i love linguistics!


1 2 3 ΜΑ-ΧΗ-ΤΕΣ!

tumblr_n7mvh08rk91sh43kgo1_500Γεια σας φίλ@ μετά από καιρό! Δεν μπορώ να απολογηθώ για τη μακρά απουσία -είναι αδικαιολόγητη-. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να σας ευχαριστήσω για το γεγονός ότι διατηρήσατε αυτό το blog ζωντανό με τις επισκέψεις σας. Είναι κάτι που με εξέπληξε, καθώς εγώ τόσο καιρό το ‘χα για ψόφιο (δεν έχω γράψει γραμμή από πέρσι)! 😛

Η ολική μου  επαναφορά γίνεται για να δώσω τη γλωσσολογική σκοπιά σε ένα επίκαιρο ζήτημα που αφορά το σχολείο. Όπως ίσως διαβάσατε σε πολλά ενημερωτικά site, οι καθηγητ@ς της Έκφρασης-Έκθεσης σ’ ένα Λύκειο στο Ηράκλειο της Κρήτης επέλεξαν ως θέμα το Survivor. Οι αντιδράσεις των γονέων ήταν έντονες, το γεγονός μαθεύτηκε σε όλη την Ελλάδα και κάπως έτσι οι αντιδράσεις γίνανε διαδικτυακές: «που βαδίζει η νεολαία», «δεν υπάρχει σωτηρία», «αντί να προβληματιστούν για θέματα που αφορούν τον άνθρωπο, το περιβάλλον, την κοινωνία εμείς τα αποβλακώνουμε περισσότερο» κτλ. Με ένα απλό γκουγκλάρισμα μπορείτε να βρείτε πληθώρα άρθρων που αφορούν το θέμα και ακόμα περισσότερα σχόλια σχετικά με το θέμα. Πουθενά όμως δεν θα βρείτε την ακριβή εκφώνηση της επίμαχης έκθεσης.

Το μόνο που κατάφερα να βρω είναι ένα προτεινόμενο διαγώνισμα από το εκπαιδευτικό site schooltime.gr (δείτε το διαγώνισμα εδώ), το οποίο εικάζω ότι είναι το θέμα που χρησιμοποιήθηκε από τ@ς συναδέλφ@ς στην Κρήτη. Τα διαγωνίσματα συνήθως δεν δημιουργούνται από το μηδέν, καθώς υπάρχει άφθονο διαθέσιμο υλικό. Οι δε εκπαιδευτικές ιστοσελίδες είναι πια βάσεις δεδομένων με ασκήσεις και διαγωνίσματα, οπότε δίνω πολλές πιθανότητες οι καθηγητ@ς στην Κρήτη να το βρήκαν ας πούμε έτοιμο και να το επέλεξαν.

Δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία βέβαια αν πέφτω μέσα στην υπόθεση μου. Σημασία για μένα σ’αυτή τη φάση έχει όλ@ εσείς που έχετε χρόνια να ασχοληθείτε με τα του Λυκείου -κυρίως εσείς που διαγωνιστήκατε με Δέσμες- να δείτε ποια είναι πλέον η λογική ενός διαγωνίσματος Έκφρασης-Έκθεσης: Δίνεται στα παιδιά ένα κείμενο, το οποίο ανήκει σε μία συγκεκριμένη θεματική, έναν θεματικό κύκλο. Οι θεματικοί κύκλοι της Β’ Λυκείου είναι οι εξής: Γλώσσα, Ελεύθερος χρόνος, ΜΜΕ, Τύπος, Διαδίκτυο, Κοινωνική Δικτύωση, Εργασία, Ανεργία, Νέες μορφές εργασίας/Τηλεργασία, Ρατσισμός, Στερεότυπα, ΑΜΕΑ, Τέχνη, Λογοτεχνία/Ποίηση, Έντυπη τέχνη (κόμικς), Καλλιτεχνική Παιδεία καιιιιιιιιιιιιιι  Τηλεόραση!!! Το κείμενο λοιπόν που δόθηκε στα παιδιά του Ηρακλείου – ακόμα κι αν δεν είναι αυτό που υποθέτω ότι είναι- ανήκει σε θεματικό κύκλο τον οποίο φέτος έπρεπε να μελετήσουν.

Ωραία, θα πείτε, ας μιλήσουν για Τηλεόραση. Όμως γιατί να χρησιμοποιηθεί ένα κείμενο με το ευτελές θέμα του Survivor; Ας βάζαν έναν Παπανούτσο, έναν Καστοριάδη, έναν Μπαμπινιώτη βρε αδερφέ! Κάτι θα είπαν κι αυτοί για την τηλεόραση γενικά! Την απάντηση τη δίνουν οι Οδηγίες Διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων του Λυκείου, οι οποίες ανταποκρίνονται πλήρως στις σύγχρονες διδακτικές και γλωσσολογικές προσεγγίσεις (της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας): το περιεχόμενο του μαθήματος “είναι ευρύτατο, καθώς περιλαμβάνει δυνάμει μια τεράστια ποικιλία προφορικών, γραπτών και υβριδικών κειμένων (…).Τα κείμενα λειτουργούν ως πόροι από τους οποίους μέσω της διδασκαλίας αντλούνται από τους μαθητές και τις μαθήτριες δεξιότητες σχετικές με την καλλιέργεια της γλώσσας και του γραμματισμού τους, καθώς και της στάσης τους απέναντι στη γλώσσα, τη γνώση και τον κόσμο, δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη διαμόρφωση των νέων ως εγγράμματων, δημοκρατικών και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών”. Επομένως η διδασκαλία α) στηρίζεται στη μελέτη ενός ευρύτατου φάσματος κειμένων και β) αξιοποιεί συστηματικά δραστηριότητες λόγου με στόχους την ενθάρρυνση της συμμετοχής των μαθητών/τριών στη διαδικασία του μαθήματος, την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας, τη διατύπωση εμπεριστατωμένων κρίσεων, την έκφραση αξιών και στάσεων κ.λπ.

Τα παιδιά λοιπόν θα τον διαβάσουν και τον Παπανούτσο, αλλά θα διαβάσουν και δυο κείμενα για την ήττα του ΠΑΟ (ένα ειδησεογραφικό κι ένα σχολιαστικό), θα μελετήσουν την αφίσα μιας Μ.Κ.Ο. για το προσφυγικό, θα διαβάσουν και μια απομαγνητοφωνημένη συνέντευξη της Φουρέιρα για τους λόγους για τους οποίους έκρυψε ότι είναι Αλβανίδα.

Πάμε τώρα στο θέμα της έκθεσης. Αυτό πρέπει απαραιτήτως να σχετίζεται με το θέμα του κειμένου. Η έκθεση που γράφουν τα παιδιά, το τελικό τους κείμενο δηλαδή ανήκει στο λόγο της Επιχειρηματολογίας. Πρέπει λοιπόν να φτιάξουν «σφιχτά» επιχειρήματα για οτιδήποτε υποστηρίξουν ή να αξιοποιήσουν άλλες μορφές επιχειρηματολογίας πέρα από το επιχείρημα. Το ίδιο το θέμα λοιπόν τους αναγκάζει να σκεφτούν τις όποιες θέσεις τους και να τις στηρίξουν. Αυτή η διαδικασία της σκέψης, η βγαλμένη από τη ζωή, μπορεί όπως ξέρετε, είτε να δυναμώσει τα πιστεύω ενός ανθρώπου είτε να του αποκαλύψει τις αδυναμίες τους και να τον οδηγήσει σε αναθεώρηση. Κανένα θέμα λοιπόν δεν είναι άχρηστο ή ευτελές όταν σε βάζει να σκεφτείς.

Το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης θεωρείται παραδοσιακά ένα από τα πιο προβληματικά του σχολείου, γιατί απαιτεί από τα παιδιά να μιλήσουν με τρόπο σύνθετο εκφραστικά για θέματα που δεν γνωρίζουν, ενώ συχνά τα υποβάλλει ακόμα και σε διαδικασία αποστήθισης για να πετύχουν το «άριστα». Όταν λοιπόν ένα θέμα άπτεται των ενδιαφερόντων τους, τα παιδιά έχουν γνώμη για αυτό και συγχρόνως πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει το Υπουργείο, δεν μπορώ παρά να πω ότι οι καθηγητ@ς στο Ηράκλειο έκαναν μια πολύ καλή επιλογή.

update: Η απάντηση των καθηγητ@ν του Ηρακλείου (κλικ!)



ολοι τρια (;) μετρα παιρνουν γη!

Bride-escapes-grave3Τον υπουργό Πολάκη τον έμαθα μετά το περιστατικό του Δεκεμβρίου, όταν κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου συγκρούστηκε με έναν δημοσιογράφο. Ο Πολάκης τότε έγινε δέκτης αρνητικής κριτικής από μεγάλο μέρος του κόσμου, όχι μόνο για τον τρόπο που χειρίστηκε τη συνέντευξη τύπου, αλλά και για την επιλογή του να προφέρει τον ιό HIV, «χιβ». Είχα στενοχωρηθεί τότε που δεν προλάβαινα να κάνω μια μικρή έρευνα και να γράψω κάτι για το γλωσσικό αυτό «λάθος». Το έψαξα πάντως το πράμα και περίμενα την κατάλληλη στιγμή…ώσπου χτες ο Πολάκης ξαναχτύπησε! 🙂

Μιλώντας σε κομματική συγκέντρωση του ΣΥΡΙΖΑ και αναφερόμενος στην επίμαχη συνέντευξη τύπου, μεταξύ άλλων, είπε: «Ή που βγήκαν κάτι 25χρονα, που εψές επήρανε πτυχίο, να μου πουν πώς λένε οι γιατροί τον ιό του AIDS, ας πούμε. Όλοι χιβ τον λέμε μεταξύ μας. Έτσι τον λέμε. Πώς να το κάνουμε δηλαδή; Και θα μας κάνουν παρατήρηση, ας πούμε, τα χτεσινά αβγά -για να το πω κι έτσι-. Πώς θα τον επούμε, ας πούμε.»

Πράγματι -όπως έχουμε πει πολλάκις (you see what I did there! 😛 )- στο πλαίσιο μίας κλειστής ομάδας, όπως είναι πχ οι γιατροί ενός νοσοκομείου, αναπτύσσεται μία ποικιλία της γλώσσας, σχεδόν συνθηματική. Αυτή παρουσιάζει διαφορές σε σχέση με τη νόρμα στο λεξιλόγιο, τη σύνταξη και την προφορά. Ένα τέτοιο παράδειγμα διαφορετικής προφοράς είναι η επιλογή των γιατρών να προφέρουν -μάλλον χάριν συντομίας- το ακρωνύμιο HIV (που θα προφερόταν κανονικά [‘v]), απλά χιβ.

Βέβαια η επιλογή του Πολάκη να πει τον HIV, χιβ, δεν ταιριάζει στο συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο. Ήταν μία συνέντευξη τύπου, όχι μία συνομιλία ανάμεσα σε γιατρούς, στο πλαίσιο της δουλειάς τους. Η λανθασμένη χρήση του διαλεκτικού τύπου ενδεχομένως και να έγινε από παραδρομή. Δεν μπορώ να φανταστώ δηλαδή ότι ο Πολάκης όπου σταθεί κι όπου βρεθεί λέει τον HIV «χιβ», ή τον ορθοπεδικό «κοκαλά», ή το οινόπνευμα «οινόπλεμα» (=επειδή οι γιατροί «πλένονται» με αυτό) και περιμένει να τον καταλάβουν με ευκολία!

 

 

 



take it as a gif(t)!

originalΤελευταία κατέβασα στο κινητό μου μία τέλεια εφαρμογή, το giphy, με το οποίο μπορώ να στέλνω gif, μιας και δεν με καλύπτουν πια τα εκατοντάδες emojis! 😛 Όταν άρχισα να περιγράφω την εφαρμογή σε άλλ@ς συνειδητοποίησα ότι δεν ήξερα να προφέρω τη λέξη gif. Είναι τζιφ ή γκιφ; Οι περισσότεροι ελληνόφωνοι νομίζω λένε [ɪf], ωστόσο σκέφτηκα τη λέξη «gift» που έχει ίδια ακολουθία γραμμάτων, οπότε γιατί όχι [ɡɪf] όπως [‘ɡɪft];

Σε παλιότερο post σας έχω μιλήσει για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τέτοιου είδους προβλήματα προφοράς (φρεσκάρετε τη μνήμη σας εδώ). Ωστόσο το παραδέχομαι ότι δεν είναι και ό,τι πιο εύκολο να αναζητάς οδηγούς προφοράς, ειδικά όταν ψάχνεις την προφορά λέξεων που αποτελούν ιντερνετική ορολογία. Κι αυτό γιατί οι ιντερνετικοί όροι δεν είναι μέρος του λεξιλογίου μίας φυσικής γλώσσας που τους δανείστηκαν άλλες. Τα δε λεξικά όρων το αποκλείω να καταγράφουν και την προφορά των λημμάτων.

