i love linguistics!


Δεν ήξερες; Δεν γκούγλαρες;

nrsysrtnyΧτες έπεσα πάνω στη γλωσσικού ενδιαφέροντος εκπομπή της ΝΕΡΙΤ «Οι λέξεις φταίνε». Η φράση του τίτλου αποκομμένη από το αρχικό της πλαίσιο (το ποίημα της Δημουλά «Επεισόδιο») και ενταγμένη στο πλαίσιο μιας εκπομπής που παρουσιάζει ο Γιώργος Μπαμπινιώτης (και η Βίκυ Φλέσσα) αποκτά μια άλλη σημασία. Υπονοεί -ορθώς- την τιμωρητική διάθεση του καθηγητή απέναντι στις λέξεις… Γιατί στην εκπομπή αυτή όντως φταίνε οι λέξεις, γι’αυτό ο Μπαμπινιώτης είναι εδώ να τις «μαλώσει» και να τις «σωφρονίσει»! 🙂

Χτες έφταιγε η λέξη «γκουγκλάρω». Προτού φτάσει βέβαια σ’ αυτή, είχε ενημερώσει τους τηλεθεατές ότι εκείνος είναι «ο πατήρ της λέξεως διαδίκτυο». Πράγματι το 1997 ο Μπαμπινιώτης πρότεινε την αντικατάσταση της λέξης «ίντερνετ» από τη λέξη «διαδίκτυο» σαν μεταφραστικό δάνειο (inter+net = δια+δίκτυο). Η πρότασή του υποθέτω ότι υιοθετήθηκε πρώτα από τα ΜΜΕ, την εκπαίδευση κτλ κι έτσι ο κόσμος τη γνώρισε, του φάνηκε βολική κι άρχισε να τη χρησιμοποιεί. Και λέω υποθέτω γιατί το ’97 ήμουν μικρή και δεν θυμάμαι να έγινε κάποιου είδους «σταυροφορία» υπέρ της χρήσης του όρου «διαδίκτυο» από ομιλητ@ς. Αν η λέξη πέρασε με κάποιον άλλο τρόπο βέβαια στο λεξιλόγιό μας ελπίζω να μας το πει κάποι@ς μεγαλύτερ@ς.

Το γεγονός πάντως ότι η συγκεκριμένη πρόταση του Μπαμπινιώτη εφαρμόστηκε με επιτυχία (ως ένα βαθμό, γιατί μην ξεχνάτε ότι υπάρχει ακόμα η λέξη «ίντερνετ» και είναι εξίσου εύχρηστη) δε σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι για κάθε δάνεια λέξη που πάει να μπει στη γλώσσα πρέπει να βάζουμε για τροχονόμο μια αυθεντία, που θα αποφασίσει αν η λέξη θα περάσει ή δεν θα περάσει έτσι. Ο Μπαμπινιώτης ωστόσο στο κείμενο του ’97, που εισηγήθηκε τη χρήση του όρου «διαδίκτυο», πρότεινε να συσταθεί «μια ευρύτερη διεπιστημονική επιτροπή (…) που θα αναλάβει να εισηγείται εγκαίρως, όταν πρωτοεμφανίζονται, την απόδοση στην Ελληνική ξένων, νεοεισερχομένων όρων ή λέξεων ευρύτερης χρήσεως.». Η γλωσσική τροχαία του Μπαμπινιώτη θα προλάμβανε («γλωσσική πρόληψη» το λέει) και θα εκτελούσε, προτού καλά καλά προλάβουν οι ομιλητ@ς να δουν αν τους βολεύει η δάνεια περισσότερο από την «ελληνική» εναλλακτική της.

Και για να επανέλθω στο «γκουγκλάρω»: Του Μπαμπινιώτη δεν του αρέσει. Αν η τροχαία του είχε συσταθεί, τη λέξη αυτή ίσως να μη τη γνώριζες ποτέ. Τώρα που η τροχαία δεν υπάρχει, ο Μπαμπινιώτης προβληματίζεται σχετικά με το πώς θα μπορούσε να αλλάξει τη λέξη και να την κάνει πιο ελληνική… Πιο ελληνική απ’το να πάρεις διαισθητικά το όνομα του ξένου κολοσσού και να προσθέσεις μια κατάληξη του κλιτικού συστήματος της ελληνικής…Κι ο Μπαμπινιώτης ακόμα ψάχνει! 🙂

Φυσικά δεν έπεσε στην παγίδα της Φλέσσα που πρότεινε τη φωνητική ελληνοπρεπή απόδοση «γούγλης», «γουγλάρω» κτλ. Να πω την αλήθεια την παραλλαγή αυτή του «γκουγκλάρω» την συναντώ που και που, ωστόσο νομίζω ότι επιλέγεται περισσότερο για πλάκα, πάρα ως «δήλωση» εναντίον της ξενόφερτης λέξης google. Την πρόταση της Φλέσσα ο Μπαμπινιώτης έσπευσε να την μαζέψει. Η ίδια το κατάλαβε και άρχισε να επαινεί και πάλι τον Μπαμπινιώτη για την πατρότητα του όρου «διαδίκτυο». «Αυτά χρειαζόμαστε στην ελληνική» είπε ο Μπαμπινιώτης που ξέρει τι χρειαζόμαστε στην ελληνική (για εμάς χωρίς εμάς). «Προσπάθεια και πειθαρχία» απάντησε η Φλέσσα.

Ανατρίχιασα.

Advertisements