i love linguistics!


ετυμοι;!

Όταν είμαι με φίλους που δείχνουν κάποιο ενδιαφέρον για τη γλώσσα, δεν γλιτώνω ποτέ ερωτήσεις του τύπου «από που προέρχεται η τάδε λέξη;». Τώρα που το σκέφτομαι, σε οποιονδήποτε κι αν πω ότι ασχολούμαι με τη γλωσσολογία, συνήθως μια τέτοια ερώτηση μου κάνει! Επομένως η ετυμολογία, η προέλευση δηλαδή μιας λέξης, ο τρόπος σχηματισμού, η εξέλιξή της, είναι εκείνη που κυρίως μας απασχολεί.

Το ενδιαφέρον αυτό νομίζω ότι έχει μία εξήγηση: την αναντιστοιχία της γραπτής με την προφορική ελληνική! Όσοι κάνουν ορθογραφικά λάθη θέλουν να μάθουν γιατί την πάτησαν. Η ετυμολογία λοιπόν τους δίνει την απάντηση.

Έτυμο ονομάζεται η γλωσσική μορφή από την οποία προκύπτει μία νεότερη, π.χ. η λέξη «σχήμα» προέρχεται από το θέμα σχη- του αρχαίου ρήματος ἔχω. Συχνά τα ορθογραφικά μας λάθη προέρχονται από λανθασμένη ετυμολογία. Γράφουμε για παράδειγμα «επιοικής» αντί «επιεικής» πιστεύοντας ότι έχει κάποια σχέση με το «οίκος».

Το σοβαρότερο ατόπημα από γλωσσολογικής πλευράς πάντως είναι η ετυμολογική πλάνη, στην οποία υπέπεσαν κατά καιρούς και διάσημοι γλωσσολόγοι (βλέπε Μπαμπινιώτης)! Πρόκειται για την τάση να θεωρείται η αρχική σημασία ή μορφή μιας λέξης ως σωστή ενώ η τωρινή να αποτελεί φθορά, π.χ η επιμονή του Μπαμπινιώτη να συνηθίσουμε ότι η λέξη «αγόρι» γράφεται κανονικά με «ω» από το αρχαίο «άωρος». Ακόμα κι αν το ετυμολόγησε σωστά (ειλικρινά δεν έχω ιδέα!), υπάρχει καμία περίπτωση ρε αγόρι μου να αρχίσουμε πίσω πίσω τα «αγώρι» με ω;!!

Advertisements