i love linguistics!


Αποψε θελω αποδειξεις και ονοματα!

stockholm-beware-pickpocketsΧτες σκρολάροντας στο fb έπεσε το μάτι μου σε ένα post του γνωστού site Luben με τίτλο «Όταν τα συνθήματα της Μπαοκάρας αποτελούν τμήμα της ύλης στη σχολή ΜΜΕ του Παντείου» και από κάτω έναν όλο -δήθεν(;)- αγωνία υπότιτλο «Τι διδάσκουν στα παιδιά μας;». Το άρθρο συνοδεύονταν μάλιστα από ένα screenshot του power point που χρησιμοποίησε αυτ@ που έκανε την παρουσίαση. Εκεί φαινόταν ξεκάθαρα πως η παρουσίαση αφορούσε τις λειτουργίες της γλώσσας. Η επίμαχη διαφάνεια ανέλυε την ποιητική λειτουργία της γλώσσας και ως παράδειγμα έφερνε το γνωστό σύνθημα «ω παοκάρα / έχω τρέλα / μες στο μυαλό!».

Διαβάζοντας το κείμενο της παρουσίασης, θυμήθηκα ένα παλιό μου post. Μπαίνω λοιπόν στην αναζήτηση του i love linguistics και βρίσκω το κείμενό μου «Next top model» (που γράφτηκε όταν το Βικάκι τάραζε τα νερά φορώντας μία τουαλέτα ελληνική σημαία 😛 ) και αφορά στις λειτουργίες της γλώσσας. Για να μην τα πολυλογώ το κείμενο του power point (του Πανεπιστημίου ντε!) είναι στην ουσία το δικό μου κείμενο, απλά με bullets. Κοιτώντας και τις υπόλοιπες διαφάνειες, φαίνεται ξεκάθαρα πως και το υπόλοιπο κείμενο, πέρα από την ποιητική λειτουργία, είναι το δικό μου.

Το θέμα μου τώρα ποιο είναι; Από τη μία το βρίσκω κολακευτικό να χρησιμοποιείται κείμενό μου σε μάθημα στο Πανεπιστήμιο. Κάτι κάνω καλά μάλλον. Από την άλλη με προβληματίζει το γεγονός ότι το κείμενο χρησιμοποιήθηκε ατόφιο, χωρίς να ερωτηθώ. Δεν είναι ότι αυτός ή αυτή που έφτιαξε την παρουσίαση δανείστηκε την ιδέα μου. Είναι ότι με ξεπατίκωσε! ☺️ Κι αυτό μου επιτρέπει να υποθέσω πως δεν με ανέφερε πουθενά (στην τελευταία διαφάνεια ξέρω’γω!). Επίσης κάνω κάποιες σκέψεις σχετικά με το πρόσωπο που με «έκλεψε»: Αν πρόκειται για φοιτητ@, ως ένα βαθμό το δικαιολογώ, αλλά αν πρόκειται για καθηγητ@… Άπαπα! 🙂

Το άλλο θέμα μου είναι η «πρόσληψη» της είδησης ότι στο Πάντειο δώσαν σε παράδειγμα ένα σύνθημα του ΠΑΟΚ. Οι αντιδράσεις των αναγνωστ@ν του Luben αποκαλύπτουν τις παρωχημένες αντιλήψεις μας για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γίνεται ένα μάθημα γλώσσας (είτε στο Πανεπιστήμιο, είτε στο σχολείο). Πιστεύουν ότι τα απλά, κατανοητά (και ενίοτε χιουμοριστικά) παραδείγματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τη διδακτική πράξη. Οι περισσότερ@ πιστεύουν ότι πρέπει να δίνονται παραδείγματα μόνο από ενδεδειγμένα κείμενα, τα οποία αντλούμε από κάποιον «κανόνα». Στο μυαλό τους κείμενα, όπως τα συνθήματα, δεν είναι κείμενα.  Σε ένα σχόλιο μάλιστα κάποι@ γράφει: «Μήπως πρέπει να αναρωτηθούμε εάν το γεγονός ότι οι νεολαία μας με πτυχία είναι κατά κανόνα γκαρσόνια, φταίει και το γεγονός της κατωτάτης στάθμης εκπαίδευσης και ύλης?» :/ 

Advertisements


τα κακως κειμενα

Η γλωσσολογία όπως κάθε επιστήμη ασχολείται με το αντικείμενό της από το μηδέν. Στη γλώσσα το «μηδέν» είναι οι ήχοι που παράγουμε χωρίς σημασία ενώ το «ένα», «δύο», «τρία» κτλ είναι ο συνδυασμός των ήχων αυτών σε ολοένα και μεγαλύτερες μονάδες με σημασία: λέξεις, φράσεις, κείμενα ολόκληρα! Όταν λέω κείμενα, δεν εννοώ βέβαια εκθέσεις ιδεών, άρθρα ή λογοτεχνία. Κείμενο είναι οτιδήποτε -γραπτό ή προφορικό- υπερβαίνει την πρόταση.

Κειμενογλωσσολογία λοιπόν είναι εκείνος ο κλάδος της γλωσσολογίας που μελετά τα κείμενα. Τώρα που το σκέφτομαι βέβαια, ο παραπάνω ορισμός του κειμένου που έδωσα παραείναι πρόχειρος. Συμπληρώνω ότι για να είναι κάτι κείμενο, πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις· να έχει συνοχή και συνεκτικότητα.

Η συνοχή επιτυγχάνεται όταν οι προτάσεις συνδέονται μεταξύ τους με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελούν ενότητες ενός συνεχούς λόγου. Η σύνταξη για παράδειγμα είναι δείγμα συνοχής. Λέμε: «Τι ωραία η συναυλία του Santana! Ο οποίος παρεμπιπτόντως θα μπορούσε να είναι παππούς μου!». Η αντωνυμία είναι σαν να λέω και πάλι το όνομα του Santana χωρίς στην πραγματικότητα να το λέω. Συνδέει επομένως τη μία πρόταση με την άλλη και τις κάνει κείμενο!

Η συνεκτικότητα όμως είναι εκείνη που συνδέει το κείμενο με αυτούς που συμμετέχουν στο επικοινωνιακό συμβάν. Αν πω «Είναι κλειστό. Τώρα τι;» έχουμε ένα κείμενο που δεν έχει συνοχή, γιατί οι δυο προτάσεις μοιάζουν ασύνδετες. Το κείμενο έχει όμως συνεκτικότητα την οποία θα αντιλαμβανόσασταν μόνο αν ήσασταν μπροστά στην πόρτα του bar που είχατε σχεδιάσει να κεράσετε για τα γενέθλιά σας και διαπιστώνατε πως είναι κλειστό! «Είναι κλειστό. Τώρα τι;» θα λέγατε στους καλεσμένους σας και θα σας καταλάβαιναν απόλυτα!