i love linguistics!


Λαρ’σα ‘s voice!

10431696_744020682287436_8937173544103254247_nΈνα κείμενο της Athensvoice (που τώρα μόλις παρατήρησα ότι γράφτηκε το 2009) μοιράζεται στ@ς λαρισαί@ς διαδικτυακ@ς φίλ@ς τις τελευταίες μέρες. Πρόκειται για το «Ξένες Λέξεις-Το λεξικό του κάμπου» που υπογράφουν η Βάγια Ματζαρόγλου και ο Στέφανος Τσιτσόπουλος. Δεν ξέρω ποια είναι η σχέση των δύο αυτών ανθρώπων με τη Λάρισα ή την ευρύτερη περιοχή, ωστόσο ζώντας στην πόλη τα 23 από τα 29 χρόνια της ζωής μου έχω να τους πω ότι πάνω από τις μισές εκφράσεις και λέξεις που καταγράφουν μου είναι παντελώς άγνωστες. Για κάποιες μάλιστα είμαι σχεδόν σίγουρη ότι δεν υπάρχουν καν.

Διαβάζοντας από κοινού το κείμενο με Λαρισαί@ς φίλ@ς καταλήξαμε ότι κάποιες από τις λέξεις που δεν γνωρίζω, ναι μεν δεν χρησιμοποιούνται στην πρωτεύουσα του νομού, αλλά χρησιμοποιούνται αλλού, για παράδειγμα στην Ελασσόνα: Βλάκας = Σιούτος, Πανύβλακας = Σιούρδος.

Κάποιες άλλες μάλλον αποτελούν μέρος της ιδιολέκτου των ομιλητών, τ@ς οποί@ς συμβουλεύτηκαν οι συντάκτ@ς για να γράψουν το άρθρο. Η ιδιόλεκτος είναι η προσωπική χρήση της καθομιλουμένης που παρουσιάζει ιδιαιτερότητες λεξιλογικές (και όχι μόνο) σε σχέση με την καθομιλουμένη. Η ιδιόλεκτος λοιπόν είναι κατανοητή από τους πολύ κοντινούς μας ανθρώπους. Για να καταλάβετε τι εννοώ, εμείς στο σπίτι μου λέμε το «τηλεκοντρόλ» «τσακατσούκα». Λέμε πχ «Που είναι το τσακατσούκα;» και αν ο δέκτης του μηνύματος είναι του σπιτιού, ξέρει ακριβώς τι αναζητάμε. Η ένταξη λοιπόν στο «Λεξικό του κάμπου» φράσεων όπως «Παθητικός γκέι = Σφουρλιάγκος / Ροζοχτύπς», «Ενεργητικός γκέι = Κωλοφάγος», «Είναι τραβεστί = Έχει γκαργκαλιάνγκο» μου μυρίζουν ιδιόλεκτο. Είναι σαν να με ρωτούσαν εμένα πώς λέμε στη Λάρισα το «τηλεκοντρόλ» και να τους απαντούσα «τσακατσούκα».

Όσο για τις λέξεις και εκφράσεις που είμαι σχεδόν σίγουρη ότι δεν υπάρχουν καν, αλλά αντιθέτως είναι γεννήματα μη Θεσσαλών ομιλητών, παραθέτω ενδεικτικά: «Γλείψε μου το στήθος = Ματσάλαμ’ τα βζά», «Το κλαμπ έχει ουρά για να μπεις = Βαράει στρούγκα», «Μωρό μου = Ζγούρι μου (εκ του ζυγούρι = προβατίνα)». Οι φράσεις αυτές είναι προϊόν της αντίληψης ότι οι Λαρισαί@ είναι χωριάτες, φτιάχνουν ολημερίς τυριά, κάθε σπίτι έχει ένα μαντρί κτλ. 🙂 Η πρώτη φράση από αυτές που κατέγραψα μάλιστα νομίζω ότι προέρχεται από ένα ανέκδοτο, τύπου «Πως λένε οι Λαρισαίοι το…».  

Μια τελική σημείωση: το κείμενο της Athensvoice δεν έθιξε κανένα και καμία. Οι ομιλητ@ς της περιοχής πιστεύω ότι το διάβασαν με ενδιαφέρον γιατί ξέρουν ότι μιλούν ιδιαίτερα και δεν ντρέπονται. Γι’ αυτό μάλλον περιμέναμε πιο εύστοχες επιλογές. Υπάρχουν άλλωστε τόσα να γράψει κάποι@ς! Σε μελλοντικό post ίσως επιχειρήσω μία καταγραφή.

Πέρα από τη διαφωνία μου με την επιλογή κάποιων λέξεων και εκφράσεων, να πω ότι υπήρχαν λάθη και στους ορισμούς. Δεν λέμε δηλαδή «Κλαίει το κλαρίνο!» για το «Γαμάτο track!» (πχ ακούγοντας Lady Gaga: «Κλαίει το κλαρίνο!») αλλά όταν όντως κλαίει το κλαρίνο, δηλαδή όταν σολάρει! Εκτός κι αν ο ορισμός προέκυψε από την αντίληψη ότι στη Λάρισα ακούμε μόνο κλαρίνα! 😀