i love linguistics!


mea culpa*
Νοέμβριος 11, 2009, 11:08
Filed under: γλωσσικo λαθος | Ετικέτες: ,

Όπως έχω πει εμμέσως πλην σαφώς και στο παρελθόν, ο φιλόλογος με ειδίκευση στη γλωσσολογία είναι ένας μπερδεμένος άνθρωπος. Από τη μια ο ρόλος του ως εκπαιδευτικού του επιβάλλει να διορθώνει τα γλωσσικά λάθη των μαθητών του, από την άλλη όμως το ίδιο γλωσσικό λάθος που σαν καθηγητή τον βγάζει απ’τα ρούχα του, από την πλευρά της γλωσσολογίας μπορεί και να τον ενθουσιάζει, γιατί ίσως αυτό αποτελεί παράγοντα της γλωσσικής αλλαγής!

Γλωσσικό λάθος ονομάζουμε τη λανθασμένη χρήση εκείνης της μορφής της γλώσσας που μας μαθαίνουν στο σχολείο. Μιλάμε βέβαια για τη νόρμα, την επίσημη γλώσσα του κράτους, μια μορφή τυποποιημένη πάνω στην οποία έχουν συνταχθεί γραμματικές, συντακτικά και λεξικά. Οτιδήποτε αποκλίνει από αυτή την «ορθή» γλωσσική μορφή, λογίζεται λάθος!

wrong-wayΤο θέμα είναι ότι γλώσσα δεν είναι μόνο η νόρμα και σίγουρα δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε ένα εγχειρίδιο «σωστής» χρήσης. Γλώσσα είναι κι όλες οι ποικιλίες της, τα ιδιώματα, το ιδιόλεκτο του καθενός, η αργκό. Όλα αυτά συνθέτουν ένα σύστημα που αλλάζει διαρκώς ανάλογα τις ανάγκες των ομιλητών.

Πολλές από τις παρεκκλίσεις στη νόρμα προκύπτουν συνήθως από αυτό που παραπάνω ονομάζω «ανάγκες των ομιλητών». Ένα σημερινό λάθος που γίνεται κατά κόρον, μας δείχνει ότι κάτι πάει να αλλάξει στη γλώσσα. Για παράδειγμα «η ψήφος» , λόγω της ανάγκης των ομιλητών να απλοποιήσουν τη γλώσσα, γίνεται «ο ψήφος» υπό την επίδραση των ουσιαστικών που λήγουν σε -ος κι είναι αρσενικά. Ήδη κάποια λεξικά καταγράφουν τη λέξη «ψήφος» σαν διγενές και μονοκατάληκτο ουσιαστικό, δηλαδή «ο/η ψήφος» και ίσως μια μέρα των ημερών «ο ψήφος» επικρατήσει τελικά!

Η παραδοχή λοιπόν ότι η γλώσσα αλλάζει πρέπει να κάνει τους καθηγητές να προσεγγίζουν διαφορετικά το γλωσσικό λάθος (και δεν εννοώ να μη το διορθώνουν). Πρέπει να αποβάλουν την απόλυτη αντίληψη για το τι είναι γλώσσα και τους φόβους περί αλλοίωσης της. Το να αφορίζεις μια παρεκκλίνουσα από τη νόρμα χρήση, αντί να την ερμηνεύεις σε επίπεδο γλώσσας (κι όχι νόρμας), κρατά την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία πίσω. Όπως εύστοχα σημειώνει ο Χριστίδης «Η τάση ορισμένων να θεωρούν ότι η γλώσσα καταστρέφεται εξαιτίας των λαθών που γίνονται στα πλαίσια του γλωσσικού συστήματος δηλώνει μια ανιστόρητη στάση απέναντι στη γλώσσα.»

* Σε κατοπινά posts θα προσπαθήσω να ερμηνεύσω κάποια από τα συχνότερα και «μαζικότερα» «λάθη».  Mea culpa είναι μια λατινική φράση που μεταφράζεται ως «δικό μου λάθος».

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: