i love linguistics!


το παπακι παει στην ποταμια
Ιανουαρίου 7, 2015, 11:09
Filed under: γλωσσικος σεξισμος | Ετικέτες: , ,

ScreenshotΚαλή χρόνια αναγνώστ@ς!

Στο τελευταίο post του 2014 ανοίχτηκε μία ενδιαφέρουσα συζήτηση για την επιλογή μου να χρησιμοποιώ στα ηλεκτρονικά μου κείμενα το @ στις καταλήξεις των ονομάτων, προκειμένου να αναπαραστήσω τόσο την αρσενική όσο και τη θηλυκή κατάληξη. Όταν για παράδειγμα γράφω «ομιλητ@ς» εννοώ τους ομιλητές, τις ομιλήτριες, αλλά και όσους ανθρώπους δεν αυτοπροσδιορίζονται ως άντρες ή γυναίκες. Περιττό να πω ότι δεν πρόκειται για δική μου πατέντα.

Αυτή η όχι και τόσο διαδεδομένη λύση δεν έχει όνομα, όπως τα διάσημα greeklish, ας πούμε, που είναι η επιλογή μας να γράφουμε με λατινικούς χαρακτήρες τα ελληνικά. Παρ’όλα αυτά η χρήση του παπακίου γίνεται από αρκετ@ς συντάκτ@ς ηλεκτρονικών κειμένων. Το @ χρησιμοποιείται λοιπόν σε συγκεκριμένα γλωσσικά περιβάλλοντα (στα ηλεκτρονικά κείμενα) και έχει σαφείς συνδηλώσεις (πρόκειται για μια φεμινιστική επιλογή). Η λύση του @ προτάθηκε από ισπανόφωνους γλωσσολόγ@ς που θέλουν να «θεραπεύσουν» τη γενικευτική χρήση του αρσενικού (η οποία ισχύει και στα ελληνικά: να λέμε δηλαδή «ομιλητές» και για τους άντρες και για τις γυναίκες και για όσους δεν αυτοπροσδιορίζονται ως τέτοι@). Το «θεραπεύσουν» το βάζω σε εισαγωγικά, γιατί αφενός η γενικευτική χρήση δεν είναι μια ασθένεια κι αφετέρου γιατί επιστημον@ς της γλώσσας δεν διορθώνουν. Παρατηρούν και καμιά φορά προτείνουν.

Η χρήση του @ είναι κατά τη γνώμη όσων την προτιμούν μια ανεπαίσθητη αλλαγή της μορφολογίας μιας λέξης, αφού λείπει ένα ή το πολύ τρία γράμματα του κλιτικού μορφήματος. Αυτό θεωρητικά δεν δημιουργεί πρόβλημα, μιας και οι καταλήξεις των ονομάτων είναι πασίγνωστες (στην ουσία τις λέξεις σε ένα γραπτό κείμενο τις περιτρέχουμε με τα μάτια, δεν τις σκανάρουμε σχολαστικά γράμμα το γράμμα). Σαφέστατα όμως πρόκειται για «παρέκκλισή» από τη γραπτή νόρμα, κάτι που ενδεχομένως δυσκολεύει ορισμέν@ς αναγνώστ@ς.

Και κάπου εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: Πώς το προφέρουμε αυτό το πράμα; Στα ισπανικά έχει προταθεί ένας ήχος ανάμεσα στο [a] και το [e] που θα διαφοροποιεί το όνομα από την αρσενική ή τη θηλυκή του κατάληξη (λύση όχι ακόμα καθολικά αποδεκτή). Στα ελληνικά δεδομένου ότι η χρήση του @ είναι μιμητική και δεν έχει μελετηθεί ακόμα από έλλην@ς γλωσσολογ@ς δεν έχει δοθεί λύση στο πρόβλημα της προφοράς. Τελείως εμπειρικά να πω ότι περιτρέχοντας, όπως είπα προηγουμένως, τις λέξεις νομίζω ότι σκέφτομαι κάποιες φορές μόνο την αρσενική και κάποιες μόνο τη θηλυκή κατάληξη (σπανιότερα σκέφτομαι τη λέξη και στα δύο γραμματικά γένη). Και λέω «νομίζω» γιατί όταν διαβάζω κάτι από μέσα μου γρήγορα, δεν έχω χρόνο να σκεφτώ τι κάνω και γιατί. Όταν γράφω όμως, έχω όλο το χρόνο να σκεφτώ και να κάνω τις ακτιβιστικού χαρακτήρα παρεμβάσεις μου! 🙂 Τώρα αν μ’έβαζες να εκφωνήσω ένα ηλεκτρονικό κείμενο με παπάκια, θα πρόφερα σίγουρα και τα δύο γένη.

Ωστόσο σχεδόν ποτέ δεν εκφωνούμε τα ηλεκτρονικά κείμενα! Κι αν χρειαστεί να διαβάσουμε φωναχτά πχ ένα sms σε greeklish (τα οποία είναι αντίστοιχα μία αμιγώς ηλεκτρονική γραπτή επιλογή) δεν θα το προφέρουμε με τους ήχους που αντιστοιχούν στα λατινικά γραπτά σύμβολα, αλλά όπως αν ήταν γραμμένο με ελληνικούς χαρακτήρες. Κάπως έτσι ας χειριστούμε προς το παρόν και το παπάκι!

Advertisements