτικός -από γλωσσολογικής πλευράς- ο τρόπος με τον οποίο εναλλάσσουμε ακόμα και τη γραπτή μορφή της γλώσσας, ανάλογα με το περιβάλλον επικοινωνίας! Δεν την καταστρέφουμε, αλλά ξέρουμε να τη χειριζόμαστε πολύ καλά!
Κι ακόμα κι αν έρθει η αποφράδα-για τον Κανάκη και τους φίλους του- μέρα να γράψουμε με λατινικούς χαρακτήρες, πιστέψτε με αυτό θα έχει έρθει ομαλά μέσα από τις ανάγκες που θα έχουν δημιουργηθεί στους ομιλητές εκείνης της εποχής. Αλλά μην ανησυχείτε! Δεν έρχεται σύντομα αυτή η καταστροφή.
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος | Ετικέτες: Ακαδημία Αθηνών, Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ), Χαρά Νικοπούλου
Στην Ελλάδα, εκτός από τα ελληνικά, μιλιούνται όπως ξέρετε κι ένα σωρό άλλες γλώσσες, όπως τα αλβανικά (από 500.000 περίπου άτομα), τα ρώσικα, τα τσιγγάνικα, τα βουλγάρικα κ.ά. Σήμερα ωστόσο δεν υπάρχει θεσμοθετημένη νομική προστασία καμίας άλλης μειονοτικής γλώσσας, εκτός από την τουρκική στον χώρο της Θράκης. Οι μουσουλμάνοι της Θράκης, με άλλα λόγια, έχουν κατοχυρωμένα εκπαιδευτικά δικαιώματα στη μητρική τους γλώσσα και διδάσκονται τόσο τα ελληνικά όσο και τα τουρκικά. Τα τούρκικα μάλιστα διδάσκονται σαν πρώτη γλώσσα, ενώ τα ελληνικά σαν δεύτερη.
Από το 1996 λειτουργεί στη Θράκη το πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ). Με το πρόγραμμα αυτό εφαρμόζεται στα μειονοτικά σχολεία διαφορετική εκπαιδευτική πολιτική από αυτή που ισχύει στην υπόλοιπη Ελλάδα. Όσον αφορά τη διδασκαλία της ελληνικής, αυτή δεν γίνεται ούτε με τον ίδιο τρόπο, ούτε με τα ίδια βιβλία που χρησιμοποιούνται στο μάθημα της γλώσσας στα ελληνικά σχολεία. Είναι άλλωστε λογικό, αφού τα παιδιά είναι δίγλωσσα και προέρχονται από ένα περιβάλλον με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.
Η διδασκαλία της ελληνικής γίνεται με γλώσσα στήριξης τα τουρκικά. Αξιοποιείται για παράδειγμα η παρουσία τουρκικών λέξεων στην ελληνική γλώσσα. Το πρόγραμμα είναι προσαρμόσιμο σε διαφορετικά επίπεδα ελληνομάθειας και μάλιστα στις πρώτες τάξεις του δημοτικού δεν θεωρείται καν προϋπόθεση η γνώση της ελληνικής για να παρακολουθήσει κανείς το μάθημα.
Και ερχόμαστε στη Χαρά Νικοπούλου, μια δασκάλα που δίδαξε σε μουσουλμανοπαίδες του Μεγάλου Δερείου. Πολλοί ίσως την έχετε δει στον Χαρδαβέλλα ή την έχετε διαβάσει στο “Πρώτο Θέμα”. Άλλοι ίσως αναγνωρίσετε το όνομα, μόνο αν συνοδευτεί από χαρακτηρισμούς όπως “πρότυπο ελληνίδας δασκάλας”, “σύγχρονη Μπουμπουλίνα της Θράκης”, “δασκάλα του γένους” ή απλά.. “τζάμπα ηρωίδα”.
Η Νικοπούλου παρά τις σαφείς κατευθύνσεις του ΠΕΜ, πήρε μόνη της την απόφαση να διδάξει τα ελληνικά σαν πρώτη γλώσσα. Θέλοντας, όπως παραδέχτηκε, να “εμφυσήσει την ελληνική εθνική συνείδηση” αλλά και να “θέσει τέλος στο δίγλωσσο σχολείο”, απαγόρευε στα δίγλωσσα παιδιά να μιλούν τη μητρική τους, ακόμα και στα διαλείμματα (!) Η Νικοπούλου έκανε κι άλλα “ωραία”, αλλά δεδομένου ότι το blog είναι γλωσσολογικό, μένω στα γλωσσικά.
Αυτή την “ηρωίδα” βράβευσε η Ακαδημία Αθηνών το Δεκέμβριο του 2010, παρασημοφορώντας την για “την Φιλοπατρία και τη Διαμόρφωση Θρησκευτικής και Εθνικής Συνείδησης” (!!!) Της απένειμε μάλιστα το “Αργυρούν Μετάλλιον Ανδρείας”, γιατί, φαίνεται, θέλει ανδρεία να καταπατάς τα γλωσσικά (κι όχι μόνο) δικαιώματα του άλλου…
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος, γλωσσικοι μυθοι | Ετικέτες: γλωσσικό συνεχές, γλωσσικος ρατσισμος, εκμάθηση αρχαίων ελληνικών, μύθοι για την ελληνική γλώσσα
Χτες βράδυ έπεσα πάνω στους “Πρωταγωνιστές” του Σταύρου Θεοδωράκη. Πρόκειται για μια εκπομπή που συνήθως μου αρέσει, όμως η χτεσινή ήταν πολύ κλισέ. Στηρίχτηκε σε δύο πρόσωπα -έναν ακροδεξιό κι έναν αριστερό (με επιφύλαξη αυτό το τελευταίο)- προβάλλοντας τις εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις τους. Εκτός των παράλληλων συνεντεύξεων υπήρχαν και αποσπάσματα από την καθημερινότητά τους. Ο “αριστερός”, ντυμένος απλά, ανακατεβότανε με τον κόσμο, έπινε κρασάκι, άκουγε μπουζούκι, έκανε τον dj ενώ ο ακροδεξιός σοβαρός και κουστουμάτος πήγαινε από τη βουλή στα γραφεία του κόμματος του, έπειτα στις επιχειρήσεις του και μετά στον Άγιο Παντελεήμονα να το παίξει σωτήρας.
Αφού λοιπόν την εκπομπή δεν τη βρήκα και τόσο ενδιαφέρουσα, στάθηκα σε κάτι γλωσσικό που πάντα μου τραβάει την προσοχή! Ο ακροδεξιός διατηρεί την εταιρεία “ελληνική αγωγή” (με σήμα έναν αετό πάνω σε αρχαία κολώνα) στις εγκαταστάσεις της οποίας βρέθηκε για τις ανάγκες των “Πρωταγωνιστών”, συνοδεία της διάσημης συζύγου, για να περιμένουν τα παιδιά τους να σχολάσουν. Η εταιρεία είναι ένα ιδιωτικό φροντιστήριο αρχαίων ελληνικών, για όσους ενηλίκους θέλουν να θυμηθούν τα αρχαία ελληνικά, αλλά και για όσους θέλουν να βάλουν τα παιδάκια τους να μάθουν αρχαία από τα 5 τους. Ναι καλά διαβάσατε… Από τα 5 τους.
Ρίχνοντας μια ματιά στο site της σχολής διαπιστώνω ότι οι άνθρωποι αυτοί εμμένουν σε ξεπερασμένες για την επιστήμη απόψεις, όπως το γλωσσικό συνεχές. Να ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από τη διαφήμιση του προσχολικού τμήματος: “Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι η ελληνική γλώσσα είναι μία και μόνη, ενιαία με συνεχή και λογική εξέλιξη και ότι η δημοτική είναι η νεοελληνική φάση της πανάρχαιας γλώσσας”. Η όλη ιδέα της εταιρείας βασίζεται προφανώς και στην πεποίθηση ότι υπάρχουν ανώτερες και κατώτερες γλώσσες και ότι βέβαια η ελληνική βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας. Επίσης υποστηρίζουν ότι η αρχαία είναι η πρότυπη μορφή της γλώσσας μας, την οποία πρέπει να έχουμε σαν οδηγό για να μιλήσουμε, αλλά πρωτίστως να γράψουμε. Δεν χρειάζεται να σχολιάσω κάτι απ’ όλα αυτά. Όσοι με διαβάζετε που και που, θα αντιλαμβάνεστε ότι τίποτα από τα παραπάνω δεν στέκει επιστημονικά.
Το να ενδιαφέρονται κάποιοι ενήλικοι να παρακολουθήσουν ένα τμήμα αρχαίων ελληνικών δεν με βρίσκει αντίθετη (εμένα την ίδια πάντως δεν θα με ενδιέφερε να το κάνω). Το να αναγκάζεις όμως τα παιδιά σου, προτού διδαχτούν καλά καλά νέα ελληνικά, να “διαλεχθώσι ελληνικώς” (που λέει και η “αγωγή”) το βρίσκω τουλάχιστον αντιπαιδαγωγικό. Πρόκειται για μια νεκρή γλώσσα με την οποία δεν θα “διαλεχθώσι” ποτέ. Γονείς χαλαρώστε.
Filed under: (το αλλο) λεξικο γλωσσολογικων ορων, γλωσσικος ρατσισμος | Ετικέτες: γλωσσικός ιμπεριαλισμός, γλωσσικά δικαιώματα, οικουμενική διακήρυξη των γλωσσικών διακιωμάτων
Το ξέρατε ότι εκτός των άλλων έχετε και γλωσσικά δικαιώματα; Έχετε δηλαδή το δικαίωμα να χρησιμοποιείτε όποια γλώσσα θέλετε είτε δημόσια είτε όχι και να την προωθείτε. Αυτό ισχύει ακόμα κι αν στην περιοχή που βρίσκεστε χρησιμοποιείται μια άλλη γλώσσα. Ισχύει ακόμα κι αν ο αριθμός των ομιλητών της δικής σας γλώσσας είναι μικρότερος από κάποια άλλη. Τα γλωσσικά δικαιώματα κατοχυρώνουν επίσης την πρόσβαση στην εκπαίδευση, τις νομικές, διοικητικές και δικαστικές πράξεις μέσω της μητρικής γλώσσας του καθενός. Όλα αυτά βέβαια στη θεωρία, γιατί στην πράξη οι κρατικές αρχές είναι εκείνες που κανονίζουν αν θα παραχωρηθούν ή όχι γλωσσικά δικαιώματα σε ομάδες (βλ. μετανάστες).
