i love linguistics!


intro
Σεπτεμβρίου 11, 2009, 16:51
Filed under: plus | Ετικέτες:

protosinaitic γλωσσολογία

Μία λεξη με 2 [lo] που  δεν μπορεί παρά να ηχεί “βαριά” στα αυτιά εκείνων που δεν ξέρουν τι σημαίνει. Μια επιστήμη που από το όνομά της  και μόνο δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις για τους ανθρώπους που ασχολούνται μ’αυτήν. Ποιος δεν θα έπαιρνε όρκο ότι οι γλωσσολόγοι δεν είναι σίγουρα πολύγλωσσ@ ή και μεταφραστ@ς;

Στην πραγματικότητα οι γλωσσολόγοι είναι ντετέκτιβ της γλώσσας! Είναι αυτ@ που κρυμμέν@, παρακολουθούν και καταγράφουν μια γλώσσα σε διάφορες φάσεις της (τι κάνει η γλώσσα αυτή τώρα που τη μιλάμε, τι έκανε παλιότερα, τι σχέσεις διατηρεί με άλλες γλώσσες κτλ). Σαν καλ@ ντετέκτιβ οι γλωσσολόγοι δεν επεμβαίνουν ποτέ, ούτε αξιολογούν τη γλώσσα που παρατηρούν. Αν το έκαναν θα τη ρύθμιζαν, παραποιώντας τα τεκμήρια! Θα την έκαναν κάτι που δεν είναι στην πραγματικότητα! Το πόρισμα της έρευνας θα ήταν λάθος κι ο πελάτης ή η πελάτισσά τους σίγουρα δεν θα έμενε ικανοποιημέν@!

Όμως μην μπερδεύεστε! Οι γλωσσολόγοι δεν είναι και οι καλύτερ@ ομιλητ@ς της γλώσσας με την οποία ασχολούνται! Κι  αυτό γιατί δεν ξέρουν τι είναι το σωστό και τι το λάθος! Αυτό που προσπαθούν να μάθουν τελικά είναι τι χρησιμοποιείται και γιατί!

Το blog αυτό επιχειρεί να σας βάλει πίσω από τα μαύρα γυαλιά και την ανοιχτή τους εφημερίδα… Έχουμε λοιπόν μια υπόθεση να λύσουμε…



crème de la crème

enhanced-buzz-12735-1374088503-19Την Παρασκευή το βράδυ που έμεινα σπίτι παρακολούθησα το Voice, το μουσικό ριάλιτι με τους τέσσερις διάσημους κόουτς… ή μήπως κόουτσιζ;! Το ίδιο πρόβλημα φαίνεται να αντιμετωπίζουν και οι ίδι@ οι συντελεστές της εκπομπής⋅ ο  παρουσιαστής Λιάγκας έλεγε και ξανάλεγε “κόουτσιζ” έχοντας ξεκάθαρα συμμορφωθεί με την κλίση του ουσιαστικού στην αγγλική γραμματική. Για το σχηματισμό του τύπου δηλαδή ακολούθησε τη μορφολογική διαδικασία της κλίσης, κατά την οποία ενώνουμε το λεξικό μόρφημα coach με το κλιτικό επίθημα της ονομαστικής πληθυντικού -es. Αν ρωτήσουμε το Λιάγκα, μάλλον θα πει ότι προτιμά τον τύπο αυτό γιατί είναι  σωστός στη γλώσσα από την οποία προέρχεται το δάνειο και ότι σαν παρουσιαστής δεν θέλει να κάνει λάθη (δεν είναι τυχαίο το πόσο τόνιζε στη διάρκεια της βραδιάς ΤΗΝ ψήφο!). Από την άλλη ο πιο λαϊκός Αντώνης Ρέμος, ο ένας από τους κόουτς ή κόουτσιζ, έλεγε “Εμείς οι κόουτς έχουμε πολύ δύσκολη δουλειά απόψε”, αφήνοντας δηλαδή άκλιτη τη δάνεια λέξη -και κάνοντας τον Λιάγκα να τον στραβοκοιτάει-.

