i love linguistics!


V for Vintra
Σεπτεμβρίου 12, 2010, 18:24
Filed under: γλωσσικος δανεισμος | Ετικέτες:

ο κύβος ερρίφθη!

Σήμερα το μεσημέρι έψαξα να δω στις αθλητικές ιστοσελίδες το ανύπαρκτο πέναλτι του Παναθηναϊκού επί του Άρη. Τρία πράγματα μου έκαναν εντύπωση: πρώτον το ίδιο το πέναλτι (!), δεύτερον το λάθος της επίσημης ιστοσελίδας της Μπαρτσελόνα η οποία σημείωνε «L’equip de Giorgos Daloukas ha guanyat per 0-1 al camp de l’Aris de Salònica» (!!) και τρίτον ο τίτλος «Casus belli Δαλούκας-Γκαγκάτσης» στη sport24. Κι αυτό γιατί μόλις είδα τον τίτλο αναρωτήθηκα: Πόσο εύκολο είναι να καταλάβει ένας μέσος αναγνώστης τι πάει να πει casus belli;

Casus belli είναι στα λατινικά η «αιτία πολέμου». Όπως μάλλον θα έχετε παρατηρήσει συχνά διαβάζουμε κι ακούμε τέτοιου είδους εκφράσεις, οι οποίες ονομάζονται λατινισμοί. Ακόμα πιο συχνά χρησιμοποιούνται χάριν εντυπωσιασμού σε περιστάσεις επικοινωνίας που δεν κολλάει να χρησιμοποιηθούν. Το σίγουρο είναι ότι όλοι μας κάποια στιγμή έχουμε σταθεί με αμηχανία μπροστά σε κάποιον λατινισμό και δεν μπορούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει.

Στο blog αυτό έχετε ήδη δει τα scripta manent (verba volant) και το mea culpa (τι νομίζατε;.. ότι εγώ δεν έχω ανάγκη να σας εντυπωσιάσω;!) 🙂 Άλλες λατινικές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται είναι οι: de facto που θα πει «στην πραγματικότητα», «εκ των πραγμάτων», status quo «η παγιωμένη κατάσταση», «το καθεστώς», ad hoc «γι’ αυτό το σκοπό», de profundis «εκ βαθέων, o tempora  o mores! «ω καιροί! ω ήθη!», persona non grata ανεπιθύμητο πρόσωσωπο, sic -μέσα σε παρένθεση- που θα πει «κάπως έτσι» και χρησιμοποιείται στα γραπτά κείμενα όταν κάποιος θέλει να ειρωνευτεί κάτι που έγραψε κάποιος άλλος, sine qua non σημαίνει «απαραίτητη προϋπόθεση».

Πώς είναι δυνατόν να πέρασαν αυτούσιες όμως αυτές οι εκφράσεις στα ελληνικά; Σε διάφορες χρονικές στιγμές από το τέλος της αρχαιότητας εισήχθησαν στο ελληνικό λεξιλόγιο λατινικές και νεολατινικές λέξεις. Στα χρόνια του μεσαίωνα όμως η Ελληνική δέχτηκε τη μεγαλύτερη επίδραση από ποτέ. Τελικά οι λατινισμοί πέρασαν και στη νεοελληνική γλώσσα, αποτελώντας μάλιστα αναπόσπαστο κομμάτι του λεξιλογίου της. Όσο εντυπωσιακοί κι αν δείχνουν πάντως, στην πραγματικότητα προέρχονται κυρίως από τη λατινική των σχολείων!

UPDATE

TO I LOVE LINGUISTICS ΕΓΙΝΕ ΕΝΟΣ ΕΤΟΥΣ! ΓΙΟΥΠΙΙΙΙΙ!!!
Advertisements

4 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Casus δεν σημαίνει causa.

Σχόλιο από Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος

Ευχαριστώ για την παρατήρηση! Βέβαια οι επεξηγήσεις που θα ακολουθήσουν θα προτιμούσα να γίνονταν από εσάς που κάνατε το σχόλιο. Casus, αν δεν κάνω λάθος, στα λατινικά σημαίνει περίπτωση, γεγονός. Αλλά απ’όσο ξέρω χρησιμοποιούμε το casus belli με τη σημασία «αφορμή πολέμου».

Σχόλιο από Kakia Ps

Ακριβώς, περίπτωση πολέμου, πρβλ. το cas στα γαλλικά, προφανώς λόγω της ομοιότητας με το κάουσα μετέπεσε στην σημασία αφορμή, αιτία, αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται προφανώς για παρασημασιολόγηση ή όπως το λέτε τέλος πάντων.

Κάσους συμαίνει ακόμα υπόθεση, πρβλ. in casu ίσον στην προκειμένη περίπτωση.

Σχόλιο από Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος

ωστε αυτο σημαίνει το (sic)??
Απο δώδεχα χρονών αναρωτιέμαι.

(νιωθω ένα κενο μέσα μου, τωρα…)

Σχόλιο από s0phia




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: