i love linguistics!


1 2 3 ΜΑ-ΧΗ-ΤΕΣ!

tumblr_n7mvh08rk91sh43kgo1_500Γεια σας φίλ@ μετά από καιρό! Δεν μπορώ να απολογηθώ για τη μακρά απουσία -είναι αδικαιολόγητη-. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να σας ευχαριστήσω για το γεγονός ότι διατηρήσατε αυτό το blog ζωντανό με τις επισκέψεις σας. Είναι κάτι που με εξέπληξε, καθώς εγώ τόσο καιρό το ‘χα για ψόφιο (δεν έχω γράψει γραμμή από πέρσι)! 😛

Η ολική μου  επαναφορά γίνεται για να δώσω τη γλωσσολογική σκοπιά σε ένα επίκαιρο ζήτημα που αφορά το σχολείο. Όπως ίσως διαβάσατε σε πολλά ενημερωτικά site, οι καθηγητ@ς της Έκφρασης-Έκθεσης σ’ ένα Λύκειο στο Ηράκλειο της Κρήτης επέλεξαν ως θέμα το Survivor. Οι αντιδράσεις των γονέων ήταν έντονες, το γεγονός μαθεύτηκε σε όλη την Ελλάδα και κάπως έτσι οι αντιδράσεις γίνανε διαδικτυακές: «που βαδίζει η νεολαία», «δεν υπάρχει σωτηρία», «αντί να προβληματιστούν για θέματα που αφορούν τον άνθρωπο, το περιβάλλον, την κοινωνία εμείς τα αποβλακώνουμε περισσότερο» κτλ. Με ένα απλό γκουγκλάρισμα μπορείτε να βρείτε πληθώρα άρθρων που αφορούν το θέμα και ακόμα περισσότερα σχόλια σχετικά με το θέμα. Πουθενά όμως δεν θα βρείτε την ακριβή εκφώνηση της επίμαχης έκθεσης.

Το μόνο που κατάφερα να βρω είναι ένα προτεινόμενο διαγώνισμα από το εκπαιδευτικό site schooltime.gr (δείτε το διαγώνισμα εδώ), το οποίο εικάζω ότι είναι το θέμα που χρησιμοποιήθηκε από τ@ς συναδέλφ@ς στην Κρήτη. Τα διαγωνίσματα συνήθως δεν δημιουργούνται από το μηδέν, καθώς υπάρχει άφθονο διαθέσιμο υλικό. Οι δε εκπαιδευτικές ιστοσελίδες είναι πια βάσεις δεδομένων με ασκήσεις και διαγωνίσματα, οπότε δίνω πολλές πιθανότητες οι καθηγητ@ς στην Κρήτη να το βρήκαν ας πούμε έτοιμο και να το επέλεξαν.

Δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία βέβαια αν πέφτω μέσα στην υπόθεση μου. Σημασία για μένα σ’αυτή τη φάση έχει όλ@ εσείς που έχετε χρόνια να ασχοληθείτε με τα του Λυκείου -κυρίως εσείς που διαγωνιστήκατε με Δέσμες- να δείτε ποια είναι πλέον η λογική ενός διαγωνίσματος Έκφρασης-Έκθεσης: Δίνεται στα παιδιά ένα κείμενο, το οποίο ανήκει σε μία συγκεκριμένη θεματική, έναν θεματικό κύκλο. Οι θεματικοί κύκλοι της Β’ Λυκείου είναι οι εξής: Γλώσσα, Ελεύθερος χρόνος, ΜΜΕ, Τύπος, Διαδίκτυο, Κοινωνική Δικτύωση, Εργασία, Ανεργία, Νέες μορφές εργασίας/Τηλεργασία, Ρατσισμός, Στερεότυπα, ΑΜΕΑ, Τέχνη, Λογοτεχνία/Ποίηση, Έντυπη τέχνη (κόμικς), Καλλιτεχνική Παιδεία καιιιιιιιιιιιιιι  Τηλεόραση!!! Το κείμενο λοιπόν που δόθηκε στα παιδιά του Ηρακλείου – ακόμα κι αν δεν είναι αυτό που υποθέτω ότι είναι- ανήκει σε θεματικό κύκλο τον οποίο φέτος έπρεπε να μελετήσουν.

Ωραία, θα πείτε, ας μιλήσουν για Τηλεόραση. Όμως γιατί να χρησιμοποιηθεί ένα κείμενο με το ευτελές θέμα του Survivor; Ας βάζαν έναν Παπανούτσο, έναν Καστοριάδη, έναν Μπαμπινιώτη βρε αδερφέ! Κάτι θα είπαν κι αυτοί για την τηλεόραση γενικά! Την απάντηση τη δίνουν οι Οδηγίες Διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων του Λυκείου, οι οποίες ανταποκρίνονται πλήρως στις σύγχρονες διδακτικές και γλωσσολογικές προσεγγίσεις (της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας): το περιεχόμενο του μαθήματος “είναι ευρύτατο, καθώς περιλαμβάνει δυνάμει μια τεράστια ποικιλία προφορικών, γραπτών και υβριδικών κειμένων (…).Τα κείμενα λειτουργούν ως πόροι από τους οποίους μέσω της διδασκαλίας αντλούνται από τους μαθητές και τις μαθήτριες δεξιότητες σχετικές με την καλλιέργεια της γλώσσας και του γραμματισμού τους, καθώς και της στάσης τους απέναντι στη γλώσσα, τη γνώση και τον κόσμο, δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη διαμόρφωση των νέων ως εγγράμματων, δημοκρατικών και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών”. Επομένως η διδασκαλία α) στηρίζεται στη μελέτη ενός ευρύτατου φάσματος κειμένων και β) αξιοποιεί συστηματικά δραστηριότητες λόγου με στόχους την ενθάρρυνση της συμμετοχής των μαθητών/τριών στη διαδικασία του μαθήματος, την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας, τη διατύπωση εμπεριστατωμένων κρίσεων, την έκφραση αξιών και στάσεων κ.λπ.

Τα παιδιά λοιπόν θα τον διαβάσουν και τον Παπανούτσο, αλλά θα διαβάσουν και δυο κείμενα για την ήττα του ΠΑΟ (ένα ειδησεογραφικό κι ένα σχολιαστικό), θα μελετήσουν την αφίσα μιας Μ.Κ.Ο. για το προσφυγικό, θα διαβάσουν και μια απομαγνητοφωνημένη συνέντευξη της Φουρέιρα για τους λόγους για τους οποίους έκρυψε ότι είναι Αλβανίδα.

Πάμε τώρα στο θέμα της έκθεσης. Αυτό πρέπει απαραιτήτως να σχετίζεται με το θέμα του κειμένου. Η έκθεση που γράφουν τα παιδιά, το τελικό τους κείμενο δηλαδή ανήκει στο λόγο της Επιχειρηματολογίας. Πρέπει λοιπόν να φτιάξουν «σφιχτά» επιχειρήματα για οτιδήποτε υποστηρίξουν ή να αξιοποιήσουν άλλες μορφές επιχειρηματολογίας πέρα από το επιχείρημα. Το ίδιο το θέμα λοιπόν τους αναγκάζει να σκεφτούν τις όποιες θέσεις τους και να τις στηρίξουν. Αυτή η διαδικασία της σκέψης, η βγαλμένη από τη ζωή, μπορεί όπως ξέρετε, είτε να δυναμώσει τα πιστεύω ενός ανθρώπου είτε να του αποκαλύψει τις αδυναμίες τους και να τον οδηγήσει σε αναθεώρηση. Κανένα θέμα λοιπόν δεν είναι άχρηστο ή ευτελές όταν σε βάζει να σκεφτείς.

Το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης θεωρείται παραδοσιακά ένα από τα πιο προβληματικά του σχολείου, γιατί απαιτεί από τα παιδιά να μιλήσουν με τρόπο σύνθετο εκφραστικά για θέματα που δεν γνωρίζουν, ενώ συχνά τα υποβάλλει ακόμα και σε διαδικασία αποστήθισης για να πετύχουν το «άριστα». Όταν λοιπόν ένα θέμα άπτεται των ενδιαφερόντων τους, τα παιδιά έχουν γνώμη για αυτό και συγχρόνως πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει το Υπουργείο, δεν μπορώ παρά να πω ότι οι καθηγητ@ς στο Ηράκλειο έκαναν μια πολύ καλή επιλογή.

update: Η απάντηση των καθηγητ@ν του Ηρακλείου (κλικ!)