i love linguistics!


αρνακι ασπρο και παχυ!
Απρίλιος 20, 2011, 22:45
Filed under: γλωσσες | Ετικέτες: , ,

Αν και ποτέ μου δεν συμπάθησα τις μέρες του Πάσχα (θες γιατί δεν τρώω αρνί, θες γιατί είναι ακόμα πιο ρουτινιάρικες κι απ’ τα Χριστούγεννα ..!), είπα να μην ξεφύγω και να γράψω κάτι σχετικό. Όσο μπορώ βέβαια! Έτσι αποφάσισα να σας μιλήσω για τη γλώσσα Rapa Nui που μιλιέται στο Νησί του Πάσχα! 😛

Το Νησί του Πάσχα είναι ένα πολυνησιακό νησί στον νοτιοανατολικό Ειρηνικό ωκεανό. Το όνομά του δόθηκε από τον Ολλανδό εξερευνητή Jacob Roggeveen, ο οποίος ψάχνοντας για το Νησί του Δαβίδ, το ανακάλυψε την Κυριακή του Πάσχα του 1722. Το νησί βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία της Χιλής και σ’ αυτό κατοικούν τόσο ντόπιοι Πασχαλινοί (!) όσο και Χιλιανοί. Για να μιλήσουμε με αριθμούς, συνολικά υπάρχουν 3700 βέροι Πασχαλινοί, οι οποίοι καλύπτουν το 60% των κατοίκων του νησιού. Θα περίμενε λοιπόν κανείς ότι η γλώσσα με τους περισσότερους ομιλητές στο Νησί του Πάσχα θα ήταν η ντόπια, η Rapa Nui. Λάθος!

Η Rapa Nui ή Pascuan ή Pascuense είναι μειονοτική γλώσσα! Μιλιέται με ευφράδεια μόνο από 8οο ομιλητές. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι μιλούν είτε την ισπανική είτε μία παραλλαγή της Rapa Nui με άφθονα ισπανικά στοιχεία.

Κυριότερο χαρακτηριστικό της γλώσσας είναι ο αναδιπλασιασμός. Όταν δεν διαθέτουν στο λεξιλόγιό τους μία λέξη, παίρνουν μία άλλη (ολόκληρη ή τμήμα της), η οποία έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό αυτό που δεν έχουν άλλο τρόπο να το πουν και την αναδιπλασιάζουν! Για παράδειγμα, η αυγή «tea» είναι λευκή, επομένως το άσπρο χρώμα (που δεν έχουν άλλο τρόπο να το πουν) είναι δυο φορές αυγή «tea tea»! 🙂

Advertisements


i (don’t) need a hero!

Στην Ελλάδα, εκτός από τα ελληνικά, μιλιούνται όπως ξέρετε κι ένα σωρό άλλες γλώσσες, όπως τα αλβανικά (από 500.000 περίπου άτομα), τα ρώσικα, τα τσιγγάνικα, τα βουλγάρικα κ.ά. Σήμερα ωστόσο δεν υπάρχει θεσμοθετημένη νομική προστασία καμίας άλλης μειονοτικής γλώσσας, εκτός από την τουρκική στον χώρο της Θράκης. Οι μουσουλμάνοι της Θράκης, με άλλα λόγια, έχουν κατοχυρωμένα εκπαιδευτικά δικαιώματα στη μητρική τους γλώσσα και διδάσκονται τόσο τα ελληνικά όσο και τα τουρκικά.  Τα τούρκικα μάλιστα διδάσκονται σαν πρώτη γλώσσα, ενώ τα ελληνικά σαν δεύτερη.

Από το 1996 λειτουργεί στη Θράκη το πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ).  Με το πρόγραμμα αυτό εφαρμόζεται στα μειονοτικά σχολεία διαφορετική εκπαιδευτική πολιτική από αυτή που ισχύει στην υπόλοιπη Ελλάδα.  Όσον αφορά τη διδασκαλία της ελληνικής, αυτή δεν γίνεται ούτε με τον ίδιο τρόπο, ούτε με τα ίδια βιβλία που χρησιμοποιούνται στο μάθημα της γλώσσας στα ελληνικά σχολεία. Είναι άλλωστε λογικό, αφού τα παιδιά είναι δίγλωσσα και προέρχονται από ένα περιβάλλον με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

Η διδασκαλία της ελληνικής γίνεται με γλώσσα στήριξης τα τουρκικά. Αξιοποιείται για παράδειγμα η παρουσία τουρκικών λέξεων στην ελληνική γλώσσα. Το πρόγραμμα είναι προσαρμόσιμο σε διαφορετικά επίπεδα ελληνομάθειας και μάλιστα στις πρώτες τάξεις του δημοτικού δεν θεωρείται καν προϋπόθεση  η γνώση της ελληνικής για να παρακολουθήσει κανείς το μάθημα.

Και ερχόμαστε στη Χαρά Νικοπούλου, μια δασκάλα που δίδαξε σε μουσουλμανοπαίδες του Μεγάλου Δερείου. Πολλοί ίσως την έχετε δει στον Χαρδαβέλλα ή την έχετε διαβάσει στο «Πρώτο Θέμα». Άλλοι ίσως αναγνωρίσετε το όνομα, μόνο αν συνοδευτεί από χαρακτηρισμούς όπως «πρότυπο ελληνίδας δασκάλας», «σύγχρονη Μπουμπουλίνα της Θράκης», «δασκάλα του γένους»  ή απλά.. «τζάμπα ηρωίδα».

Η Νικοπούλου παρά τις σαφείς κατευθύνσεις του ΠΕΜ, πήρε μόνη της την απόφαση να διδάξει τα ελληνικά σαν πρώτη γλώσσα. Θέλοντας, όπως παραδέχτηκε, να «εμφυσήσει την ελληνική εθνική συνείδηση» αλλά και να «θέσει τέλος στο δίγλωσσο σχολείο», απαγόρευε στα δίγλωσσα παιδιά να μιλούν τη μητρική τους, ακόμα και στα διαλείμματα (!) Η Νικοπούλου έκανε κι άλλα «ωραία», αλλά δεδομένου ότι το blog είναι γλωσσολογικό, μένω στα γλωσσικά.

Αυτή την «ηρωίδα» βράβευσε η Ακαδημία Αθηνών το Δεκέμβριο του 2010, παρασημοφορώντας την για «την Φιλοπατρία και τη Διαμόρφωση Θρησκευτικής και Εθνικής Συνείδησης» (!!!) Της απένειμε μάλιστα το «Αργυρούν  Μετάλλιον  Ανδρείας», γιατί, φαίνεται,  θέλει ανδρεία να καταπατάς τα γλωσσικά (κι όχι μόνο) δικαιώματα του άλλου…