i love linguistics!


μαμπο μπραζιλερο

graffiti.siΤέσσερα χρόνια πριν στο post μου “EVIVA ESPAÑA!” σας είχα υποσχεθεί ότι ο γλωσσολογικός κύκλος του μουντιάλ θα ξανανοίξει αν κι εφόσον εξακολουθώ να γράφω μετά από τέσσερα χρόνια! Να ‘μαι λοιπόν! 🙂

Σήμερα θα σας μιλήσω για τα portugese (τα πορτογαλικά), την επίσημη δηλαδή γλώσσα της διοργανώτριας Βραζιλίας. Να πω κάπου εδώ ότι προτιμώ τον όρο portugese, γιατί το “πορτογαλικά” μου ακούγεται σαν να είναι η γλώσσα αποκλειστικότητα των Πορτογάλων… Τα portugese όμως τα μιλάνε επίσημα στην Πορτογαλία, τη Βραζιλία, τη Μοζαμβίκη, την Αγκόλα, το Πράσινο Ακρωτήριο, τις Αζόρες, τη Γουινέα-Μπισσάου και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Αγίου Θωμά και Πρίγκιπα (!), ένα νησιωτικό κράτος στον Κόλπο της Γουινέας. Εξαιτίας της αποικιοκρατίας βέβαια βρίσκουμε σήμερα ομιλητ@ς των portugese και σε περιοχές της Ινδίας, της Σρι Λάνκα και της Μαλαισίας.

Η γλώσσα των Βραζιλιάνων (και τόσων άλλων όπως είδαμε) είναι μια νεολατινική γλώσσα, προέρχεται δηλαδή από τις διαλέκτους εκείνες της λατινικής τις οποίες μιλούσαν οι στρατιώτες και οι έποικοι της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στην Ιβηρική Χερσόνησο. Συγκεκριμένα στο βορειοδυτικό τμήμα της Χερσονήσου οι ζυμώσεις της γλώσσας που μιλούσαν πριν οι κάτοικοι, μαζί με τη νέα γλώσσα που έφεραν οι Ρωμαίοι κατακτητές, οδήγησαν στη γέννηση μιας νέας λατινογενούς ποικιλίας που ονομάζεται από τ@ς γλωσσολόγους «Γαλικιανοπορτογαλική» (!). Αυτή χρησιμοποιήθηκε για αιώνες -ακόμα και μετά την κατάρρευση της αυτοκρατορίας- ως κοινή γλώσσα του λαού, αλλά όχι επίσημη. Επίσημη γίνεται τον 13ο αιώνα με απόφαση του βασιλιά της Πορτογαλίας. Φυσικά  η γλώσσα του 13ου δεν είναι η ίδια ακριβώς με τη Γαλικιανοπορτογαλική – έχει υποστεί αλλαγές- και ονομάζεται πλέον «Πορτογαλική». 

Στη Βραζιλία τα πορτογαλικά φτάνουν με τον πορτογαλικό αποικισμό στην περιοχή το 1500. Η γλώσσα που μιλιέται βέβαια στη Βραζιλία διαφοροποιήθηκε σταδιακά από αυτή της Πορτογαλίας, κυρίως στην προφορά, τη δομή της πρότασης, αλλά και την ορθογραφία. Αυτό οφείλεται στο ανακάτεμα με στοιχεία άλλων γλωσσών και διαλέκτων, με τις οποίες δεν ήρθαν σε επαφή οι ομιλητ@ς των ευρωπαϊκών πορτογαλικών. Το περίεργο βέβαια είναι ότι οι τελευταί@ καταλαβαίνουν με σχετική ευκολία τη γλώσσα της Βραζιλίας, ενώ οι ομιλητ@ς των πορτογαλικών της Βραζιλίας δυσκολεύονται πολύ να καταλάβουν τα ευρωπαϊκά πορτογαλικά. Οι εξηγήσεις που δίνονται μοιάζουν ανεπαρκείς, ωστόσο αξίζει να αναφέρω την επικρατέστερη, ότι δηλαδή στα ευρωπαϊκά πορτογαλικά υπάρχει το φαινόμενο της «σίγασης φωνηέντων» που δημιουργεί την εντύπωση στ@ς «βραζιλιανόφων@ς» ότι οι «πορτογαλόφων@» μιλάνε πάρα πολύ γρήγορα!

Όσο για εκείν@ς που θα ταξιδέψουν στη Βραζιλία για το μουντιάλ (αν υπάρχουν τέτοι@! :D) παραθέτω τα απολύτως απαραίτητα: «Oi!» (=γεια),»Obrigado» (αν είσαι άντρας) «Obrigada» (αν είσαι γυναίκα) για να πεις «Ευχαριστώ!», «Não entendi» (=δεν καταλαβαίνω!) και φυσικά «Fala inglês?» δηλαδή «Μιλάς αγγλικά;»!