i love linguistics!


intro
Σεπτεμβρίου 11, 2009, 16:51
Filed under: plus | Ετικέτες:

protosinaitic γλωσσολογία

Μία λεξη με 2 [lo] που  δεν μπορεί παρά να ηχεί «βαριά» στα αυτιά εκείνων που δεν ξέρουν τι σημαίνει. Μια επιστήμη που από το όνομά της  και μόνο δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις για τους ανθρώπους που ασχολούνται μ’αυτήν. Ποιος δεν θα έπαιρνε όρκο ότι οι γλωσσολόγοι δεν είναι σίγουρα πολύγλωσσ@ ή και μεταφραστ@ς;

Στην πραγματικότητα οι γλωσσολόγοι είναι ντετέκτιβ της γλώσσας! Είναι αυτ@ που κρυμμέν@, παρακολουθούν και καταγράφουν μια γλώσσα σε διάφορες φάσεις της (τι κάνει η γλώσσα αυτή τώρα που τη μιλάμε, τι έκανε παλιότερα, τι σχέσεις διατηρεί με άλλες γλώσσες κτλ). Σαν καλ@ ντετέκτιβ οι γλωσσολόγοι δεν επεμβαίνουν ποτέ, ούτε αξιολογούν τη γλώσσα που παρατηρούν. Αν το έκαναν θα τη ρύθμιζαν, παραποιώντας τα τεκμήρια! Θα την έκαναν κάτι που δεν είναι στην πραγματικότητα! Το πόρισμα της έρευνας θα ήταν λάθος κι ο πελάτης ή η πελάτισσά τους σίγουρα δεν θα έμενε ικανοποιημέν@!

Όμως μην μπερδεύεστε! Οι γλωσσολόγοι δεν είναι και οι καλύτερ@ ομιλητ@ς της γλώσσας με την οποία ασχολούνται! Κι  αυτό γιατί δεν ξέρουν τι είναι το σωστό και τι το λάθος! Αυτό που προσπαθούν να μάθουν τελικά είναι τι χρησιμοποιείται και γιατί!

Το blog αυτό επιχειρεί να σας βάλει πίσω από τα μαύρα γυαλιά και την ανοιχτή τους εφημερίδα… Έχουμε λοιπόν μια υπόθεση να λύσουμε…



Λάρ’σα goes viral!
Οκτωβρίου 3, 2015, 09:12
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος, διαλεκτολογια, plus | Ετικέτες: ,

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο αρκετ@ ελληνόφων@ δημιουργοί των internet memes* έχουν εμμονή με τη Λαρισαϊκή διάλεκτο τελευταία :P :

*Νομίζω ότι έτσι λέγονται και τα συγκεκριμένα, παρόλο που δεν συνοδεύονται από εικόνα

IMG_2894

IMG_2895

IMG_2896

IMG_2897

11217167_832266500225552_693986920425056307_n

IMG_2902

IMG_2901

IMG_2874

:)

UPDATE

12076967_452238778313175_287035545_n

12071866_452386274965092_496198899_n

12077037_452687228268330_488213063_n

12092191_453560701514316_3794373_n

Διάβασε επίσης:

Βυσσ’νή θύελλα!

Λάρ’σας voice!



αλλοθι δεν εχεις αλλοθι!

Να ‘μαστε και πάλι σε προεκλογικό πυρετό…Και να που προέκυψε ξανά γλωσσικό θέμα: Χτες ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης δήλωσε για τον Αλέξη Τσίπρα: «σου λέει ’40 χρονών είμαι, να πάω εγώ τώρα να εφαρμόσω τέτοια μέτρα; Ας κάτσω στην άκρη, να περάσουν 1-2 χρόνια, να’ ρθει κάποιος άλλος, να βρούμε τον αυτοφωράκια που θα τον βάλουμε μπροστά, να τον πάρουνε μέσα».».

Ο αυτοφωράκιας (θηλυκό δεν απαντάται) είναι το άτομο που έχει προσληφθεί από νυχτερινό κέντρο προκειμένου να θεωρείται (δήθεν) υπεύθυνο για τις όποιες παρανομίες υποπέσουν στην αντίληψη της αστυνομίας. Πληρώνεται για να περνάει αυτόφωρο και να το αποφεύγουν οι πραγματικά υπεύθυν@. Η λέξη «αυτοφωράκιας» λοιπόν ανήκει σε μία κοινωνιόλεκτο που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ανθρώπους της νύχτας. Συγκεκριμένα πρόκειται για μια λέξη -που για να την αγνοούν τόσ@ φυσικ@ ομιλητ@ς της ελληνικής (γίνεται χαμός από χτες με ανθρώπους που αναρωτιούνται τι εννοούσε ο Μεϊμαράκης)- δεν έχει περάσει στο λεξιλόγιο της γλώσσας.

Να πω την αλήθεια, τη χρήση της λέξης «αυτοφωράκιας» στο πλαίσιο που την ενέταξε ο Μεϊμαράκης την καταλαβαίνω (αν και πιστεύω ότι θα μπορούσε να βρει μια άλλη αναλογία, πιο ταιριαστή). Το «αυτοφωράκιας της ήττας» του Τσίπρα απ’ την άλλη δεν το κατανοώ. Αν μπορεί κάποι@ ας με διαφωτίσει.

Ο λόγος που γράφω βέβαια αυτό το post είναι άλλος. Κάποιος αναρωτήθηκε στο twitter (στο οποίο το hashtag #autoforakias έγινε trending topic) πώς θα μεταφράσουν τα ξένα μέσα τη λέξη αυτή. Υποψιάζομαι ότι θα καταφύγουν στην οικειοποιητική μετάφραση (domesticating translation), θα υποκαταστήσουν δηλαδή τη λέξη που χρησιμοποίησε ο αρχηγός της ΝΔ με μια λέξη ή φράση όχι ισοδύναμη, που είναι όμως κατανοητή στ@ς δέκτ@ς της γλώσσας-στόχου. Βέβαια η μετάφραση θα εξαρτηθεί από το κοινό στο οποίο απευθύνεται το μέσο (αλλιώς θα αποδώσει τη λέξη μία πολιτική εφημερίδα κι αλλιώς μια σατιρική εκπομπή του εξωτερικού). Το σίγουρο πάντως είναι ότι μοιραία θα χαθεί αυτή η εσάνς νύχτας που αναδίδει η λέξη «αυτοφωράκιας». :P

Ο εναλλακτικός τρόπος μετάφρασης είναι ο ξενότροπος (foreignizing) που παραβιάζει τους πολιτισμικούς κώδικες της γλώσσας-στόχου προκειμένου να αναδείξει την ιδιαιτερότητα της γλώσσας που χρησιμοποιείται στο κείμενο προς μετάφραση. Βέβαια αυτός ο τρόπος χρησιμοποιείται στη μετάφραση κυρίως της λογοτεχνίας και όχι στα «σοφά» λόγια «μεγάλων» πολιτικών αντρών..! :D

Update: Η απορία λύθηκε! :)

Καταγραφή



Και ναι και οχι, και ετσι και γιουβετσι

10312379_10152820025242928_1050443137155461168_nΟι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών δεν θα μπορούσαν παρά να αποτελέσουν αφορμή για ένα νέο γλωσσολογικό κειμενάκι. Όπως όλ@ ξέρετε, στις 5 Ιουνίου οι πολίτες καλούμαστε να αποφασίσουμε επιλέγοντας ένα “ναι” ή ένα “όχι”. Στο blog αυτό βέβαια δεν θα διαβάσετε πολιτικές αναλύσεις υπέρ της μιας ή της άλλης επιλογής. Εδώ θα σταθούμε στις δύο λέξεις.

Που λέτε το δίλημμα του δημοψηφίσματος με πήγε χρόνια πίσω. Για την ακρίβεια δώδεκα χρόνια πριν. Θυμήθηκα πως μία ακριβώς μέρα πριν εξεταστώ στα αρχαία στις πανελλαδικές ο χιουμορίστας καθηγητής των αρχαίων μου μού είπε χαιρέκακα: “Ωραία, είσαι σε θέση να λύσεις ένα άγνωστο κείμενο. Ξέρεις σύνταξη, γραμματική, λεξιλόγιο. Όταν ξεκινάς όμως μια ξένη γλώσσα ποιο είναι το πρώτο πράγμα που μαθαίνεις; Το “ναι” και το “όχι”. Πώς είναι λοιπόν στ’ αρχαία; ”. Πάγωσα. Δεν ήξερα τις δύο πιο βασικές λέξεις του λεξιλογίου της γλώσσας στην οποία θα εξεταζόμουν την επομένη. Σαν γνήσιο φλωράκι έσπευσα να τις βρω.

Στα αρχαία το “ναι”, είναι “ναί”. Προγενέστερος τύπος δεν απαντάται. Η λέξη ήταν λοιπόν εξαρχής ένα μόριο το οποίο δηλώνει την συγκατάβαση και τη συμφωνία. Το “όχι” από την άλλη προέρχεται από το αρχαίο αρνητικό μόριο “ουκ” και μάλιστα από τη δασυμένη μορφή του «ουχ(ί)».

Οι δύο αυτές μικρές λέξεις που σήμερα πυροδοτούν εντάσεις, διαφωνίες και παίζουν καθοριστικό ρόλο για το μέλλον μας, απασχόλησαν ιδιαίτερα τ@ς επιστήμον@ς της ιστορικής γλωσσολογίας και συγκεκριμένα όσ@ς ασχολούνται με τη συγκριτική γραμματική. Η λέξη που κυρίως προβλημάτισε ήταν το “όχι”. Οι γλωσσολόγοι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν πώς γίνεται μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα να μην έχει κληρονομήσει το αρνητικό *ne για το κύριο μόριο αρνητικής απάντησης “όχι”, όπως έκαναν άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες (πχ αγγλικά “no”, γαλλικά “non”, γερμανικά “nein”, βουλγάρικα “ne” κτλ). Ορισμέν@ προβληματίστηκαν και με την ομοιότητα του ελληνικού “ναι” με το ινδοευρωπαϊκό *ne (=όχι). Οι γλωσσολόγοι παραξενεύονταν επίσης και με το γεγονός ότι ενώ στα ελληνικά δεν χρησιμοποιήθηκε η ινδοευρωπαϊκή ρίζα για το “όχι”, χρησιμοποιείται το αρνητικό μόριο *ne ως στερητικό κατά τη σύνθεση ορισμένων λέξεων, πχ . νε-έπος (=σε ελεύθερη μετάφραση «που δεν μιλάει») > νήπιο.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρίες που ερμηνεύει την απόκλιση του “όχι” από τις άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες είναι η εξής: Ανάμεσα στην προ-ελληνική και την ινδοευρωπαϊκή φάση της γλώσσας υπήρχε το λεγόμενο πρωτοελληνικό στρώμα, μία μεταβατική φάση, κατά την οποία η άρνηση ήταν περιφραστική και όχι μονολεκτική. Η περίφραση περιείχε την ινδοευρωπαϊκή άρνηση *ne, ωστόσο απλοποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό που το *ne εξαλείφθηκε. Όσον αφορά το “ναι”, οι περισσότεροι γλωσσολόγοι υποστηρίζουν ότι η σύνδεσή του με την ινδοευρωπαϊκή άρνηση είναι λανθασμένη, καθώς πρόκειται για εκ των υστέρων φωνητική σύνδεση (το ναι στα αρχαία άλλωστε ενδεχομένως προφέρονταν [nai] όχι [ne]).

Καλή ψήφο!



Αποχαιρετώντας τη Λογοτεχνία
Μαΐου 20, 2015, 14:12
Filed under: plus | Ετικέτες: ,

au-revoir__nkytz8Επιτρέψτε μου σήμερα να δανειστώ το χώρο του blog για να σας μιλήσω για κάτι μη γλωσσολογικό. Κι αυτό γιατί σήμερα είναι η τελευταία φορά που τα παιδιά της θεωρητικής κατεύθυνσης εξετάζονται στο μάθημα της λογοτεχνίας. Από του χρόνου το μάθημα παραμένει στα κατεύθυνσης, όμως παύει να εξετάζεται πανελλαδικά.

Το σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης προωθούσε κάτι αντίστοιχο. Ωστόσο οι τότε εκπρόσωποι των δύο κομμάτων της αριστεράς είχαν καταφέρει να αναδείξουν τη σημασία της Λογοτεχνίας, με αποτέλεσμα να αποφασιστεί η ένταξη του μαθήματος στο μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης κατά τα πρότυπα του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος, προκειμένου όλα τα παιδιά, όλων των κατευθύνσεων να έρθουν σε επαφή με τη Λογοτεχνία. Θα περιμέναμε λοιπόν η τωρίνη κυβέρνηση να διατηρήσει αυτό το “κεκτημένο”. Η απόφαση όμως που πάρθηκε -με ανύπαρκτη αντίδραση αυτή τη φορά από τ@ς εκπροσώπους των άλλων κομμάτων- υπαγορεύει τη χωριστή διδασκαλία της λογοτεχνίας κατεύθυνσης.

Ο εξοβελισμός του μαθήματος από τα πανελλαδικά εξεταζόμενα μπορεί να ιδωθεί θετικά. Όντως η Λογοτεχνία δεν είναι μάθημα, ούτε διδάσκεται με τη στενή έννοια του όρου, οπότε μ’ αυτό το σκεπτικό δεν είναι δυνατό να εξετάζεται κιόλας. Πολλ@ επιστήμον@ς παιδαγωγοί επιβεβαιώνουν την αντίληψη αυτή με τις θεωρίες τους. Αναζητούν λοιπόν τρόπους διδακτικής προσέγγισης της Λογοτεχνίας με κυρίαρχο στόχο τη δημιουργία μαθητ@ν-αναγνωστ@ν.

Το μάθημα της λογοτεχνίας κατεύθυνσης, σύμφωνα με τις οδηγίες διδασκαλίας από το 2000 έως και φέτος, λαμβάνει υπόψη τις παιδαγωγικές αυτές θεωρίες (παρόλο που εν τέλει εξετάζεται). Στην πράξη είναι ίσως ένα από τα λίγα μαθήματα της θεωρητικής κατεύθυνσης, που δεν απαιτεί παπαγαλία, αλλά πρωτίστως ένα καλά ακονισμένο μυαλό και ένα ζευγάρι (ή όχι απαραίτητα ζευγάρι!) παρατηρητικά μάτια προκειμένου να ξεκλειδωθεί το νόημα. Είναι ένα από τα λίγα μαθήματα που πραγματικά καλλιεργεί την πολυπόθητη -σύμφωνα με τα σχέδια μαθημάτων- κριτική ικανότητα των παιδιών (εφόσον βέβαια οι εκπαιδευτικοί που το αναλαμβάνουν αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες του μαθήματος). Συν το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα παιδιά μελετούν σημαντικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Σαφώς και δεν υποστηρίζω ότι το μάθημα διδάσκονταν ιδανικά. Γι’ αυτό άλλωστε έβλεπα πολύ θετικά και την αλλαγή που είχε προταθεί με την συνεξέταση της Λογοτεχνίας και της Έκφρασης-Έκθεσης. Το μάθημα είχε ανάγκη από αυτό το φρεσκάρισμα. Ωστόσο η πλήρης κατάργησή του από τα πανελλαδικά εξεταζόμενα το “υποβαθμίζει” στα αδιάφορα για τα παιδιά μαθήματα. Όσοι έχουν επαφή με την τάξη καταλαβαίνουν ακριβώς τι εννοώ.

Δεν ισχυρίζομαι βέβαια ότι το μάθημα πρέπει να μπει στα πανελλαδικά εξεταζόμενα μόνο και μόνο για να του δώσουν σημασία τα παιδιά. Πρέπει να μπει στα πανελλαδικά εξεταζόμενα γιατί τόσα χρόνια τα παιδιά έπρεπε να φτάσουν στην Γ’ Λυκείου για να καταλάβουν επιτέλους πόσο ενδιαφέρουσα είναι η Λογοτεχνία, πόσα επίπεδα νοήματος υπάρχουν σε κάθε λέξη, κάθε φράση, κάθε εικόνα. Για να μάθουν να προσεγγίζουν το κείμενο με πολλούς τρόπους. Για να χαίρονται την ανάγνωση.

Και φανταστείτε ότι Λογοτεχνία κάνουν από το Δημοτικό.



Βρες τη λέξη!

rolling pinΠρόσφατα σχολιάζοντας κάτι γνωστ@ς, μία φίλη με πληροφόρησε ότι κάποιος είναι «αλκομανής». Τη λέξη αυτή ακολούθησε μια αμήχανη σιωπή, τη θέση της οποίας πήραν τα τρανταχτά γέλια όλων μας… Μα «αλκομανής»;! Προφανώς η κοπέλα ήθελε να πει «αλκοολικός» ωστόσο για κάποιο λόγο δεν της ήρθε η λέξη στο μυαλό κι έτσι συνδύασε το β’ συνθετικό -μανής (το οποίο χαρακτηρίζει το πρόσωπο που διακατέχεται από την υπερβολική τάση ικανοποίησης μιας επιθυμίας) με το πρώτο συνθετικό «αλκόολ» -και μάλιστα με τον τύπο «αλκόλ», κατόπιν αποβολής του ενός [ο] που δημιουργούσε χασμωδία-. Όπως μας αποκάλυψε η φίλη όταν κόπασαν τα γέλια, προς στιγμήν σκέφτηκε να πει «αλκοομανής», αλλά δεν της ακούγονταν καλά! Ως προς τη σημασία πάντως το α’ συνθετικό δηλώνει ακριβώς το «αντικείμενο» της υπερβολικής επιθυμίας για την κάλυψη της οποίας το πρόσωπο έχει μανία.

Ο γλωσσικός τύπος που χρησιμοποιεί τυχαία ένας ομιλητής σε μία μόνο συγκεκριμένη στιγμή είναι γνωστός ως λέξη λεξιπλασίας (nonce word). Αν δεν πρόκειται απλώς για λέξη, αλλά για μια ολόκληρη φράση, αυτή ονομάζεται σχηματισμός λεξιπλασίας (ένας φίλος έχει πει κάποτε «τρόπος που λέει» αντί για «τρόπος του λέγειν»).

Φυσικά λεξιπλασία θεωρείται και η εσκεμμένη εφεύρεση ενός γλωσσικού τύπου. Σ’ αυτή συνήθως προβαίνουν οι δημοσιογράφοι όταν θέλουν να κάνουν ένα λογοπαίγνιο στους τίτλους τους. Στους δικούς μου εξυπνακίστικους τίτλους, ας πούμε, θα βρείτε πολλά τέτοια παραδείγματα! :P Αγαπημένη μου βέβαια εσκεμμένη λεξιπλασία είναι ένας γλωσσικός τύπος που δημιούργησε πριν κάποια χρόνια μια παλιά μου μαθήτρια. Εκείνη σε ένα επαναληπτικό μάθημά μας αναφωνούσε «Χάος, χάος, χάος» μπροστά στον όγκο της ύλης των Αρχαίων. Κάποια στιγμή που της έδειξα κάτι πολύ περίπλοκο λέει «Όπα! Χαώθηκα!». Όταν τη ρώτησα αν πρόκειται για slang λέξη, μου είπε όχι και ότι μόλις την δημιούργησε επίτηδες! Ήμουν παρούσα λοιπόν στον τοκετό μιας τέλειας λέξης που εγώ χρησιμοποιώ ακόμα και σήμερα! Να μας ζήσει! :)

Πολλές φορές πάντως η λεξιπλασία γίνεται νεολογισμός. Αυτό συμβαίνει όταν αυτές οι λέξεις ή φράσεις υιοθετούνται από τις γλωσσικές κοινότητες. Σ’ ένα από τα τελευταία κείμενα που δουλέψαμε με τα παιδιά στο φροντιστήριο υπήρχε η λέξη «οχυρώνομαι» και τους ζήτησα να μου βρουν μια συνώνυμή της που να ταιριάζει στο συγκεκριμένο γλωσσικό πλαίσιο. Ένας μαθητής λοιπόν είπε «καμπερώνομαι» και όλα τα παιδιά συμφώνησαν. «Τι είναι αυτό;!» ρώτησα απορημένη (και εμφανώς πιο γριά απ’ όλ@ς! :P ). Mου είπαν ότι είναι ένα ρήμα που χρησιμοποιούν στο διαδικτυακό παιχνίδι Counter Strike για να δηλώσουν ότι κάποι@ς ταμπουρώνεται πίσω από ένα εμπόδιο και αφήνει την υπόλοιπη ομάδα να βγάζει το φίδι απ’την τρύπα! Στο παιχνίδι αυτ@ς που το κάνει (ή η ενέργεια που κάνει -θα σας γελάσω!-) λέγεται camper. Εξού και το «καμπερώνομαι»!



Δεν ήξερες; Δεν γκούγλαρες;

nrsysrtnyΧτες έπεσα πάνω στη γλωσσικού ενδιαφέροντος εκπομπή της ΝΕΡΙΤ «Οι λέξεις φταίνε». Η φράση του τίτλου αποκομμένη από το αρχικό της πλαίσιο (το ποίημα της Δημουλά «Επεισόδιο») και ενταγμένη στο πλαίσιο μιας εκπομπής που παρουσιάζει ο Γιώργος Μπαμπινιώτης (και η Βίκυ Φλέσσα) αποκτά μια άλλη σημασία. Υπονοεί -ορθώς- την τιμωρητική διάθεση του καθηγητή απέναντι στις λέξεις… Γιατί στην εκπομπή αυτή όντως φταίνε οι λέξεις, γι’αυτό ο Μπαμπινιώτης είναι εδώ να τις «μαλώσει» και να τις «σωφρονίσει»! :)

Χτες έφταιγε η λέξη «γκουγκλάρω». Προτού φτάσει βέβαια σ’ αυτή, είχε ενημερώσει τους τηλεθεατές ότι εκείνος είναι «ο πατήρ της λέξεως διαδίκτυο». Πράγματι το 1997 ο Μπαμπινιώτης πρότεινε την αντικατάσταση της λέξης «ίντερνετ» από τη λέξη «διαδίκτυο» σαν μεταφραστικό δάνειο (inter+net = δια+δίκτυο). Η πρότασή του υποθέτω ότι υιοθετήθηκε πρώτα από τα ΜΜΕ, την εκπαίδευση κτλ κι έτσι ο κόσμος τη γνώρισε, του φάνηκε βολική κι άρχισε να τη χρησιμοποιεί. Και λέω υποθέτω γιατί το ’97 ήμουν μικρή και δεν θυμάμαι να έγινε κάποιου είδους «σταυροφορία» υπέρ της χρήσης του όρου «διαδίκτυο» από ομιλητ@ς. Αν η λέξη πέρασε με κάποιον άλλο τρόπο βέβαια στο λεξιλόγιό μας ελπίζω να μας το πει κάποι@ς μεγαλύτερ@ς.

Το γεγονός πάντως ότι η συγκεκριμένη πρόταση του Μπαμπινιώτη εφαρμόστηκε με επιτυχία (ως ένα βαθμό, γιατί μην ξεχνάτε ότι υπάρχει ακόμα η λέξη «ίντερνετ» και είναι εξίσου εύχρηστη) δε σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι για κάθε δάνεια λέξη που πάει να μπει στη γλώσσα πρέπει να βάζουμε για τροχονόμο μια αυθεντία, που θα αποφασίσει αν η λέξη θα περάσει ή δεν θα περάσει έτσι. Ο Μπαμπινιώτης ωστόσο στο κείμενο του ’97, που εισηγήθηκε τη χρήση του όρου «διαδίκτυο», πρότεινε να συσταθεί «μια ευρύτερη διεπιστημονική επιτροπή (…) που θα αναλάβει να εισηγείται εγκαίρως, όταν πρωτοεμφανίζονται, την απόδοση στην Ελληνική ξένων, νεοεισερχομένων όρων ή λέξεων ευρύτερης χρήσεως.». Η γλωσσική τροχαία του Μπαμπινιώτη θα προλάμβανε («γλωσσική πρόληψη» το λέει) και θα εκτελούσε, προτού καλά καλά προλάβουν οι ομιλητ@ς να δουν αν τους βολεύει η δάνεια περισσότερο από την «ελληνική» εναλλακτική της.

Και για να επανέλθω στο «γκουγκλάρω»: Του Μπαμπινιώτη δεν του αρέσει. Αν η τροχαία του είχε συσταθεί, τη λέξη αυτή ίσως να μη τη γνώριζες ποτέ. Τώρα που η τροχαία δεν υπάρχει, ο Μπαμπινιώτης προβληματίζεται σχετικά με το πώς θα μπορούσε να αλλάξει τη λέξη και να την κάνει πιο ελληνική… Πιο ελληνική απ’το να πάρεις διαισθητικά το όνομα του ξένου κολοσσού και να προσθέσεις μια κατάληξη του κλιτικού συστήματος της ελληνικής…Κι ο Μπαμπινιώτης ακόμα ψάχνει! :)

Φυσικά δεν έπεσε στην παγίδα της Φλέσσα που πρότεινε τη φωνητική ελληνοπρεπή απόδοση «γούγλης», «γουγλάρω» κτλ. Να πω την αλήθεια την παραλλαγή αυτή του «γκουγκλάρω» την συναντώ που και που, ωστόσο νομίζω ότι επιλέγεται περισσότερο για πλάκα, πάρα ως «δήλωση» εναντίον της ξενόφερτης λέξης google. Την πρόταση της Φλέσσα ο Μπαμπινιώτης έσπευσε να την μαζέψει. Η ίδια το κατάλαβε και άρχισε να επαινεί και πάλι τον Μπαμπινιώτη για την πατρότητα του όρου «διαδίκτυο». «Αυτά χρειαζόμαστε στην ελληνική» είπε ο Μπαμπινιώτης που ξέρει τι χρειαζόμαστε στην ελληνική (για εμάς χωρίς εμάς). «Προσπάθεια και πειθαρχία» απάντησε η Φλέσσα.

Ανατρίχιασα.



το παπακι παει στην ποταμια
Ιανουαρίου 7, 2015, 11:09
Filed under: γλωσσικος σεξισμος | Ετικέτες: , ,

Καλή χρόνια αναγνώστ@ς!

Στο τελευταίο post του 2014 ανοίχτηκε μία ενδιαφέρουσα συζήτηση για την επιλογή μου να χρησιμοποιώ στα ηλεκτρονικά μου κείμενα το @ στις καταλήξεις των ονομάτων, προκειμένου να αναπαραστήσω τόσο την αρσενική όσο και τη θηλυκή κατάληξη. Όταν για παράδειγμα γράφω «ομιλητ@ς» εννοώ τους ομιλητές, τις ομιλήτριες, αλλά και όσους ανθρώπους δεν αυτοπροσδιορίζονται ως άντρες ή γυναίκες. Περιττό να πω ότι δεν πρόκειται για δική μου πατέντα.

Αυτή η όχι και τόσο διαδεδομένη λύση δεν έχει όνομα, όπως τα διάσημα greeklish, ας πούμε, που είναι η επιλογή μας να γράφουμε με λατινικούς χαρακτήρες τα ελληνικά. Παρ’όλα αυτά η χρήση του παπακίου γίνεται από αρκετ@ς συντάκτ@ς ηλεκτρονικών κειμένων. Το @ χρησιμοποιείται λοιπόν σε συγκεκριμένα γλωσσικά περιβάλλοντα (στα ηλεκτρονικά κείμενα) και έχει σαφείς συνδηλώσεις (πρόκειται για μια φεμινιστική επιλογή). Η λύση του @ προτάθηκε από ισπανόφωνους γλωσσολόγ@ς που θέλουν να «θεραπεύσουν» τη γενικευτική χρήση του αρσενικού (η οποία ισχύει και στα ελληνικά: να λέμε δηλαδή «ομιλητές» και για τους άντρες και για τις γυναίκες και για όσους δεν αυτοπροσδιορίζονται ως τέτοι@). Το «θεραπεύσουν» το βάζω σε εισαγωγικά, γιατί αφενός η γενικευτική χρήση δεν είναι μια ασθένεια κι αφετέρου γιατί επιστημον@ς της γλώσσας δεν διορθώνουν. Παρατηρούν και καμιά φορά προτείνουν.

Η χρήση του @ είναι κατά τη γνώμη όσων την προτιμούν μια ανεπαίσθητη αλλαγή της μορφολογίας μιας λέξης, αφού λείπει ένα ή το πολύ τρία γράμματα του κλιτικού μορφήματος. Αυτό θεωρητικά δεν δημιουργεί πρόβλημα, μιας και οι καταλήξεις των ονομάτων είναι πασίγνωστες (στην ουσία τις λέξεις σε ένα γραπτό κείμενο τις περιτρέχουμε με τα μάτια, δεν τις σκανάρουμε σχολαστικά γράμμα το γράμμα). Σαφέστατα όμως πρόκειται για «παρέκκλισή» από τη γραπτή νόρμα, κάτι που ενδεχομένως δυσκολεύει ορισμέν@ς αναγνώστ@ς.

Και κάπου εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: Πώς το προφέρουμε αυτό το πράμα; Στα ισπανικά έχει προταθεί ένας ήχος ανάμεσα στο [a] και το [e] που θα διαφοροποιεί το όνομα από την αρσενική ή τη θηλυκή του κατάληξη (λύση όχι ακόμα καθολικά αποδεκτή). Στα ελληνικά δεδομένου ότι η χρήση του @ είναι μιμητική και δεν έχει μελετηθεί ακόμα από έλλην@ς γλωσσολογ@ς δεν έχει δοθεί λύση στο πρόβλημα της προφοράς. Τελείως εμπειρικά να πω ότι περιτρέχοντας, όπως είπα προηγουμένως, τις λέξεις νομίζω ότι σκέφτομαι κάποιες φορές μόνο την αρσενική και κάποιες μόνο τη θηλυκή κατάληξη (σπανιότερα σκέφτομαι τη λέξη και στα δύο γραμματικά γένη). Και λέω «νομίζω» γιατί όταν διαβάζω κάτι από μέσα μου γρήγορα, δεν έχω χρόνο να σκεφτώ τι κάνω και γιατί. Όταν γράφω όμως, έχω όλο το χρόνο να σκεφτώ και να κάνω τις ακτιβιστικού χαρακτήρα παρεμβάσεις μου! :) Τώρα αν μ’έβαζες να εκφωνήσω ένα ηλεκτρονικό κείμενο με παπάκια, θα πρόφερα σίγουρα και τα δύο γένη.

Ωστόσο σχεδόν ποτέ δεν εκφωνούμε τα ηλεκτρονικά κείμενα! Κι αν χρειαστεί να διαβάσουμε φωναχτά πχ ένα sms σε greeklish (τα οποία είναι αντίστοιχα μία αμιγώς ηλεκτρονική γραπτή επιλογή) δεν θα το προφέρουμε με τους ήχους που αντιστοιχούν στα λατινικά γραπτά σύμβολα, αλλά όπως αν ήταν γραμμένο με ελληνικούς χαρακτήρες. Κάπως έτσι ας χειριστούμε προς το παρόν και το παπάκι!




Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 42 ακόμα followers