Ένας ασφαλής ίσως τρόπος είναι να ανατρέξουμε σε λεξικά μιας γλώσσας που χρησιμοποιεί το λατινικό αλφάβητο, προκειμένου να δούμε τη φωνητική καταγραφή δίπλα από το λήμμα (σε ελληνικό λεξικό δεν μπορεί να υπάρχει το λήμμα «τζιφ» ή «γκιφ» γιατί απλά δεν υπάρχει αυτή η γραπτή εκδοχή -ούτε φυσικά το «gif» μιας και γράφεται με λατινικούς χαρακτήρες-). Κατόπιν λοιπόν αναζήτησης σ’ ένα κάρο λεξικά κατέληξα ότι δεν υπάρχει ενδεδειγμένη προφορά, καθώς όλα τα μεγάλα λεξικά της αγγλικής καταγράφουν και τις δύο προφορές ως δόκιμες (με εξαίρεση του Cambridge που αποδέχεται μόνο το «γκιφ»). Τα δε γαλλικά δίνουν και μια νέα εκδοχή «ζιφ» κι ας μη μιλήσω για τα ισπανικά που δεν μπορώ καν να αποδώσω τον ήχο γραπτά. Οπότε μάλλον αυτό που ισχύει είναι ότι όλ@ οι ομιλητ@ς φέραν την προφορά του gif στα μέτρα τους κι αυτό το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον. Δεν υπάρχει λάθος και σωστό! Πες το όπως σου βγαίνει * ! 😛

Κάπως έτσι και τα ινετρνετικά memes πολλ@ ελληνόφων@ τα προφέρουν «μέμς» ή «μέμες» και όχι [miːms] όπως οι αγγλόφων@. Το δε YOLO το λέμε με δύο ωραιότατα ολοστρόγγυλα [ο] «γιόλο» σε αντίθεση με τα [ˈjəʊ.ləʊ] και τα [joʊ.loʊ] των αγγλόφωνων. Για να μη μιλήσω για το youtube, που το προφέρουμε «γιουτχιούμπ» και κοροιδεύουμε όποι@ το λέει «γιουτούμπ», προφορά που είναι όμως πιο κοντά στο [ˈjuː.tʃuːb] των αγγλόφωνων δημιουργών του.

*Εκτός κι αν θες να ακολουθήσεις τις υποδείξεις του εμπνευστή των GIF Steve Wilhite, ο οποίος επιμένει στην προφορά «τζιφ». Γιατί όμως να σου πει αυτός τι θα κάνεις;! 😛

 

 



Λάρ’σα goes viral!
Οκτώβριος 3, 2015, 09:12
Filed under: γλωσσικος ρατσισμος, διαλεκτολογια, plus | Ετικέτες: ,

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο αρκετ@ ελληνόφων@ δημιουργοί των internet memes* έχουν εμμονή με τη Λαρισαϊκή διάλεκτο τελευταία 😛 :

*Νομίζω ότι έτσι λέγονται και τα συγκεκριμένα, παρόλο που δεν συνοδεύονται από εικόνα

IMG_2894

IMG_2895

IMG_2896

IMG_2897

11217167_832266500225552_693986920425056307_n

IMG_2902

IMG_2901

IMG_2874

🙂

UPDATE

12076967_452238778313175_287035545_n

12071866_452386274965092_496198899_n

12077037_452687228268330_488213063_n

12092191_453560701514316_3794373_n

Διάβασε επίσης:

Βυσσ’νή θύελλα!

Λάρ’σας voice!



αλλοθι δεν εχεις αλλοθι!

Να ‘μαστε και πάλι σε προεκλογικό πυρετό…Και να που προέκυψε ξανά γλωσσικό θέμα: Χτες ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης δήλωσε για τον Αλέξη Τσίπρα: «σου λέει ’40 χρονών είμαι, να πάω εγώ τώρα να εφαρμόσω τέτοια μέτρα; Ας κάτσω στην άκρη, να περάσουν 1-2 χρόνια, να’ ρθει κάποιος άλλος, να βρούμε τον αυτοφωράκια που θα τον βάλουμε μπροστά, να τον πάρουνε μέσα».».

Ο αυτοφωράκιας (θηλυκό δεν απαντάται) είναι το άτομο που έχει προσληφθεί από νυχτερινό κέντρο προκειμένου να θεωρείται (δήθεν) υπεύθυνο για τις όποιες παρανομίες υποπέσουν στην αντίληψη της αστυνομίας. Πληρώνεται για να περνάει αυτόφωρο και να το αποφεύγουν οι πραγματικά υπεύθυν@. Η λέξη «αυτοφωράκιας» λοιπόν ανήκει σε μία κοινωνιόλεκτο που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ανθρώπους της νύχτας. Συγκεκριμένα πρόκειται για μια λέξη -που για να την αγνοούν τόσ@ φυσικ@ ομιλητ@ς της ελληνικής (γίνεται χαμός από χτες με ανθρώπους που αναρωτιούνται τι εννοούσε ο Μεϊμαράκης)- δεν έχει περάσει στο λεξιλόγιο της γλώσσας.

Να πω την αλήθεια, τη χρήση της λέξης «αυτοφωράκιας» στο πλαίσιο που την ενέταξε ο Μεϊμαράκης την καταλαβαίνω (αν και πιστεύω ότι θα μπορούσε να βρει μια άλλη αναλογία, πιο ταιριαστή). Το «αυτοφωράκιας της ήττας» του Τσίπρα απ’ την άλλη δεν το κατανοώ. Αν μπορεί κάποι@ ας με διαφωτίσει.

Ο λόγος που γράφω βέβαια αυτό το post είναι άλλος. Κάποιος αναρωτήθηκε στο twitter (στο οποίο το hashtag #autoforakias έγινε trending topic) πώς θα μεταφράσουν τα ξένα μέσα τη λέξη αυτή. Υποψιάζομαι ότι θα καταφύγουν στην οικειοποιητική μετάφραση (domesticating translation), θα υποκαταστήσουν δηλαδή τη λέξη που χρησιμοποίησε ο αρχηγός της ΝΔ με μια λέξη ή φράση όχι ισοδύναμη, που είναι όμως κατανοητή στ@ς δέκτ@ς της γλώσσας-στόχου. Βέβαια η μετάφραση θα εξαρτηθεί από το κοινό στο οποίο απευθύνεται το μέσο (αλλιώς θα αποδώσει τη λέξη μία πολιτική εφημερίδα κι αλλιώς μια σατιρική εκπομπή του εξωτερικού). Το σίγουρο πάντως είναι ότι μοιραία θα χαθεί αυτή η εσάνς νύχτας που αναδίδει η λέξη «αυτοφωράκιας». 😛

Ο εναλλακτικός τρόπος μετάφρασης είναι ο ξενότροπος (foreignizing) που παραβιάζει τους πολιτισμικούς κώδικες της γλώσσας-στόχου προκειμένου να αναδείξει την ιδιαιτερότητα της γλώσσας που χρησιμοποιείται στο κείμενο προς μετάφραση. Βέβαια αυτός ο τρόπος χρησιμοποιείται στη μετάφραση κυρίως της λογοτεχνίας και όχι στα «σοφά» λόγια «μεγάλων» πολιτικών αντρών..! 😀

Update: Η απορία λύθηκε! 🙂

Καταγραφή



Και ναι και οχι, και ετσι και γιουβετσι

10312379_10152820025242928_1050443137155461168_nΟι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών δεν θα μπορούσαν παρά να αποτελέσουν αφορμή για ένα νέο γλωσσολογικό κειμενάκι. Όπως όλ@ ξέρετε, στις 5 Ιουνίου οι πολίτες καλούμαστε να αποφασίσουμε επιλέγοντας ένα “ναι” ή ένα “όχι”. Στο blog αυτό βέβαια δεν θα διαβάσετε πολιτικές αναλύσεις υπέρ της μιας ή της άλλης επιλογής. Εδώ θα σταθούμε στις δύο λέξεις.

Που λέτε το δίλημμα του δημοψηφίσματος με πήγε χρόνια πίσω. Για την ακρίβεια δώδεκα χρόνια πριν. Θυμήθηκα πως μία ακριβώς μέρα πριν εξεταστώ στα αρχαία στις πανελλαδικές ο χιουμορίστας καθηγητής των αρχαίων μου μού είπε χαιρέκακα: “Ωραία, είσαι σε θέση να λύσεις ένα άγνωστο κείμενο. Ξέρεις σύνταξη, γραμματική, λεξιλόγιο. Όταν ξεκινάς όμως μια ξένη γλώσσα ποιο είναι το πρώτο πράγμα που μαθαίνεις; Το “ναι” και το “όχι”. Πώς είναι λοιπόν στ’ αρχαία; ”. Πάγωσα. Δεν ήξερα τις δύο πιο βασικές λέξεις του λεξιλογίου της γλώσσας στην οποία θα εξεταζόμουν την επομένη. Σαν γνήσιο φλωράκι έσπευσα να τις βρω.

Στα αρχαία το “ναι”, είναι “ναί”. Προγενέστερος τύπος δεν απαντάται. Η λέξη ήταν λοιπόν εξαρχής ένα μόριο το οποίο δηλώνει την συγκατάβαση και τη συμφωνία. Το “όχι” από την άλλη προέρχεται από το αρχαίο αρνητικό μόριο “ουκ” και μάλιστα από τη δασυμένη μορφή του «ουχ(ί)».

Οι δύο αυτές μικρές λέξεις που σήμερα πυροδοτούν εντάσεις, διαφωνίες και παίζουν καθοριστικό ρόλο για το μέλλον μας, απασχόλησαν ιδιαίτερα τ@ς επιστήμον@ς της ιστορικής γλωσσολογίας και συγκεκριμένα όσ@ς ασχολούνται με τη συγκριτική γραμματική. Η λέξη που κυρίως προβλημάτισε ήταν το “όχι”. Οι γλωσσολόγοι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν πώς γίνεται μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα να μην έχει κληρονομήσει το αρνητικό *ne για το κύριο μόριο αρνητικής απάντησης “όχι”, όπως έκαναν άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες (πχ αγγλικά “no”, γαλλικά “non”, γερμανικά “nein”, βουλγάρικα “ne” κτλ). Ορισμέν@ προβληματίστηκαν και με την ομοιότητα του ελληνικού “ναι” με το ινδοευρωπαϊκό *ne (=όχι). Οι γλωσσολόγοι παραξενεύονταν επίσης και με το γεγονός ότι ενώ στα ελληνικά δεν χρησιμοποιήθηκε η ινδοευρωπαϊκή ρίζα για το “όχι”, χρησιμοποιείται το αρνητικό μόριο *ne ως στερητικό κατά τη σύνθεση ορισμένων λέξεων, πχ . νε-έπος (=σε ελεύθερη μετάφραση «που δεν μιλάει») > νήπιο.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρίες που ερμηνεύει την απόκλιση του “όχι” από τις άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες είναι η εξής: Ανάμεσα στην προ-ελληνική και την ινδοευρωπαϊκή φάση της γλώσσας υπήρχε το λεγόμενο πρωτοελληνικό στρώμα, μία μεταβατική φάση, κατά την οποία η άρνηση ήταν περιφραστική και όχι μονολεκτική. Η περίφραση περιείχε την ινδοευρωπαϊκή άρνηση *ne, ωστόσο απλοποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό που το *ne εξαλείφθηκε. Όσον αφορά το “ναι”, οι περισσότεροι γλωσσολόγοι υποστηρίζουν ότι η σύνδεσή του με την ινδοευρωπαϊκή άρνηση είναι λανθασμένη, καθώς πρόκειται για εκ των υστέρων φωνητική σύνδεση (το ναι στα αρχαία άλλωστε ενδεχομένως προφέρονταν [nai] όχι [ne]).

Καλή ψήφο!



Αποχαιρετώντας τη Λογοτεχνία
Μαΐου 20, 2015, 14:12
Filed under: plus | Ετικέτες: ,

au-revoir__nkytz8Επιτρέψτε μου σήμερα να δανειστώ το χώρο του blog για να σας μιλήσω για κάτι μη γλωσσολογικό. Κι αυτό γιατί σήμερα είναι η τελευταία φορά που τα παιδιά της θεωρητικής κατεύθυνσης εξετάζονται στο μάθημα της λογοτεχνίας. Από του χρόνου το μάθημα παραμένει στα κατεύθυνσης, όμως παύει να εξετάζεται πανελλαδικά.

Το σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης προωθούσε κάτι αντίστοιχο. Ωστόσο οι τότε εκπρόσωποι των δύο κομμάτων της αριστεράς είχαν καταφέρει να αναδείξουν τη σημασία της Λογοτεχνίας, με αποτέλεσμα να αποφασιστεί η ένταξη του μαθήματος στο μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης κατά τα πρότυπα του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος, προκειμένου όλα τα παιδιά, όλων των κατευθύνσεων να έρθουν σε επαφή με τη Λογοτεχνία. Θα περιμέναμε λοιπόν η τωρίνη κυβέρνηση να διατηρήσει αυτό το “κεκτημένο”. Η απόφαση όμως που πάρθηκε -με ανύπαρκτη αντίδραση αυτή τη φορά από τ@ς εκπροσώπους των άλλων κομμάτων- υπαγορεύει τη χωριστή διδασκαλία της λογοτεχνίας κατεύθυνσης.

Ο εξοβελισμός του μαθήματος από τα πανελλαδικά εξεταζόμενα μπορεί να ιδωθεί θετικά. Όντως η Λογοτεχνία δεν είναι μάθημα, ούτε διδάσκεται με τη στενή έννοια του όρου, οπότε μ’ αυτό το σκεπτικό δεν είναι δυνατό να εξετάζεται κιόλας. Πολλ@ επιστήμον@ς παιδαγωγοί επιβεβαιώνουν την αντίληψη αυτή με τις θεωρίες τους. Αναζητούν λοιπόν τρόπους διδακτικής προσέγγισης της Λογοτεχνίας με κυρίαρχο στόχο τη δημιουργία μαθητ@ν-αναγνωστ@ν.

Το μάθημα της λογοτεχνίας κατεύθυνσης, σύμφωνα με τις οδηγίες διδασκαλίας από το 2000 έως και φέτος, λαμβάνει υπόψη τις παιδαγωγικές αυτές θεωρίες (παρόλο που εν τέλει εξετάζεται). Στην πράξη είναι ίσως ένα από τα λίγα μαθήματα της θεωρητικής κατεύθυνσης, που δεν απαιτεί παπαγαλία, αλλά πρωτίστως ένα καλά ακονισμένο μυαλό και ένα ζευγάρι (ή όχι απαραίτητα ζευγάρι!) παρατηρητικά μάτια προκειμένου να ξεκλειδωθεί το νόημα. Είναι ένα από τα λίγα μαθήματα που πραγματικά καλλιεργεί την πολυπόθητη -σύμφωνα με τα σχέδια μαθημάτων- κριτική ικανότητα των παιδιών (εφόσον βέβαια οι εκπαιδευτικοί που το αναλαμβάνουν αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες του μαθήματος). Συν το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα παιδιά μελετούν σημαντικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Σαφώς και δεν υποστηρίζω ότι το μάθημα διδάσκονταν ιδανικά. Γι’ αυτό άλλωστε έβλεπα πολύ θετικά και την αλλαγή που είχε προταθεί με την συνεξέταση της Λογοτεχνίας και της Έκφρασης-Έκθεσης. Το μάθημα είχε ανάγκη από αυτό το φρεσκάρισμα. Ωστόσο η πλήρης κατάργησή του από τα πανελλαδικά εξεταζόμενα το “υποβαθμίζει” στα αδιάφορα για τα παιδιά μαθήματα. Όσοι έχουν επαφή με την τάξη καταλαβαίνουν ακριβώς τι εννοώ.

Δεν ισχυρίζομαι βέβαια ότι το μάθημα πρέπει να μπει στα πανελλαδικά εξεταζόμενα μόνο και μόνο για να του δώσουν σημασία τα παιδιά. Πρέπει να μπει στα πανελλαδικά εξεταζόμενα γιατί τόσα χρόνια τα παιδιά έπρεπε να φτάσουν στην Γ’ Λυκείου για να καταλάβουν επιτέλους πόσο ενδιαφέρουσα είναι η Λογοτεχνία, πόσα επίπεδα νοήματος υπάρχουν σε κάθε λέξη, κάθε φράση, κάθε εικόνα. Για να μάθουν να προσεγγίζουν το κείμενο με πολλούς τρόπους. Για να χαίρονται την ανάγνωση.

Και φανταστείτε ότι Λογοτεχνία κάνουν από το Δημοτικό.