i love linguistics!


σουπα cup!

Χτες βράδυ, όπως πολλοί από εσάς, παρακολούθησα στη ΝΕΤ τον τελικό κυπέλλου ανάμεσα στον Ατρόμητο και την ΑΕΚ. Ίσως κι εσείς παρατηρήσατε ότι ο εκφωνητής στο τέλος του αγώνα -αλλά και κατά τη διάρκεια- έλεγε σχεδόν καμαρώνοντας «Μπήκαν οι οπαδοί!». Λίγους μήνες πριν, στο τέλος του αγώνα Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός, ένας άλλος εκφωνητής έλεγε την ίδια φράση, μόνο που τότε δεν σήμαινε το ίδιο πράγμα. Τότε το «Μπήκαν οι οπαδοί!» (του Ολυμπιακού) σήμαινε «Δεν ντρέπονται οι χουλιγκάνοι!».* Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει το ίδιο κείμενο να είναι διαφορετικό;

Την απάντηση σε τέτοιου είδους ερωτήματα δίνουν εκείνοι οι γλωσσολόγοι που ασχολούνται με την Ανάλυση Λόγου (discourse analysis). Αντικείμενο μελέτης της είναι τα γλωσσικά δεδομένα που παράγονται σε φυσικές περιστάσεις επικοινωνίας. Οι κυρίαρχες θεωρητικές προσεγγίσεις της Ανάλυσης Λόγου είναι τρεις. Η συστημική προσέγγιση μελετά με ποιον τρόπο αποκτά σημασία ο λόγος μέσα από την διεπίδραση γλωσσικών και εξωγλωσσικών στοιχείων. Για παράδειγμά ο ένας εκφωνητής έλεγε τη φράση «Μπήκαν οι οπαδοί» αφήνοντας ένα πονηρό γελάκι να ακουστεί, ενώ ο άλλος μιλούσε με ένταση και αυστηρότητα.

Στην κοινωνιολογική προσέγγιση δίνεται έμφαση σε φαινόμενα όπως η διακοπή του λόγου, οι διορθώσεις, οι παύσεις κτλ, οι οποίες δίνουν το δικό τους σημασιολογικό χρωματισμό στο λόγο. Στην κριτική προσέγγιση υπογραμμίζεται ο ρόλος της ιδεολογίας στη διαμόρφωση του λόγου. Στο παράδειγμά μας, ας πούμε, ο ένας εκφωνητής είτε είναι ΑΕΚτζής και θέλει να μας πείσει ότι οι οπαδοί δεν κάνουν κάτι κακό, αλλά γιορτάζουν, είτε πιστεύει ότι η είσοδος των οπαδών οποιασδήποτε ομάδας στον αγωνιστικό χώρο, αν και παράνομη, δείχνει το καλώς εννοούμενο πάθος του κόσμου. Ο άλλος είτε είναι βάζελος και θέλει να θεωρήσουμε τους γαύρους κάφρους που μπουκάρουν παράνομα (αν εκείνο το βράδυ εκφωνούσε ο Πουρουπουπού, γράψτε λάθος! :D), είτε πιστεύει ακράδαντα ότι οι οπαδοί δεν έχουν καμία δουλειά στον αγωνιστικό χώρο.

*Επέλεξα αυτούς αγώνες, γιατί και στους δύο αυτοί που εισέβαλλαν ήταν οι οπαδοί των νικητών. Η φράση «Μπήκαν οι οπαδοί» ακούστηκε και στις δύο περιπτώσεις προτού πέσουν οι μπούφλες. Όταν έπεσαν, ο εκφωνητής του Ατρόμητος-ΑΕΚ τα έριξε αρχικά στους παίχτες του Ατρομήτου (;) και αργότερα τα γύρισε, ενώ στο Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός ο εκφωνητής από την αρχή καταδίκασε την ενέργεια.