i love linguistics!


ή ταν ή ταπιταν!

Όσοι λύνετε σταυρόλεξα σίγουρα συναντάτε συχνά τον ορισμό «ΤΗΝ…ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ» που έχει σαν απάντηση το «ΤΑΝ» (θυμηθείτε το γνωστό «ή ταν ή επί τας» που έλεγαν οι Σπαρτιάτισσες καθώς έδιναν στους γιους τους την ασπίδα για τη μάχη). Το «ΤΑΝ» δηλαδή είναι άρθρο της δωρικής διαλέκτου κι αντιστοιχεί στο άρθρο «ΤΗΝ» της αττικής διαλέκτου. Επομένως το «ή ταν ή επί τας» στην αττική είναι «ή την [ασπίδα] ή επί της [ασπίδος]» δηλαδή ή να φέρεις την ασπίδα ή να σε φέρουν πάνω στην ασπίδα νεκρό (μάνα να σου πετύχει! :P).

Η Αθήνα και η Σπάρτη λοιπόν εκτός από τις διαφορές που έκαναν την έχθρα τους να μείνει στην ιστορία, διαφέρουν και στη γλώσσα! Κι αφού όλοι λίγο πολύ κατανοούμε την αττική διάλεκτο που διδαχτήκαμε στο σχολείο, θα σας μιλήσω για μερικές διαφορές της με τη δωρική.

Η δωρική όπως είδαμε διατηρεί το μακρό ᾱ της Ινδοευρωπαϊκής ενώ η αττική το τρέπει σε μακρό ανοιχτό ē, δηλαδή «η». Άλλη μια διαφορά συναντά κανείς στα αριθμητικά των δύο διαλέκτων. Αν ένας Αθηναίος έλεγε «Οι τριακόσιοι» ο Λεωνάιντας θα του απαντούσε «Ποιοι τριακόσιοι;! This is Sparta! Οι τριακάτιοι εννοείς!»…  😀 Μήπως θυμάστε πόσο δύσκολα μαθαίναμε στο σχολείο ότι το τρίτο πληθυντικό του Ενεστώτα κάνει «παιδεύουσιν» κι όχι «παιδεύουν» όπως στα νέα ελληνικά; Πάλι καλά να λέτε που δε μαθαίναμε και δωρική διάλεκτο, γιατί εκεί κάνει «παιδεύοντι«! Αφήστε που σε ορισμένες λέξεις οι Σπαρτιάτες έβαζαν το βραχύ ᾰ εκεί που η Αθηναίοι βάζαν το ε, π.χ. ἱαρός-ἱερός! Ας μη μιλήσω για εκείνες τις λέξεις που συναντάμε μόνο στη δωρική, όπως πάομαι = αποκτώ ή λείω= θέλω.

Κι αφού κάπου εδώ τελειώσαμε με τα γλωσσολογικά, θα παρακαλούσα όποιον γνωρίζει να μου θυμίσει το κόλπο με το οποίο βρίσκω εύκολα τους αρχαίους ελληνικούς αριθμούς… Έχουμε κι ένα σταυρόλεξο να λύσουμε! 😀

Advertisements

2 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Ελπίζω να κατάλαβα σωστά τι θέλεις να μάθεις! Λοιπόν, τα πρώτα 6 πηγαίνουν όπως οι τάξεις του σχολείου, μετά συνεχίζεις με 7-ζ, 8-η, 9-θ, 10-ι. Μετά συνεχίζουν οι δεκάδες, δηλαδή 20-κ, 30-λ, 40-μ, 50-ν, 60-ξ, 70-ο, 80-π και 100-ρ. Με το 90 κτ παίζει και δε στο ρωτάνε ποτέ! Με τον ίδιο τρόπο συνεχίζεις τις εκατοντάδες! 200-σ κτλ.. Επίσης ούτε μετά το ω ρωτάνε ποτέ! Τυχαίο; Δε νομίζω! Έτσι π.χ. για το 156 έχουμε ρνστ!

Σχόλιο από serenitsa

Ευχαριστώ!Ήταν ακριβώς αυτό που ήθελα να μάθω! 😀
Πριν χρόνια πάντως, ένας δεινός λύτης σταυρολέξων μου είχε σχηματίσει μια τετραψήφια λέξη, κάθε γράμμα της οποίας αντιστοιχούσε σε έναν αριθμό. Από αυτή τη λέξη έβρισκες εύκολα τις μονάδες, τις δεκάδες, τις εκατοντάδες και τις χιλιάδες! Το θέμα είναι ότι τη λέξη αυτή δεν τη θυμάμαι πια… Γεράματα…Πάντως κι ο δικός σου τρόπος μια χαρά πρακτικός είναι!

Σχόλιο από Kakia Ps




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: