i love linguistics!


sexism and i know it!

Σας είχα υποσχεθεί ένα post σχετικό με τη διπλωματική μου. Kάνω που λέτε ένα «πείραμα» με παιδιά της Α’ Λυκείου στο οποίο εφαρμόζω ένα πρωτότυπο εκπαιδευτικό υλικό προκειμένου να εμφανίζουν ισότιμα τα δύο φύλα στις γλωσσικές τους αναπαραστάσεις. Πήγα λοιπόν κάμποσες βδομάδες σε ένα σχολείο της Λάρισας και έκανα την εξής δουλειά: εφάρμοζα και συγχρόνως έκανα επιτόπια έρευνα. Here are the first results!

Μέσα σε λίγες μόνο διδακτικές ώρες ήταν δυνατό να επηρεάσω τα παιδιά ώστε να εμφανίζουν ισότιμα τα δύο φύλα στο γραπτό λόγο. Να γράφουν π.χ. «οι μαθητές/οι μαθήτριες» αντί για σκέτο «οι μαθητές» ή να το αντικαθιστούν με το ασημάδευτο ως προς το φύλο «τα παιδιά». Να προτιμούν το «στελεχώνω» αντί του «επανδρώνω». Αυτή η «επιτύχία» μου βέβαια δεν ξέρω αν θα έχει μεγάλη διάρκεια ζωής.

Ο προφορικός λόγος από την άλλη έμεινε σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστος (ακόμα μια τρανή απόδειξη ότι το πώς γράφουμε δεν αλλάζει το πώς μιλάμε). Είναι σχεδόν ακατόρθωτο ένα παιδί Α’ Λυκείου να παραβλέψει την ευκολία που του δίνει το γενικευτικό «όλοι εμείς θα πάμε εκδρομή» (ενώ μέσα στο σύνολο των ατόμων υπάρχουν και γυναίκες) και να προτιμήσει το μακροσκελές «όλοι και όλες». Είναι σχεδόν αδύνατο να πάψει να βάζει το «τους» και να το αντικαταστήσει με το «τις», ακόμα κι όταν αναφέρεται μόνο σε γυναίκες, «Έδωσες τα βιβλία στη Μαρία και την Ελένη;/Ναι τους τα έδωσα!» αντί «τις τα έδωσα».

Ωστόσο τα ίδια τα παιδιά έκαναν μία σημαντική για την ερευνά μου παρατήρηση. Θα τη γράψω τόσο απλά όσο μου την είπαν (με τις επακόλουθες γλωσσολογικές αυθαιρεσίες): Στην ηλικία που βρίσκονται και σύμφωνα με τη γλώσσα που έχουν μάθει να μιλούν και να καταλαβαίνουν, πρέπει να πειστούν 100% για την αναγκαιότητα αλλαγής αυτής της γλωσσικής τους συνήθειας, προκειμένου να προσπαθήσουν να εμφανίζουν τη γυναίκα ισότιμα.

Και όντως κάποια λίγα παιδιά «πείστηκαν» χάρη στο υλικό μου -ακριβώς όπως κι εγώ φοιτήτρια είχα πειστεί από την Παυλίδου-. Κι αυτά, όπως κι εγώ, θα αλλάξουν αρκετά τη «γλωσσική τους συνήθεια», αλλά το πιθανότερο όχι στον απόλυτο βαθμό. Απόδειξη το blog μου που βρίθει ασυμμετριών χάριν οικονομίας του λόγου. Και μιλάμε για μένα που αν μου ‘λεγες «τι θα ‘θελες να εξαλειφθεί, το χρέος ή ο γλωσσικός σεξισμός» θα έλεγα το δεύτερο! 😛

Δεδομένου όμως ότι δεν υπάρχει το μαγικό σφουγγάρι για να σβήσει την «αδικία», η μόνη λύση θα ήταν η επιβολή γλωσσικών αλλαγών. Η γλώσσα όμως δεν «δουλεύει» με το ζόρι. Είναι λοιπόν στο χέρι μας να αλλάξουμε ό,τι πιστεύουμε πως θέλει αλλαγή!

…σαν σλόγκαν από προεκλογικό σποτάκι ακούστηκε αυτό! 😛

p.s. Το εκπαιδευτικό μου υλικό θα το ανεβάσω σε κατοπινό post.

UPDATE: Επιτέλους βρέθηκε λύση να είμαι συνεπής στα ηλεκτρονικά μου κείμενα (όσον αφορά τη χρήση μη σεξιστικού λόγου εννοώ)! Από εδώ και στο εξής δανείζομαι τον τρόπο γραφής που χρησιμοποιεί η ομάδα «Καμένα Σουτιέν«. Εκεί που -χάριν οικονομίας λόγου- αξιοποιούσα τη «δυνατότητα» της γενικευτικής χρήσης του αρσενικού, στο εξής την αρσενική κατάληξη των ονομάτων θα αντικαθιστά το σύμβολο @. Έτσι, για παράδειγμα, αντί για «ομιλητές» θα γράφω «ομιλητ@ς» εννοώντας τους ομιλητές και τις ομιλήτριες!  Genius! 🙂

Advertisements

6 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Θα μου επιτρέψεις, με κάθε καλή πρόθεση, να σχολιάσω ότι, αν μιλάμε για την ΚΝΕ πάντα (ομολογώ πως δεν ξέρω ποια είναι ακριβώς η διαλεκτική κατάσταση στη Λάρισα), το να πουν τα παιδιά “τις τα έδωσα” δεν είναι απλώς μη σκόπιμο, είναι και λάθος. Το «τις» είναι η αιτιατική της αντωνυμίας, ενώ εδώ θέλουμε τη γενική. Όπως θα λέγαμε στον ενικό «του έδωσες» ή «της έδωσες». Όμως η γενική της αντωνυμίας στον πληθυντικό είναι η ίδια και για το αρσενικό και για το θηλυκό: «τους».
Θέλω να πω ότι δεν πρόκειται για κάποια επιλογή του ομιλητή, σεξιστική ή όχι, αλλά απλώς γίνεται χρήση της μόνης επιλογή που του δίνει η γραμματική, αν δεν θέλει κανείς να καταφύγει στο εμπρόθετο «σ’ αυτούς» ή «σ’ αυτές», που ακούγεται λίγο επιτηδευμένο, στο συγκεκριμένο τουλάχιστον παράδειγμα που αναφέρεις.

Σχόλιο από Ο έτσι

Ευχαριστώ πολύ για την παρατήρηση (και για το πόσο ευγενικά το έθεσες)!
Αν και ό,τι γράφω στη διπλωματική ως έκφανση γλωσσικού σεξισμού επαληθεύεται από τη βιβλιογραφία, νομίζω ότι δεν έχεις άδικο! Θα ρωτήσω και τον καθηγητή μου βέβαια που δεν μου έκανε σχετική διόρθωση, ωστόσο είναι μια ωραία αφορμή για προβληματισμό (και για να το παίξω έξυπνη :P)!

Σχόλιο από Kakia Ps

polu kalo to site sou,dustuxws molis simera to anakalipsa..oson afora to sexismo sti glwssa einai apolutws fisiologikos kathws i glwssa metra aiwnes zwis kai ftiaxtike apo antres.euloga eksipiretouse ta dika tous simferonta.vevaia i glwssa sinexws ekselissete kai ontas foititis glwssologias paratheto tin diki mou empeiria.enas kathigitis mou,otan itan foititis eixe mia kathigtria feministria kai otan rwtouse kati elege poiA tha mou apantisei.sunepws vlepoume oti o sexismos uparxei ekaterwthen,an kai akomi zoume se androkratoumeni koinonia.

Σχόλιο από chomsky

Είναι κομματάκι ανακριβές να λες ότι η γλώσσα φτιάχτηκε από άντρες!
Πέρα από αυτό ίσως πρέπει να αναρωτηθείς γιατί θεωρείς σεξισμό τη γενικευτική χρήση του θηλυκού που έκανε η καθηγήτρια του καθηγητή σου(!)… Κι αν τα κορίτσια ήταν περισσότερα στην τάξη της; Γιατί να χαθούν πίσω από το αρσενικό γένος;
Αν πάλι δεν ισχύει αυτή μου η υπόθεση, τότε ερμηνεύω την κίνηση της καθηγήτριας ως συμβολική, προκειμένου να δείξει ότι πρέπει να υπάρχει και αυτή η γλωσσική επιλογή. Καμία «φεμινίστρια καθηγήτρια» δεν θέλει να σας «εξαφανίσει»-αν αυτό υπονόησε ο καθηγητής σου!-. Ισότιμη εμφάνιση στη γλώσσα θέλει.

Σχόλιο από Kakia Ps

kalispera k sygxarhthria gia to site.
nomizw tha itan pio eustoxo epixeirhma na anaferoume th ellipsi thylikou genous se kapoia epaggelmata kyrous…opws o,h dikhgoros, o,h, giatros….k alla….

Σχόλιο από dimitris

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια, αλλά και για την επισήμανση!
Στο μικρό αυτό post έδωσα ενδεικτικά ορισμένα στοιχεία με τα οποία ασχοληθήκαμε στην έρευνα. Σαφώς και στο υλικό μου θα δεις πραγματούδια για τα θηλυκά επαγγελματικά.
Και για να το πω και πιο γενικά, στο υλικό προσπάθησα να καλύψω όλα τα βασικά επίπεδα της γλωσσικής ανάλυσης (μορφολογία, σημασιολογία, κτλ) υπό το πρίσμα του γλωσσικού σεξισμού, με εξαίρεση τη σύνταξη. Αυτό το τελευταίο ήταν συνειδητή επιλογή, γιατί κατά τη γνώμη μου οι καθιερωμένες εκφράσεις στις οποίες προηγείται το αρσενικό του θηλυκού π.χ. «ο Αδάμ και η Εύα» είναι εξίσου στερεοτυπικές με τις (ομολογουμένως λιγότερες) εκφράσεις στις οποίες προηγείται το θηλυκό, π.χ. «κυρίες και κύριοι». Επίσης πιστεύω ότι στη σύνταξη ήδη έχουμε «θεραπεύσει» το γλωσσικό σεξισμό γιατί εύκολα αλλάζουμε τη θέση του αρσενικού και του θηλυκού σ’αυτά τα «ζευγάρια», π.χ. «Κύριοι και κυρίες», «Εύα και Αδάμ», χωρίς αυτό να ξενίζει.

Σχόλιο από Kakia Ps




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: