i love linguistics!


αχ και βλαχ!
Μαρτίου 15, 2010, 20:54
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: , ,

Αν και καθυστερημένα, παραδέχομαι ότι βρίσκω σωστή την παρατήρηση αναγνώστη στο post «βυσσ’νή θύελλα», πως ενώ μιλάω για «βλάχικη» γλώσσα δεν αναφέρομαι πουθενά στην αρωμουνική (τη γλώσσα των Βλάχων) αλλά στη βαριά θεσσαλική μου διάλεκτο! 🙂

Η Βλάχικη με κεφαλαίο είναι μια λατινική γλώσσα, ανεξάρτητη από την ελληνική, της οποίας η ιστορία ξεκινά με την κατάκτηση των Βαλκανίων από τους Ρωμαίους. Φέρεται μάλιστα να προήλθε είτε από την καθομιλουμένη λατινική λαϊκή γλώσσα, είτε από τη διάλεκτο της λατινικής την οποία είχαν αναπτύξει οι ρωμαίοι στρατιώτες. Όποιος από εσάς βέβαια αναγνωρίζει πολλά ελληνικά στοιχεία στη βλαχική, είναι γιατί τα ελληνικά είχαν μεγάλη επιρροή στην εξέλιξη της γλώσσας, όχι όμως στη γέννησή της. Πιο κοντά μοιάζει να είναι πάντως με τα Ρουμάνικα, με τα οποία δείχνουν να προέρχονται από κοινό πρόγονο.

Στην Ελλάδα υπάρχουν καμιά εικοσαριά χιλιάδες ομιλητές, όμως σχεδόν όλοι τους είναι μεγάλης ηλικίας. Λίγοι νέοι κατανοούν τη γλώσσα κι ελάχιστοι τη μιλούν. Από το 1997 δημιουργήθηκε μάλιστα κι αλφάβητο για να αποκτήσει η γλώσσα γραπτή εκδοχή. Αναρωτιέμαι πάντως πόσοι είναι εκείνοι που ξέρουν να γράφουν Βλάχικα…

Για να επιστρέψω στην αρχική μου σκέψη, ο χαρακτηρισμός ότι οι θεσσαλοί μιλάμε «βλάχικα» (όχι αρωμουνικά, αλλά «χωριάτικα») ίσως συνδέεται με το γεγονός ότι η Θεσσαλία απότελεσε τόπο εγκατάστασης βλαχόφωνων πληθυσμών (Λιβάδι, Τύρναβος κτλ) και ονομάστηκε Μεγάλη Βλαχία. Εννοώ ότι η χρήση της λέξης «βλάχικα»  ίσως επιλέχθηκε γιατί τα θεσσαλικά ακούγονταν στα αυτιά των «πρωτευουσιάνων» το ίδιο ακαταλαβίστικα, παράξενα κι αστεία με τα Βλάχικα.

ελληνο-βλάχικο λεξικό

Advertisements

3 Σχόλια so far
Σχολιάστε

βλέπω πως αντιμετωπίζεις τα βλάχικα ώς γλώσσα.Τουλάχιστον ως προς την καταγωγή τους. Πρόσφατα βρέθηκα σε μία γλωσσολογική αντιπαράθεση πάνω σ’ενα τέτοιο θέμα. Η μεν πλευρά έλεγε πως τα βλάχικα είναι μία ξεχωριστή γλώσσα, και η άλλη πλευρά αντιμετώπιζε τα βλάχικα ως διάλεκτο της ελληνικής. Εγώ πιστεύω ότι κάπου ανάμεσα είναι η αλήθεια. Δηλαδή ναι, τα βλάχικα είναι μία, ξεχωριστή από τα ελληνικά, γλώσσα, όμως όταν μελετούμε μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο, το αρχικό στάδιό της δηλαδή. Στις μέρες μας, μπορούμε να εντοπίσουμε στις βλαχόφωνες περιοχές (π.χ. Μέτσοβο, Τύρναβο κτλ) ένα «κράμα» ελληνικής γλώσσας και βλάχικων, που εφόσον βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο διαλεκτικό περιβάλλον, έχει στοιχεία και από αυτό. Έτσι έχουμε τα βλάχικα του Μετσόβου, τα βλάχικα του Τυρνάβου κ.ο.κ. Μπορούμε δηλαδή να πούμε ότι -πλέον- πρόκειται για διάλεκτο της ελληνικής (;) (εχοντας βέβαια πάντα υπόψη και την προέλευσή της). Το ίδιο βέβαια θεωρώ και για τα αρβανίτικα και για τα σαρακατσάνικα. Εσένα ποιά είναι η γνώμη σου πάνω σ’αυτό; Μπορούν τελικά να θεωρηθούν διάλεκτος (μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο πάντα, αφού η «καταγωγή» τους δεν είναι τα ελληνικά) και αν μπορούν να θεωρηθούν, τότε είναι διάλεκτος ελληνικών ή των βλάχικων; ή είναι μία ξεχωριστή γλώσσα που με τον καιρό έχει διαμορφωθεί και επηρεαστεί από τη γλώσσα και τη διάλεκτο στην οποία «φιλοξενούνται»;
[Απ’ ότι κατάλαβα έχεις καταγωγή έτσι; Εγώ βρίσκομαι (λόγω σπουδών) Γιάννενα, και έχουμε αρκετή επαφή με(και κάποιες μελέτες για)τα βλάχικα του Μετσόβου.Εχω, όπως καταλαβαίνεις, αρκετούς προβληματισμούς γι’αυτά που μελετάμε… 😦 )

Σχόλιο από Κατερίνα

Όχι δεν είμαι βλάχα, αλλά με ενδιαφέρει πολύ το ζήτημα!
Νομίζω συμφωνούμε ότι το ανακάτεμα των βλαχόφωνων με τους ελληνόφωνους είχε σαν αποτέλεσμα την ανάμειξη διαλέκτων και τη δημιουργία κοινών γλωσσών. Σε ένα ευρύ πλαίσιο μπορούν πιστεύω να μελετηθούν ως νεοελληνικές διάλεκτοι. Αν πάντως μου ζητούνταν μια στενή καταγραφή των νεοελληνικών διαλέκτων, δεν θα περιλάμβανα αυτές τις μορφές ελληνικής.

Σχόλιο από Kakia Ps

[…] Έχεις μια βλάχα γιαγιά που μένει γλωσσικά ανεκμετάλευτη;! Βάλτην μπροστά στο laptop και πες της να μιλήσει στη γλώσσα της! Έπειτα ανέβασε αυτό το video ή audio στο Endangered Languages Project της Google και θα έχεις συμβάλλει κι εσύ στη διάσωση της βλάχικης γλώσσας! […]

Πίνγκμπακ από γιαγια raver « i love linguistics!




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: