i love linguistics!


πετραδακι, πετραδακι για τα σενα το ‘χτισα

Αν ανήκετε σε εκείνους που προτιμούν το βουνό για τις καλοκαιρινές τους διακοπές, σας προτείνω να επισκεφτείτε τουλάχιστον για ένα τριήμερο τα όμορφα χωρία του καταπράσινου Βοΐου Κοζάνης. Η φυσική ομορφιά της περιοχής καθώς επίσης και η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική των κτιρίων θα σας συνεπάρουν. Τα χωριά εκεί χαρακτηρίζονται μαστοροχώρια -όπως αυτά της Ηπείρου- γιατί στην περιοχή διέμεναν φημισμένοι τεχνίτες της πέτρας, οι οποίοι κατασκεύαζαν τα πανέμορφα πέτρινα αρχοντικά που συναντάμε στο Βόιο. Εκτός όμως από αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, η περιοχή παρουσιάζει και γλωσσολογικό βεβαίως βεβαίως!

Οι τεχνίτες της πέτρας του Βοΐου είχαν αναπτύξει μια κοινωνιόλεκτο -ή καλύτερα μία επαγγελματική διάλεκτο- για να μη γίνονται κατανοητοί από τους “ανεπιθύμητους”. Αυτή τους η ανάγκη αποκαλύπτεται μάλιστα στην χαρακτηριστικότερη ίσως μαστόρικη έκφραση “Μη ξιφλιάς, τσλίζ ου μπαρός!” που σημαίνει “Μη μιλάς, ακούει το αφεντικό!”. Η διάλεκτος των μαστόρων ονομάζεται κουδαρίτικα και απαντάται με μικρές διαφοροποιήσεις στα μαστοροχώρια της Ηπείρου και της Θράκης. Κουδάρ(η)ς ονομάζεται ο μάστορας και κούδα η πέτρα.

Ταξιδεύοντας στο Βόιο λοιπόν ίσως έχετε την ευκαιρία να ακούσετε ηλικιωμένους άντρες, συνταξιούχους χτίστες, να χρησιμοποιούν ακόμα στον καθημερινό τους λόγο μαστόρικες λέξεις. Ακόμα θυμάμαι τον παππού μου, που ήταν μάστορας από τον Πεντάλοφο Βοΐου, να χρησιμοποιεί μαστόρικες λέξεις όπως “μαλέτσ’κος” που θα πει μικρός ή “ξούλια”, δηλαδή τα ρούχα. Έχω επίσης την εντύπωση ότι έλεγε και ένα τραγούδι στα κουδαρίτικα, το οποίο δυστυχώς δεν κατέγραψα, γιατί ήμουν μικρή και δεν ήξερα ότι μια μέρα θα με ενδιέφεραν κάτι τέτοια! Αν έχετε λοιπόν κάτι σχετικό υπόψη σας στείλτε μου παρακαλώ ένα mail!

Το λεξιλόγιο των κουδάρων πάντως ήταν ιδιαίτερα περιορισμένο (γύρω στις πεντακόσιες λέξεις) γιατί αφορούσε πολύ συγκεκριμένες πτυχές της καθημερινής ζωής: την εργασία τους, το φαγητό (η πείνα των μαστόρων είναι άλλωστε παροιμιώδης!) και φυσικά τον έρωτα. Δεδομένου ότι πολλοί από τους χτίστες έφευγαν από τον τόπο τους για μεγάλα διαστήματα προκειμένου να αναλάβουν το χτίσιμο κτιρίων -ακόμα και στα Βαλκάνια- αναγκάζονταν να καμουφλάρουν τον πόθο τους για γυναίκες άλλων αντρών με συνθηματικές λέξεις.

Το συνθηματικό λεξιλόγιο των μαστόρων παρέμεινε θα λέγαμε “μυστικό”, αφού δεν διαδόθηκε ποτέ τόσο ώστε λέξεις του να περάσουν στην καθημερινή μας ομιλία ως αργκό (όπως συνέβη με άλλες κοινωνιολέκτους, π.χ. τα καλιαρντά, τη γλώσσα δηλαδή των ομοφυλοφίλων). Κάνοντας μια μικρή έρευνα για να ανακαλύψω έστω μία λέξη που να χρησιμοποιείται στην αργκό αλλά να προέρχεται από τα κουδαρίτικα, εντόπισα μόνο τη λέξη “μπαρίνα”, η οποία στη Βόρεια Ελλάδα χρησιμοποιείται -σπάνια βέβαια- αντί της λέξης “γκόμενα”. Στα μαστόρικα “μπαρίνα” πάντως σήμαινε τη γυναίκα του αφεντικού.

Advertisements

2 Σχόλια so far
Σχολιάστε

poio einai to epi8eto sou?

kai ego apo zoupani eimai?

Σχόλιο από billo

Όπως θα πρόσεξες δίνω μόνο το μικρό μου όνομα, επομένως αν και συγχωριανοί, θα μου επιτρέψεις να διατηρήσω την ανωνυμία μου. Θα σου πω όμως ότι το σπίτι του παππού μου δεν υπάρχει πια, αλλά στη θέση του είναι το μίνι μάρκετ δίπλα από την παλιά αστυνομία(το διατηρεί ένας παιδικός του φίλος). Παρόλο που ο παππούς μου ήταν πατέρας της μαμάς μου -επομένως δεν έχουμε το ίδιο επίθετο- δεν θα ήθελα και πάλι να το αναφέρω! Ελπίζω να κατάλαβες και να ΜΗ στείλεις απάντηση να το επιβεβαιώσεις!!! 😛

Σχόλιο από Kakia Ps




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: