i love linguistics!


ασκησεις ορθοφωνιας

Στην Ελλάδα αν πεις σε κάποιον τη λέξη «φωνητική», στο μυαλό του θα έρθει αμέσως το τραγούδι, τα μουσικά ριάλιτι κι η… Julie Massino! 🙂 Στο blog αυτό όμως μιλάμε μόνο για γλωσσολογία κι έτσι θα σπεύσω να ξεκαθαρίσω ότι για την επιστήμη η «φωνητική» είναι κάτι άλλο. Πρόκειται για τη μελέτη των γλωσσικών ήχων.

η ultimate δασκάλα φωνητικής!

η ultimate δασκάλα φωνητικής!

Αντικείμενο της φωνητικής λοιπόν είναι μόνο οι ήχοι κι όχι η σημασία τους ή ο ρόλος που παίζουν σε μια γλώσσα. Κι αυτό γιατί υπάρχουν άλλοι τομείς της γλωσσολογίας που καλύπτουν τα πεδία αυτά. Οι επιστήμονες που ασχολούνται με τη φωνητική παρατηρούν και περιγράφουν τους φθόγγους μιας γλώσσας, τις μικρότερες δηλαδή μονάδες ομιλίας. Κατά τη φωνητική γλωσσολογική ανάλυση βέβαια δεν μελετώνται μόνο ένας-ένας οι φθόγγοι αλλά και η αλληλοδιαδοχή τους.

Για την ακρίβεια η φωνητική ασχολείται πρώτα απ’ όλα με τα φωνητικά όργανα του ανθρώπινου σώματος: τις φωνητικές χορδές, την τραχεία, τα χείλη κ.τ.λ. Επίσης ασχολείται με τον τρόπο που σχηματίζονται οι φθόγγοι. Όταν για παράδειγμα το πίσω μέρος της γλώσσας ακουμπάει το πίσω μαλακό μέρος του ουρανίσκου (υπερώα) σχηματίζονται τα υπερωϊκά σύμφωνα [k], [g], [x], [γ] και [ŋ]*. Η επιστήμη ενδιαφέρεται ακόμα για το πώς φτάνουν οι ήχοι στο αυτί του ακροατή μέσω των ηχητικών κυμάτων, αλλά και το πώς εκείνος τα προσλαμβάνει και τα κατανοεί. Οι γλωσσολόγοι χρησιμοποιούν μάλιστα τα τελευταία χρόνια και όργανα που τους βοηθούν να αναλύσουν τους φθόγγους ακριβέστερα. Τέλος ασχολούνται και με την εξέλιξη των φθόγγων μέσα στην ιστορία μιας γλώσσας. Στην ελληνική λόγου χάρη, το γράμμα /η/ μέχρι τον 6ο αιώνα αναπαριστούσε τον ήχο [ē] δηλαδή κάτι σαν «εε». Έκτοτε βέβαια προφέρεται [i].

Όπως ίσως μαντεύετε, χάρη στην επιστήμη της φωνητικής διαθέτουμε το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο για το οποίο έγινε λόγος σε προηγούμενο post. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που διαθέτει ένας γλωσσολόγος, γιατί χρησιμοποιώντας το μπορεί να καταγράψει τους ήχους κάθε ανθρώπινης γλώσσας. Τη χρησιμότητά του βέβαια μπορείτε να διαπιστώσετε κι εσείς (χωρίς να είστε γλωσσολόγοι!) αν ξεκινήσετε να μαθαίνετε μια νέα γλώσσα. Η φωνητική μεταγραφή θα σας βοηθήσει στην προφορά περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο!

* Με το σύμβολο [ŋ] καταγράφεται φωνητικά το ανεπαίσθητο «ν» που ακούγεται όταν προφέρουμε τη λέξη άγχος [áŋxos]. Το  «ν» αυτό δεν καταγράφεται βέβαια στη γραπτή ελληνική!

Advertisements

2 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Αγαπητή φίλη,

Χαίρομαι που ασχολείστε με γλωσσολογικά θέματα και δίνετε με επιδέξιο τρόπο σύντομες πληροφορίες στα σημειώματά σας. Το ύφος σας υποκινεί τους αναγνώστες να αναζητήσουν κατόπιν αναλυτικότερες επιστημονικές πηγές.

Αναφορικά με το παρόν σημείωμα, παρακαλώ επιτρέψτε μου την παρατήρηση ότι το αρχ. δεν προφερόταν [ē] ώς τον 6ο αιώνα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το απέκτησε πρόσθια προφορά περίπου ώς τον 2ο αι. π.Χ. και τράπηκε σε μακρό [ī]. Η εξάλειψη της μακρότητας ακολούθησε την ισοχρονία όλων των φωνηέντων και διφθόγγων, η οποία μάλλον ολοκληρώθηκε τον 2ο αι. μ.Χ. Στην πραγματικότητα, ο ιωτακισμός έχει περισσότερο ιστορικό βάθος από όσο συνήθως αναγνωρίζεται.

Σας εύχομαι καλή συνέχεια.

Σχόλιο από Dr Moshe

Προσθέτω τον φθόγγο που, για κάποιον λόγο, δεν εμφανίστηκε στο παραπάνω σχόλιο:

…το αρχ. -η- δεν προφερόταν [ē] ώς τον 6ο αιώνα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το -η- απέκτησε πρόσθια προφορά περίπου ώς τον 2ο αι. π.Χ. και τράπηκε σε μακρό [ī]…

Σχόλιο από Dr Moshe




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: