i love linguistics!


ζαχαροπλαστης ηταν ο μπαμπας σου;

Εδώ και πολλά χρόνια (και δυο και τρεις φορές τη σεζόν!) ο ΑΝΤ1 παίζει σε επανάληψη το επιτυχημένο σίριαλ «Καφέ της Χαράς». Αποκλείεται μετά από τόσες επαναλήψεις να μην έχει πάρει το μάτι σας τον Φατσέα, εκείνο τον ήρωα της σειράς που κάνει διαρκώς λανθασμένη χρήση της ελληνικής, στην προσπάθειά του να μιλήσει λογιότερα! Πολλές φορές μάλιστα, όταν οι συγχωριανοί του τον διορθώνουν, σπεύδει να δώσει την ετυμολογία της λέξης που χρησιμοποίησε για να τους κλείσει τα στόματα τους αμόρφωτους! Όταν, για παράδειγμα, κάποια στιγμή του κάθονται πολλά λεφτά αυτοανακηρύσσεται «μεθυστάνας», μιας και μεθάει από τα πλούτη!

Η ορθή χρήση της λέξης βέβαια είναι «μεγιστάνας», εκείνος δηλαδή που είναι πρώτος σε ορισμένο τομέα π.χ. ο μεγιστάνας των πετρελαίων. Προέρχεται μάλιστα από την ελληνιστική λέξη «μεγιστάν». Ο Φατσέας ωστόσο όχι μόνο έδωσε λανθασμένη ετυμολογία της λέξης, αλλά ,λόγω αυτής της ετυμολογίας, άλλαξε και την ίδια τη λέξη. Όσο περίεργο κι αν σας φαίνεται, τέτοιου είδους λάθη (όχι βέβαια τόσο κραυγαλέα) κάνουμε συχνά όλοι μας!

hand kissingΥπάρχουν λοιπόν λέξεις που μας είναι ανοικείες, τις οποίες ετυμολογούμε λάθος, με μορφές που μας είναι οικείες και τις φέρνουμε έτσι στα μέτρα μας (παρετυμολογία). «Γύρισε και μου είπε: Τα μάτια σου λάμπουν σαν τον ήλιο…Θεέ μου τι κοινότυπο!». Η φίλη μας εδώ χρησιμοποιεί τη λέξη «κοινότυπο» κι αν της ζητήσεις να σου πει από που βγαίνει αυτό, με ευκολία θα απαντήσει από το κοινός+τύπος, δηλαδή ο ίδιος τύπος. Η σωστή χρήση βέβαια θα ήταν  «κοινότοπο», σκέψεις δηλαδή χωρίς πρωτοτυπία, από τη λόγια λέξη  κοινοτοπ(ία) -ος. Άλλο παράδειγμα είναι η λέξη «ελλιποβαρής» που χρησιμοποιούμε συχνά, θεωρώντας ότι προέρχεται από το ελλιπής(=αυτός που δεν είναι πλήρης)+βάρος. Το σωστό είναι «λιποβαρής» από το λιπο (θέμα του αρχαιοελληνικού ρήματος λείπω) + βάρος.

Το να αρχίσω βέβαια εγώ σαν καθηγήτρια (!) να βρίζω κάποιον που αντί για πετρελαϊκός είπε πετραλαϊκός παρετυμολογώντας το, είναι λάθος προσέγγιση. Εννοείται ότι πρέπει να επισημάνω το σωστό, όμως πρέπει να ερμηνεύσω και το λάθος. Και σαν μπερδεμένη καθηγήτρια που είμαι (λόγω ειδίκευσης πάντα!) οφείλω να αναγνωρίσω σε οποιοδήποτε συχνό λάθος μια πιθανή γλωσσική αλλαγή. Για του λόγου το αληθές, αν ψάξετε σε ένα σύγχρονο λεξικό τον λανθασμένο όρο «αποθανατίζω», θα τον βρείτε δίπλα στο σωστό «απαθανατίζω»! Η γλωσσική αλλαγή λοιπόν έχει αρχίσει και το «αποθανατίζω» μια μέρα των ημερών θα βγει νικητής!

Advertisements

Σχολιάστε so far
Σχολιάστε



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: