i love linguistics!


ο γυρος του κοσμου σε 80 ημερες

up

Στο προηγούμενο post ξεκαθαρίσαμε ότι ο δανεισμός μεταξύ γλωσσών είναι κάτι φυσικό και αναγκαίο που δεν πρέπει να τρομάζει τους ομιλητές και τις ομιλήτριες. Οι λέξεις άλλωστε είναι ταξιδιώτισσες του κόσμου! Κάποιες από αυτές εγκαθίστανται στη γλώσσα και δημιουργούν μαζί με άλλες μια “μειονότητα” που δεν θέλει να χάσει τα χαρακτηριστικά της. Η γαλλική ας πούμε μειονότητα της ελληνικής μετράει αρκετές λέξεις που διατηρούν την γαλλική προφορά, π.χ. σουτιέν, σασμάν, ορντέβ κτλ. Υπάρχουν όμως και άλλες λέξεις-ταξιδιώτισσες που επιλέγουν να προσαρμοστούν στις επιταγές της γλώσσας στην οποία εισέρχονται. Έτσι για παράδειγμα το γαλλικό “terrorism” από το terror και την κατάληξη -isme, δεν εισήχθηκε στα ελληνικά ως “τερορίσμ” ή έστω “τερρορισμός”, αλλά μεταφράστηκε “τρομοκρατία”. Δύο παρατηρήσεις μπορούμε να κάνουμε: αφενός το -isme δεν αντιστοιχεί μεταφραστικά στο -κρατία (άρα η μετάφραση δεν είναι απαραίτητο να είναι πιστή) και αφετέρου αν βαθμολογούσαμε με άριστα το 10 τη λέξη “τρομοκρατία” για το πόσο ελληνική φαίνεται, θα της βάζαμε 10 με τόνο!

Είναι λοιπόν δύσκολο να πάρουμε μυρωδιά ότι κάποιες λέξεις είναι μεταφραστικά δάνεια και όχι ελληνικές.Ακόμα πιο περίεργα γίνονται τα πράγματα όταν μία γλώσσα Α δανείζει λέξεις σε μία γλώσσα Β και η γλώσσα Β γεννά μία νέα λέξη από τη σύνθεση των δάνειων λέξεων της γλώσσας Α. Μπέρδεμα; Για να γίνει κατανοητό, σκεφτείτε τη λέξη “ομοφυλοφιλία”, που αν και θα βάζαμε το χέρι μας στη φωτιά για την ελληνικότητά της, δεν είναι παρά μεταφραστικό δάνειο της γερμανικής λέξης “homophilie”, που ναι μεν προέκυψε από τη σύνθεση homo+ -philie, συνθετικά μέρη που σαφώς σχετίζονται με το ελληνικό ομόφυλ(ος) -ο- + -φιλία, ωστόσο η λέξη γεννήθηκε στα γερμανικά και όχι στα ελληνικά. Εμείς τη δανειστήκαμε και απλώς δεν δυσκολευτήκαμε καθόλου να τη μεταφράσουμε!

Τώρα σκεφτείτε κάτι ακόμα πιο τραβηγμένο: Το ταξίδι μιας λέξης να κατέληγε πάλι στη γλώσσα από την οποία ξεκίνησε, μόνο που αυτή τη φορά η λέξη να είναι τελείως διαφορετική εξαιτίας της αλληλουχίας δανεισμών. Το φαινόμενο αυτό όσο ασυνήθιστο κι αν φαίνεται, υπάρχει κι ονομάζεται αντιδανεισμός. Στα ελληνικά, για παράδειγμα, υπήρχε η λέξη “αποθήκη”, την οποία δανείστηκαν οι λατίνοι και την έκαναν apotheca, που όμως τράπηκε από τους ιταλούς σε bottega, η οποία bottega με τη σειρά της έγινε botica στην περιοχή της Προβηγκίας, η οποία botica στα γαλλικά έγινε boutique και ξαναγύρισε στην Ελλάδα ως μπουτίκ!

Advertisements

4 Σχόλια so far
Σχολιάστε

1ον: Συγχαρητήρια για την εικόνα, η ταινία ήταν απίστευτη και συγκινητική!:)
2ον: Έχω απορία! Δεν κατάλαβα το παράδειγμα με το homophilie! Γιατί είναι γερμανικό; Δεν αποτελείται από ελληνικές λέξεις; Εννοώ ότι η σύνθεση της γερμανικής λέξης homophilie δεν αποτελείται από ελληνικές;

Σχόλιο από serenitsa

Μ’αρέσει που μου δίνεις συγχαρητήρια λες και σχεδίασα εγώ την εικόνα! 😛 Και βέβαια συμφωνώ για την ταινία..Πολύ κλάμα για cartoon…
Λοιπόν, πρώτα δημιουργήθηκε η γερμανική λέξη «homophilie» (από τις ελληνικές λέξεις) και μετά την είδαμε εμείς οι έλληνες και τη δανειστήκαμε «μεταφράζοντας» την. Σημασία λοιπόν έχει μόνο ποιας γλώσσας δημιούργημα είναι η λέξη κι όχι σε ποια γλώσσα ανήκουν τα συνθετικά της μέρη. Ίσως ένα καλύτερο παράδειγμα μεταφραστικού δανείου είναι η λέξη ουρανο-ξύστης από το αγγλικό sky scraper.

Σχόλιο από Kakia Ps

Τα συγχαρητήρια ήταν για την επιλογή της εικόνας. Συγγνώμη για την άσχημη χρήση της ελληνικής δεσποινίς γλωσσολόγε!
Ευχαριστώ για τη διευκρίνιση (αυτή η λέξη μου θυμίζει «να κληθεί για διευκρινίσεις»), έγινε πιο κατανοητό το ποστ σου!!

Σχόλιο από serenitsa

Η ιδιόλεκτος του ΚΑΒΘ,αγαπητές μου δεσποινίδες,με παραπεμπει στο ΠΟΠ…αν μπορούμε να οριοθετίσουμε γεωγραφικά τον χώρο του ΚΑΒΘ..για οποιονδήποτε άλλον omerta!
Όσον αφορά στο θέμα που πραγματεύεται η linguist υπάρχουν πολλα μεταφραστικά δάνεια από την αγγλικη γλώσσα στην κυπρική διάλεκτο που κατά τη γνώμη μου αλλοιώνουν την αυθεντικότητα της,όπως για παραδειγμα χρησιμοποιείται η λέξη άμπουλα ως ταυτόσημο του ασθενοφόρου απο την αγγλική »ambulance » ή »φλόρι»από το αγγλικό »floor» εννοώντας ,ναι, το πάτωμα!

Σχόλιο από bourboulithra




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: