i love linguistics!


crystalακια-διαμαντακια!

Ένα από τα «εργαλεία» μου για να γραφτεί αυτό το blog ήταν πάντα το «Λεξικό Γλωσσολογίας και Φωνητικής» του D.Crystal. Σήμερα αποφάσισα να σας δείξω μερικά κουφά λήμματα που βρίσκω κατά καιρούς!

αλήθεια του θεού (god’s truth): Φανταστείτε έναν υποθετικό γλωσσολόγο που θέλει να περιγράψει κάποια γλωσσικά δεδομένα. Αν είναι γλωσσολόγος τύπου «αλήθεια του θεού» προσεγγίζει τα δεδομένα πιστεύοντας ότι η γλώσσα έχει πραγματική δομή κι όσες φορές κι αν αναλύσει τα ίδια δεδομένα θα προκύπτει πάντα η ίδια περιγραφή.

χόκους-πόκους (hocus-pocus): Εκτός από beachόμπαρο στον Αγιόκαμπο(!), είναι και εκείνη η διανοητική κατάσταση του υποθετικού γλωσσολόγου που βρίσκεται σε αντιδιαστολή με την «αλήθεια του θεού». Δηλαδή οι γλωσσολόγοι τύπου «χόκους-πόκους» καταλήγουν κάθε φορά σε διαφορετικές περιγραφές των γλωσσικών δεδομένων που μελετούν.

γλώσσες της πεθεράς (mother-in-law-languages): ή αλλιώς γλώσσες αποφυγής! Θα το καταλάβετε καλύτερα με παράδειγμα· οι αυτόχθονες της Αυστραλίας μιλούν τη γλώσσα dyirbal.  Όταν όμως στην παρέα βρεθεί η πεθερά κάποιου τότε αυτός αρχίσει να μιλάει τη γλώσσα guwal! Έτσι επιτρέπεται η επικοινωνία μεταξύ ατόμων τα οποία διαχωρίζονται εξαιτίας κοινωνικών taboo.

κώδικας τυμπάνου (drum language):  Είδος γλώσσας που συναντάται κυρίως στην Αφρική, στην οποία χρησιμοποιείται ένα τύμπανο για να προσομοιώσει χαρακτηριστικά της ομιλίας.

λεπίδα της γλώσσας (blade): Όταν η γλώσσα βρίσκεται σε ουδέτερη θέση, λεπίδα λέγεται το μέρος μεταξύ της άκρης και του κέντρου της που βρίσκεται απέναντι από τα δόντια.

φαινόμενο «στην άκρη της γλώσσας» (tip-of-the-tongue-phenomenon): Ορισμένοι άνθρωποι είναι σε θέση να ανακαλέσουν γενικά χαρακτηριστικά της λέξης, π.χ. τον αριθμό των συλλαβών.

φαινόμενο του κοκτέιλ πάρτι (coctail party phenomenon): είστε σε ένα πάρτι και κάθεστε σε μια γωνιά μόνοι…συζητήσεις από εδώ, συζητήσεις από εκεί… εσείς πάντως είστε σε θέση να παρακολουθήσετε μία από αυτές τις συνομιλίες αγνοώντας τις υπόλοιπες ακόμα κι αν κάποιος φωνακλάς κάθεται δίπλα σας!

Advertisements


προεδρε παραιτησου…
Απρίλιος 23, 2010, 19:10
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: , , ,

Μέσα σ’όλα που διαβάζουμε κι ακούμε τον τελευταίο καιρό για την οικονομική κρίση, έσκασε σαν «παράξενη» είδηση η παραίτηση της Βελγικής κυβέρνησης για λόγους…γλώσσας!

...του φωνάζανε και παραιτήθηκε!

Το βασίλειο του Βελγίου είναι πολύγλωσσο. Τρεις είναι δηλαδή οι επίσημες γλώσσες που αναγνωρίζονται: η γαλλική, η ολλανδική και η γερμανική. Κι επειδή οι δύο πρώτες μιλιούνται από τους περισσότερους, τα Γερμανικά βάλτε τα στην άκρη.

Γαλλικά μιλάει στο Νότο η βαλλονική κοινότητα, ενώ ολλανδικά μιλούν στο βορρά οι φλαμανδοί.  Αν και συνταγματικά οι γλώσσες είναι ισότιμες, οι δύο κοινότητες είναι πολιτιστικά αυτόνομες, με αποτέλεσμα να υπάρχει παραδοσιακά μεταξύ τους κόντρα.

Το τελευταίο πρόβλημα που τους προέκυψε είναι ότι και οι δυο γλωσσικές κοινότητες φοβούνται μήπως χάσουν τη γλωσσική τους ταυτότητα. Σε μια προσπάθεια λοιπόν διατήρησης της τοπικής «καθαρότητας» τους, δεν αποδέχονται τη μεταδημότευση συμπατριωτών τους από την άλλη γλωσσική ομάδα. Είσαι ρε παιδί μου γαλλόφωνος…Ε δεν μπορείς να μετακομίσεις στο βορρά! Θα τους «βρωμίσεις»!!

Οι Βρυξέλλες βέβαια , πρωτεύουσα του Βελγίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ είναι πόλη που ανήκει στη φλαμανδική επικράτεια, είναι κατά 85% γαλλόφωνη (επειδή έχουν μετακομίσει εκεί πολλοί γαλλόφωνοι λόγω Ε.Ε και ΝΑΤΟ). Η ηγεσία των Φλαμανδών Φιλελεύθερων που παραίτηθηκε, επικαλέστηκε τις διαφωνίες για τα δικαιώματα των γαλλόφωνων στα περίχωρα των Βρυξελλών. Κι έτσι απλά το Βέλγιο έμεινε χωρίς κυβέρνηση σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο και μάλιστα λίγους μήνες προτού αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι σου είναι η γλώσσα…!



σαν ελληνιδα πολιτρια!
Απρίλιος 20, 2010, 11:15
Filed under: γλωσσικος σεξισμος | Ετικέτες:

Αυτό το post θα μπορούσε να αποτελέσει συνέχεια δύο παλιότερων, του Την τηλεόραση όταν κοιτώ μια χαζογκόμενα είμαι κι εγώ! και του Είσαι γυναίκα; τόσο το καλύτερο (;)…Κι αυτό γιατί περιλαμβάνει αφενός το πώς παρουσιάζουν τα μέσα τη γυναίκα κι αφετέρου το πώς εκείνη απεικονίζεται στη γλώσσα.

Πριν μέρες με το που πληροφορήθηκα από την τηλεόραση ότι συνελήφθησαν τα μέλη του επαναστατικού αγώνα μπήκα στο ίντερνετ να το ψάξω λίγο παραπάνω. Επισκέφτηκα λοιπόν ιστοσελίδες και blogs που παρακολουθώ και προς μεγάλη μου έκπληξη αντί να αποκτήσω μια σφαιρικότερη άποψη για το θέμα, έπεσα πάνω σε ειρωνικά σχόλια για την εμφάνιση της Παναγιώτας Ρούπα, της μοναδικής γυναίκας μέλους της οργάνωσης. Βλέπετε η αντρική φαντασία ήθελε τη Ρούπα σαν την Angelina στη Lara Croft ή σαν τη Julia με μαύρα εφαρμοστά. Η πραγματικότητα λοιπόν σόκαρε τόσο τους άντρες που έσπευσαν άλλοι χιουμοριστικά-άλλοι όχι και τόσο- να εκφράσουν την απογοήτευσή τους. Κι αυτό γιατί το στερεότυπο θέλει τις δυναμικές γυναίκες που κινούνται σε χώρους όπως η Ρούπα να είναι sexy σκύλες (κι αν φορούν κολάν, ψηλές μπότες και δερμάτινα…ακόμα καλύτερα!). Δεν είναι τυχαίο νομίζω πως καμία γυναίκα από όσες διάβασα δεν ασχολήθηκε με την εμφάνιση των αντρών μελών.

Το άλλο που παρατήρησα, ήταν η γενικευτική χρήση της λέξης «τρομοκράτης». Κι αυτό γιατί η Ρούπα δεν είναι τρομοκράτης, αλλά τρομοκράτισσα. Άλλο ένα θηλυκό λοιπόν που έβγαλε μουστάκια (όπως θα έλεγε κι ο Σαραντάκος!) Ο όρος τρομοκράτισσα μάλιστα είναι καταγεγραμμένος στο Λεξικό Τριανταφυλλίδη (μπορείτε να το τσεκάρετε στην Πύλη!)



λυεται η συνεδριασις…

Μετά από τόσο καιρό που γράφω γλωσσολογικά θέματα, νομίζω πως όλοι όσοι παρακολουθούν με κάποια συνέπεια το blog, έχουν κατά κάποιον τρόπο εκπαιδευτεί ως ένα βαθμό! 🙂 Σε όλους εσάς λοιπόν προτείνω να επισκεφτείτε τη Θεσσαλονίκη το ερχόμενο παρασκευοσαββατοκύριακο για να παρακολουθήσετε την 31η Συνάντηση του τομέα Γλωσσολογίας του ΑΠΘ. Κι αυτό γιατί εκεί θα τα ακούσετε κάπως πιο επιστημονικά!! 😀

Το φετινό θέμα του συνεδρίου είναι «Διδασκαλία και εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας» (παιχνιδάκι για σας μετά από τόσα σχετικά posts!) … Έχω παραστεί σε παλιότερες συναντήσεις του τομέα και σας εγγυώμαι ότι είναι αρκετά ενδιαφέρουσες. Βέβαια το πρόβλημα είναι-όπως στα περισσότερα συνέδρια νομίζω-τα 80 ευρουλάκια που κοστίζει η εγγραφή (35 για τους φοιτητές). Αν τα λεφτά πάντως δεν είναι για σας θέμα, οι εγγραφές πραγματοποιούνται την Παρασκευή 16/4 στη Φιλοσοφική, 13.30! Το πρόγραμμα του συνεδρίου μπορείτε να το βρείτε εδώ: κλικ!

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στη Γραμματεία του Τομέα Γλωσσολογίας. Ως φοιτήτρια δεν έχω και τις καλύτερες αναμνήσεις…ωστόσο κάντε μια προσπάθεια, γιατί εσάς ίσως σας εξυπηρετήσουν. Στο κάτω κάτω δεν είστε προπτυχιακοί τους!!



in the year 25(25)
Απρίλιος 6, 2010, 09:26
Filed under: plus | Ετικέτες: , , , , , ,

«Κάποιος γιορτάζει που να ξέρω/που να θυμάμαι τι να πω/κάποιος γιορτάζει μα το βρήκα/είμαι εγώώώώ»! Σήμερα γίνομαι 25 χρονών και όπως κάθε αγχωτικός που σέβεται τον εαυτό του, κάνω ένα απολογισμό. Με βασανίζουν διάφορα ερωτήματα, περίπου τέτοια όπως του Γιάννη στους Απαράδεκτους! Αυτό που μου έχει καρφωθεί κυρίως από χτες, είναι το ερώτημα «τι έχω πετύχει στη ζωή μου;»

Έτσι (μάλλον για να αγχωθώ περισσότερο! :P) έκανα μια μίνι έρευνα πάνω στους αγαπημένους linguists για να δω σε τι φάση βρίσκονταν αυτοί όταν ήταν πάνω κάτω στην ηλικία μου:

Ο Ferdinand de Saussure στην ηλικία των 21 κι ενώ σπούδαζε στο Βερολίνο έγραψε το μοναδικό του ολοκληρωμένο έργο- τη διπλωματική του!- «Mémoire sur le système primitif des voyelles dans les langues indo-européennes». Στο έργο αυτό εισάγει για πρώτη φορά την έννοια της γλώσσας ως σύστημα και διατυπώνει το θεωρητικό αίτημα για «συντελεστή ηχηρότητας» του ινδοευρωπαϊκού *a, κάτι που αργότερα επιβεβαιώθηκε με την αποκρυπτογράφηση της Χετιτικής.

Ο Noam Chomsky στα εικοσικάτι του άρχισε να αναπτύσσει την θεωρία της γενετικής γραμματικής, εκείνης δηλαδή της προσέγγισης για τη μελέτη της σύνταξης που τον έκανε διάσημο.

Ο Franz Bopp όταν ήταν 20-25 μελετούσε τα σανσκριτικά κι έγραψε την εργασία «Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache (On the Conjugation System of Sanskrit in comparison with that of Greek, Latin, Persian and Germanic).

Ο Bloomfield σ’αυτή την ηλικία ήταν καθηγητής Γερμανικών στο University of Cincinnati ενώ ο J. R. Firth καθηγητής Αγγλικών στο University of the Punjab. O Roman Jakobson μαζί με άλλους ίδρυσαν τη γλωσσολογική σχολή της Πράγας ενώ ο γνωσιακός γλωσσολόγος George Lakoff  άρχισε από τα 20φεύγα του να δουλεύει ως καθηγητής γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της California.



κοινωνια ωρα μηδεν

Τόσο καιρό σας λέω «τι καλή είναι η γλωσσολογία» και «πόσο φοβεροί οι γλωσσολόγοι» και «τι ενδιαφέρουσα επιστήμη»! Κάποιοι από εσάς ίσως σκεφτήκατε «μα καλά…δεν υπάρχει ένας, ΕΝΑΣ σ’αυτή τη γη που να αμφισβήτησε αυτή την επιστήμη;»! Μην κοιτάτε που τόσο καιρό επιμελώς το κρύβω! 🙂 Και βέβαια υπάρχει!

Το σημαντικότερο ρεύμα το οποίο άσκησε κριτική στη γλωσσολογία είναι η κοινωνιογλωσσολογία. Αυτή απέδειξε ότι η σύγχρονη γλωσσολογία παραμέλησε την κοινωνική σημασία, τις διάφορες χρήσεις και ποικιλίες της γλώσσας και ασχολήθηκε κυρίως με τη δομή. Οι υποστηρικτές της κοινωνιογλωσσολογίας απέδειξαν σε πρώτη φάση ότι οι πατεράδες (!) της γλωσσολογίας Saussure και Chomsky,προκειμένου να μελετήσουν τη γλώσσα, την αντιμετώπισαν ο μεν ως το γλωσσικό σύστημα που χρησιμοποιεί μια κοινότητα ομιλητών, ο δε ως το σύστημα κανόνων που έχουν κατακτήσει οι ομιλητές ώστε να είναι σε θέση να παράγουν και να κατανοούν απεριόριστο αριθμό προτάσεων (θυμηθείτε την Άννα Βίσση και τον ιπτάμενο δίσκο που προσγειώθηκε στο κεφάλι της!). Το γεγονός λοιπόν ότι η γλώσσα είναι πρώτα απ’όλα κοινωνική πράξη αποκρύφτηκε από αυτούς τους δύο και τους υποστηρικτές τους- ίσως γιατί ήθελαν να εμφανίσουν τη γλωσσολογία ως επιστήμη καθολική και ουδέτερη-.

Η προσπάθεια να «κουκουλωθεί» η σχέση γλώσσας και κοινωνίας γίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρη αν σκεφτούμε από τη μια την πρακτική των δομιστών να συγκεντρώνουν γλωσσικό υλικό αντιπροσωπευτικό (και καλά!) της γλώσσας που μελετούν, ξεχνώντας βέβαια τη γλωσσική ποικιλία κι απ’την άλλη την τάση των chomskικών να δημιουργούν οι ίδιοι προτάσεις και βάσει της γλωσσικής τους διαίσθησης να κρίνουν αν αυτές γίνονται αποδεκτές ή όχι από τους ομιλητές της γλώσσας (τι αντικειμενικότητα!).

Το παράδοξο είναι ότι ενώ ο Saussure  είχε τουλάχιστον μιλήσει για την κοινωνική ουσία της γλώσσας (άσχετα αν δεν την μελέτησε ποτέ), οι υποστηρικτές της θεωρίας του Chomsky την αγνόησαν επιδεικτικά! Έτσι οι πρώτοι κοινωνιογλωσσολόγοι υπογράμμισαν την ανάγκη να διευρυνθεί το πεδίο της γλωσσολογίας κι η γλώσσα να μελετάται στο κοινωνικό της περιβάλλον. Δημιουργήθηκε λοιπόν ο κλάδος της κοινωνιογλωσσολογίας ή κοινωνιολογίας της γλώσσας που μελετά ζητήματα όπως οι κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες (π.χ. καλιαρντά), τα επίπεδα της γλώσσας (π.χ. φιλικό/οικείο επίπεδο) κτλ.