i love linguistics!


that’s not my name!

Εναλλακτικός τίτλος «Η βοήθεια που ήρθε από μακριά»… και εξηγούμαι: Τελευταία είχα πάθει το γνωστό writer’s block που ήρθε όμως να ξε-block (!) με τις ιστορίες της η φίλη μου Γαλήνη, η οποία συνεχίζει τις σπουδές της στη Σουηδία.

Η Γαλήνη μου εξήγησε πως αντιμετωπίζει το εξής πρόβλημα: Οι σουηδοί δεν μπορούν να προφέρουν το όνομά της. Για την ακρίβεια δεν μπορούν να αποδώσουν τον ήχο [γ] γιατί δεν τον διαθέτουν στη γλώσσα τους. Το αποτέλεσμα είναι η Γαλήνη να γίνεται «Ραλήνη» από όσους πιστεύουν ότι το [γ] είναι κάτι σαν το γαλλικό [ʁ], π.χ. rose  ή «Χαλήνη» όπως το αγγλικό [x], π.χ. loch ness.

Εντύπωση μου προκάλεσε ότι κανείς δεν την είπε «Γιαλήνη», ήχο που επίσης δεν διαθέτουν, αλλά δεν μπορεί και να μη λένε «yes»! Μάλλον φταίει που μόνο (;) εμείς οι έλληνες αναγννωρίζουμε μια στενή σχέση ανάμεσα τους ήχους [γ] (όπως γάτα [γáta]) και [j] (όπως γελώ [jeló]), αφού αναπαριστούμε γραπτώς και τους δύο με το σύμβολο «γ». Στα ισπανικά για παράδειγμα που συναντάμε και τους δύο αυτούς ήχους, ο μεν [γ] αποδίδεται με το σύμβολο «g», π.x. algo, ο δε [j] με τα «y» ή «hi», π.χ. yate, hielo.

Πώς θα μπορούσε άραγε η Γαλήνη να κάνει τους σουηδούς να πουν σωστά τ’όνομά της; Θα μπορούσε να τους εξηγήσει ότι το /γ/ είναι υπερωικό, τριβόμενο και ηχηρό και για να το προφέρουν πρέπει να ακουμπήσουν με το πίσω μέρος της γλώσσας τους την υπερώα, δηλαδή στο πίσω, μαλακό, μέρος τους ουρανίσκου. Οι αρθρωτές που συμμετέχουν στην άρθρωσή του [γ] πρέπει να αφήσουν ένα μικρό άνοιγμα μεταξύ τους που θα επιτρέψει τη δίοδο του αέρα, με αποτέλεσμα να δημιουρηθεί ακουστή τριβή. Οι φωνητικές χορδές πρέπει να πλησιάσουν τόσο ώστε να τεθούν σε παλμικές κινήσεις. Και μετά από αυτό -σαν από θαύμα- όλοι θα φωνάξουν «γγγγγγγ»! 😀

Άλλος τρόπος είναι να τους παραπέμψει στον οδηγό προφοράς, έναν πίνακα με όλα τα σύμβολα του διεθνούς φωνητικού αλφαβήτου, κάθε ένα από τα οποία συνοδεύεται από παραδείγματα λέξεων πολλών γλωσσών που διαθέτουν τον ήχο αυτό. Έτσι ακόμα κι αν η μητρική κάποιου δεν διαθέτει τον ήχο, ίσως τον γνωρίζει από μια άλλη γλώσσα. Στα ελληνικά ας πούμε δεν έχουμε τον ήχο [ʒ] αλλά πολλοί μπορούν να προφέρουν την αγγλική λέξη pleasure με επιτυχία, δηλαδή [ˈplɛʒə], χωρίς να το μπερδέψουν με τον ήχο [z] όπως «μαζεύω». Αν αυτοί μάθουν ρώσικα δεν θα δυσκολευτούν να καταλάβουν ότι το «ж» στη λέξη жизнь(=ζωή) προφέρεται σαν το το «pleasure» και όχι σαν το «μαζεύω».

Τα παραδείγματα αυτά βέβαια είναι μάλλον άχρηστα, αν κανείς δεν ξέρει πώς να προφέρει τη λέξη σε μια ξένη γλώσσα. Την καλύτερη λύση λοιπόν την έδωσε ο αμερικανός συμφοιτητής της Γαλήνης: «Just call her G.!»! 🙂

Advertisements