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αποκτούν τα γλωσσικά δικαιώματα χαρακτήρα ατομικό ενώ θεωρητικά έχουν συλλογικό (προστατεύονται μάλιστα από διεθνείς οργανισμούς). Αν εγώ δηλαδή είμαι Ρωσίδα και ζω στην Ελλάδα, έχω το δικαίωμα να χρησιμοποιώ τα ρώσικα σε οποιοδήποτε περιβάλλον επικοινωνίας με εξυπηρετούν. Η μειονοτική ομάδα των Ρώσων όμως στην Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί τα ρώσικα για να μορφωθεί.
Μάθετε τα δικαιώματά σας: Οικουμενική Διακήρυξη των Γλωσσικών Δικαιωμάτων
update: Όπα! Αυτό είναι το εκατοστό post! Να τα χιλιάσω!
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος, δευτερη/ξενη γλωσσα | Ετικέτες: παράγοντες που επηρεάζουν την εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας, δεύτερη γλώσσα, μητρική γλώσσα
Θυμάστε που παλιότερα σας είχα υποσχεθεί ότι θα επιστρέψω με περισσότερες λεπτομέρειες στο τεράστιο γλωσσολογικό κεφάλαιο Καλομοίρα-Ντούσαν;! 
Ήρθε λοιπόν η στιγμή να μάθετε γιατί αυτοί οι δύο δεν μιλάνε καλά τα ελληνικά, αλλά και γιατί δεν θα τα μάθουν μάλλον ποτέ άπταιστα.
Στον Ντούσαν και την Καλομοίρα οι περισσότεροι Έλληνες δεν συγχωρούν όχι μόνο τα άσχημα ελληνικά τους, άλλα και το γεγονός ότι δεν βελτιώνονται με τον καιρό. Το αποτέλεσμα της εκμάθησης, αλλά και η ίδια η διαδικασία της εκμάθησης μοιάζουν προβληματικά. Αυτό μας κάνει να αναρωτιόμαστε: Μήπως ο Ντούσαν και η Καλομοίρα δεν τα παίρνουν τα γράμματα; Μήπως είναι απλώς ντουγάνια;
Η γλωσσογνωστική ικανότητα του κάθε ατόμου παίζει σαφώς το ρόλο της. Υπάρχουν άνθρωποι που μαθαίνουν με ιδιαίτερη ευκολία πολλές γλώσσες. Το βέβαιο είναι πως οι δύο υπό εξέταση φίλοι μας δεν ανήκουν σ’αυτή την κατηγορία, όπως άλλωστε κι οι περισσότεροι άνθρωποι!
Ο Ντούσαν κι η Καλομοίρα μάθανε μια δεύτερη γλώσσα μετά την εφηβεία. Η Καλομοίρα για να είμαι πιο ακριβής χαζομιλούσε ελληνικά προηγουμένως, αλλά τη χρειάστηκε σαν δεύτερη μόνο μετά την εφηβεία της που ήρθε στην Ελλάδα. Ο άνθρωπος έχει περιθώριο από τα τέσσερά του χρόνια ως τα δεκάξι περίπου για να φτάσει στο σημείο να μιλάει μια δεύτερη γλώσσα όπως ένας ομιλητής που την έχει για μητρική. Αν αρχίσει να τη μαθαίνει μετά την εφηβεία δεν θα την τελειοποιήσει ποτέ, όπως ο Ντούσαν και η Καλομοίρα.
Τους δυο τους δεν βοήθησε καθόλου και η μητρική τους, καθώς είναι γλώσσες που δεν έχουν πολλές ομοιότητες με την ελληνική. Επίσης σίγουρα έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι και οι δύο γρήγορα διαπίστωσαν πως οι γλωσσικές τους ικανότητες δεν τους εμπόδιζαν να ανταποκριθούν με επιτυχία στους στόχους τους. Ο Ντούσαν ήταν ένας καλός ποδοσφαιριστής κι έπειτα προπονητής, στον οποίο τα ελληνικά δεν του χρειάζονταν παρά μόνο σε λίγες περιστάσεις, ενώ η Καλομοίρα κέρδισε ένα talent show καθώς αγαπήθηκε αμέσως χάρη σ’ αυτή τη γλωσσική της “ιδιαιτερότητα”. Το γεγονός επίσης ότι όλοι κατακρίνουμε τα άσχημα ελληνικά τους, τους κάνει πάντα να σπεύδουν στην ασφάλεια της μητρικής τους, με αποτέλεσμα να μην χρησιμοποιούν στην καθημερινότητα τους τα ελληνικά.
