i love linguistics!


κι εσυ πνιγεσαι με διχρωμα κασκολ
Σεπτεμβρίου 25, 2009, 06:47
Filed under: plus | Ετικέτες: ,

footballΌσο για τα σκουλήκια, πού είναι το πρόβλημα; Όλη η Ελλάδα σκουλήκια τους λέει. Τους είπα σκουλήκια, γιατί όλη η Ελλάδα τους αποκαλεί έτσι. (Γιάννης Γούναρης, προπονητής Νίκης Βόλου το 2004)

Το παραπάνω σχήμα λόγου όλοι το καταλαβαίνουμε. Μάλιστα καταλαβαίνουμε πως όταν λέει «σκουλήκια» δεν εννοεί τα μικρά ασπόνδυλα ζώα, αλλά τους οπαδούς του Άρη. Η δεύτερη σημασία του όρου «σκουλήκι» λοιπόν είναι μέρος του γλωσσικού συστήματος όλων μας. Οι ιδιότητες του σκουληκιού (με την κυριολεκτική του σημασία) «μεταφέρονται» στους αριανούς, οι οποίοι αντικειμενικά  έχουν διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά από το ζώο σκουλήκι. Είναι άνθρωποι κι όχι ζωάκια που σέρνονται!

Το παραπάνω φαινόμενο ονομάζεται μεταφορά κι απασχολεί τους γνωσιακούς γλωσσολόγους. Αυτοί πιστεύουν πως ο άνθρωπος μέσα από την αισθησιοκινητική του εμπειρία κι αντίληψη του κόσμου διαμορφώνει τη γλώσσα. Όλοι μας έχουμε νιώσει πόσο βαρύ μπορεί να είναι ένα παλτό στο σώμα μας. Έτσι είμαστε όλοι σε θέση να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη «παλτό» για να περιγράψουμε ένα «βαρύ» άρα άχρηστο παίχτη:» Τι παλτό μας βγηκε αυτός ο Μουσλίμοβιτς!»

PAOKΗ μεταφορά δεν είναι τρόπος έκφρασης, αλλά τρόπος σκέψης. Σκεφτείτε πόσο δύσκολο είναι να αντικατασταθεί μια μεταφορά από μια μη μεταφορική έκφραση, χωρίς να χάσει κάτι από το νόημα της.  Όταν ήρθε ο Τόργκελε στον Παναθηναϊκό οι εφημερίδες τον χαρακτήριζαν «θωρηκτό», του προσδίδανε δηλαδή τις ιδιότητες ενός πλοίου μεγάλου εκτοπίσματος. Καθώς περνούσαν οι αγωνιστικές κι ο Τόργκελε δεν σταύρωνε γκολ, οι οπαδοί τον ειρωνεύονταν «θωρηκτό». Άντε να αντικαταστήσεις αυτή τη μεταφορά με μια πιο πετυχημένη κυριολεκτική φράση!

Είναι γεγονός ότι τα γλωσσικά συστήματα όλων των γλωσσών είναι σε μεγάλο βαθμό μεταφορικά δομημένα. Οι συμβατικές καθημερινές μεταφορές που χρησιμοποιούμε μάλιστα, χαρακτηρίζονται από «μονοκατευθυντικότητα»: Ο Νικοπολίδης μπορεί να είναι αίλουρος (;), ο αίλουρος όμως δεν μπορεί να είναι Νικοπολίδης. Επίσης η συμβατική μεταφορά  μπορεί να επεκταθεί και σε νέες εκφράσεις: Πριν μια δεκαπενταετία αν έλεγες κάποιον πρίγκιπα, θα εννοούσες ότι είναι αρχοντικός. Όλα αυτά ως τη στιγμή που ήρθε στη ζωή των αεκτζήδων ο πολυνίκης Μπάγιεβιτς κι έγινε εκείνος πρίγκιπας (η μεταφορά απέκτησε δηλαδή μια νέα σημασία).  Ο Ντούσαν βέβαια αργότερα  έγινε βάτραχος και ποιος ξέρει…ίσως τώρα που ανέλαβε γίνει ξανά πρίγκιπας. Θα δείξει!


Advertisements

3 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Είχες δεν είχες το συνδύασες το ποδόσφαιρο με τη γλωσσολογία!

Σχόλιο από serenitsa

Όλες οι μεταφορές που έφερες σαν παράδειγμα είναι λήμματα στο slang λεξικό. Ποια η διαφορά slang και μεταφοράς; Μιλάμε για το ίδιο πράγμα;

Σχόλιο από ska_zone

Να ένα ωραίο θέμα για κατοπινό post! Να με παρακολουθείς για να πάρεις την απάντησή σου 🙂

Σχόλιο από Kakia Ps




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: