i love linguistics!


αλλοθι δεν εχεις αλλοθι!

Να ‘μαστε και πάλι σε προεκλογικό πυρετό…Και να που προέκυψε ξανά γλωσσικό θέμα: Χτες ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης δήλωσε για τον Αλέξη Τσίπρα: «σου λέει ’40 χρονών είμαι, να πάω εγώ τώρα να εφαρμόσω τέτοια μέτρα; Ας κάτσω στην άκρη, να περάσουν 1-2 χρόνια, να’ ρθει κάποιος άλλος, να βρούμε τον αυτοφωράκια που θα τον βάλουμε μπροστά, να τον πάρουνε μέσα».».

Ο αυτοφωράκιας (θηλυκό δεν απαντάται) είναι το άτομο που έχει προσληφθεί από νυχτερινό κέντρο προκειμένου να θεωρείται (δήθεν) υπεύθυνο για τις όποιες παρανομίες υποπέσουν στην αντίληψη της αστυνομίας. Πληρώνεται για να περνάει αυτόφωρο και να το αποφεύγουν οι πραγματικά υπεύθυν@. Η λέξη «αυτοφωράκιας» λοιπόν ανήκει σε μία κοινωνιόλεκτο που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ανθρώπους της νύχτας. Συγκεκριμένα πρόκειται για μια λέξη -που για να την αγνοούν τόσ@ φυσικ@ ομιλητ@ς της ελληνικής (γίνεται χαμός από χτες με ανθρώπους που αναρωτιούνται τι εννοούσε ο Μεϊμαράκης)- δεν έχει περάσει στο λεξιλόγιο της γλώσσας.

Να πω την αλήθεια, τη χρήση της λέξης «αυτοφωράκιας» στο πλαίσιο που την ενέταξε ο Μεϊμαράκης την καταλαβαίνω (αν και πιστεύω ότι θα μπορούσε να βρει μια άλλη αναλογία, πιο ταιριαστή). Το «αυτοφωράκιας της ήττας» του Τσίπρα απ’ την άλλη δεν το κατανοώ. Αν μπορεί κάποι@ ας με διαφωτίσει.

Ο λόγος που γράφω βέβαια αυτό το post είναι άλλος. Κάποιος αναρωτήθηκε στο twitter (στο οποίο το hashtag #autoforakias έγινε trending topic) πώς θα μεταφράσουν τα ξένα μέσα τη λέξη αυτή. Υποψιάζομαι ότι θα καταφύγουν στην οικειοποιητική μετάφραση (domesticating translation), θα υποκαταστήσουν δηλαδή τη λέξη που χρησιμοποίησε ο αρχηγός της ΝΔ με μια λέξη ή φράση όχι ισοδύναμη, που είναι όμως κατανοητή στ@ς δέκτ@ς της γλώσσας-στόχου. Βέβαια η μετάφραση θα εξαρτηθεί από το κοινό στο οποίο απευθύνεται το μέσο (αλλιώς θα αποδώσει τη λέξη μία πολιτική εφημερίδα κι αλλιώς μια σατιρική εκπομπή του εξωτερικού). Το σίγουρο πάντως είναι ότι μοιραία θα χαθεί αυτή η εσάνς νύχτας που αναδίδει η λέξη «αυτοφωράκιας». 😛

Ο εναλλακτικός τρόπος μετάφρασης είναι ο ξενότροπος (foreignizing) που παραβιάζει τους πολιτισμικούς κώδικες της γλώσσας-στόχου προκειμένου να αναδείξει την ιδιαιτερότητα της γλώσσας που χρησιμοποιείται στο κείμενο προς μετάφραση. Βέβαια αυτός ο τρόπος χρησιμοποιείται στη μετάφραση κυρίως της λογοτεχνίας και όχι στα «σοφά» λόγια «μεγάλων» πολιτικών αντρών..! 😀

Update: Η απορία λύθηκε! 🙂

Καταγραφή

Advertisements


δεν υπαρχειιι!
Οκτώβριος 27, 2009, 14:34
Filed under: plus | Ετικέτες: ,

Όταν ανήκεις σε μια ομάδα, οποιαδήποτε κι αν είναι αυτή, αναπτύσσεται μεταξύ εσού (!) και των άλλων μελών ένας γλωσσικός κώδικας επικοινωνίας. Ομάδα δεν είναι βέβαια μόνο η παρέα που μαζεύεστε για 5Χ5 (είναι κι αυτή!) αλλά επίσης οι συνάδελφοι και συνεργάτες σου, οι φίλοι με τους οποίους βγαίνεις κ.τ.λ.

Σε κάθε ομάδα που ανήκεις λοιπόν, λόγω της αμεσότητας μεταξύ των μελών, αλλά και της ανάγκης για γρήγορη κι αποτελεσματική επικοινωνία, συμφωνείτε χωρίς να το καταλάβετε, να χρησιμοποιείτε έναν συγκεκριμένο γλωσσικό κώδικα που μοιάζει συνθηματικός. Με τον όρο αργκό ή slang αναφερόμαστε λοιπόν σε εκείνον τον κώδικα επικοινωνίας που γίνεται κατανοητός απ’ όσους ανήκουν στην ομάδα που τον εφηύρε ή τον χρησιμοποιεί. Για παράδειγμα τα καλιαρντά, η διάλεκτος των gay, ήταν για χρόνια κατανοητά μόνο από την κοινότητα των ομοφυλοφίλων, π.χ. αντί της λέξης στρατιώτης, χρησιμοποιούσαν τη λέξη σολντά.

giagiaΑκόμα κι αν δεν είσαι gay όμως -αλλά νιώθεις άντρας ή γυναίκα με τη βούλα- σίγουρα αναγνωρίζεις τι σημαίνει το καλιαρντό «κουλό» ή «θεά». Κι αυτό γιατί πολλές slang λέξεις και φράσεις μιας ομάδας έχουν ενταχθεί στο γενικό μας λεξιλόγιο. Οι γνωστοί «προστάτες» της γλώσσας μας βέβαια θα σπεύσουν να αφορίσουν τη χρήση τέτοιων λέξεων, με το πρόσχημα της κακοποίησης της ελληνικής. Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι η αργκό εμπλουτίζει το καθημερινό λεξιλόγιο δίνοντας μάλιστα μια χιουμοριστική νότα στην επικοινωνία. Για παράδειγμα, η θλιβερή εικόνα των μαυροντυμένων γιαγιάδων διαλύεται με το που τις αποκαλέσει κάποιος «νίντζα»! 😛 Σαφώς και η αργκό δεν ενδείκνυται για επίσημο ύφος, αυτό όμως δεν την καθιστά επικίνδυνη για την ελληνική ή κατώτερη. Η αργκό συμπληρώνει την επίσημη γλώσσα,  η οποία συχνά «αποφεύγει» ορισμένες πραγματικότητες όπως η βία, τα ναρκωτικά, το φύλο κτλ. Με τη slang μάλιστα εκφράζονται νοήματα που με κυριολεκτικούς όρους δεν θα αποδίδονταν τόσο πετυχημένα.

Για το τέλος αξίζει να σημειώσω ότι ο όρος «αργκό» που χρησιμοποιείται κατά κόρον από τους έλληνες, είναι γαλλικό δάνειο. Πρόκειται για τη λέξη argot, η οποία σημαίνει λαϊκό ιδίωμα. Όσο για τον όρο «slang» άλλοι υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το αγγλικό slengenamn που σημαίνει «παρατσούκλι» κι άλλοι από την ένωση του «secret language», της μυστικής δηλαδή γλώσσας. Δεν ξέρω για σας αλλά πιο πειστική μου φαίνεται η τελευταία εκδοχή!

Ρίξτε ένα βλέφαρο στο ελληνικό slang λεξικό.