Ο κανόνας της ελληνικής γραμματικής δικαιώνει το Ρέμο:  Οι δάνειες λέξεις που δεν έχουν ενσωματωθεί στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής παραμένουν άκλιτες. Αυτές είναι όσες τις προφέρουμε σχεδόν όπως θα τις προφέραμε αν μιλούσαμε τη γλώσσσα από την οποία προέρχονται και που μάλιστα έχουν κατάληξη η οποία δεν αποτελεί κλιτικό επίθημα της ελληνικής. Για παράδειγμα η λέξη κοκτέιλ δεν κλίνεται, ενώ η λέξη καζίνο κλίνεται (του καζίνου, τα καζίνα). Από την άλλη αυτό μάλλον δεν είναι απόλυτο αφού έχουμε παραδείγματα όπως η λέξη “καπουτσίνο” που είναι άκλιτη. Δε λέμε δηλαδή “Πιάσε δύο καπουτσίνα!” -αν και “Πιάσε δύο καπουτσίνο!” δε μου ακούγεται επίσης πολύ καλά-. Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν κλίνουμε τη λέξη σύμφωνα με τους κανόνες της ιταλικής από την οποία προέρχεται, δηλαδή “Πιάσε δυο καπουτσίνι”! :P

Η αγγλοκλισία του Λιάγκα είναι λοιπόν μία μορφή υπερδιόρθωσης. Συνήθως παρατηρείται στο σχηματισμό τύπων μιας δάνειας λέξης προερχόμενης από τα αγγλικά, η οποία όμως δεν είναι και τόσο εύχρηστη στα ελληνικά. Δηλαδή ναι μεν όλ@ έχουμε ακούσει -κυρίως στο μπάσκετ νομίζω- τη λέξη κόουτς, όμως πιο συχνά θα χρησιμοποιήσουμε αντ’ αυτής τη λέξη προπονητής ή προπονήτρια -και όχι μόνο επειδή αυτά ξέρουμε να τα κλίνουμε-. Η αμηχανία μπροστά σε καινοφανείς λέξεις τύπου “κόουτς” είναι λοιπόν δικαιολογημένη και μπορεί να μας οδηγήσει στην υπερδιόρθωση.

Πάντως η ντεμέκ λογιότητα που χαρίζει η αγγλοκλισία κάνει ορισμέν@ς να σχηματίζουν αγγλοπρεπώς και λέξεις που παρά την ολοφάνερη ξενική ετυμολογική προέλευση είναι “παλιές” και εύχρηστες. Τέτοι@ ομιλητ@ς λένε για παράδειγμα “Ταινία για πολλά όσκαρς”, “Τα κομπιούτερς της εταιρείας έχουν πρόβλημα”, “Η Μπάρτσα έβαλε τέσσερα γκόλς” και “Θα παραγγείλω τρία τόστς”. Πιο τραβηγμένο βέβαια είναι όταν κλίνουν έτσι και μη αγγλικές λέξεις, βλέπε “καπουτσίνοουζ”! Είναι κι απ’την άλλη μερικ@ ομιλητ@ς που είτε από αμηχανία είτε από φόβο μην τ@ς πουν χωριάτ@ς αφήνουν δάνειες λέξεις -που κανονικά κλίνονται- άκλιτες. Λένε ας πούμε “Το βουρτσάκι της μασκάρα* χάλασε” ή “Οι δεσμεύσεις της Ελλάδας έναντι της τρόικα”.

*Υπάρχει βέβαια και “το μάσκαρα” που είναι άκλιτο. Πάντως αν το έχεις στο μυαλό σου ως θηλυκό μην αγχώνεσαι! Κλίν’ το: η μάσκαρα, της μάσκαρας… :)

 



ο μι τζι και τρια λολ!

df2cb1c467acafc1cd6147c1e2b76c561b79e1a0980e35740ad61f02991cb71bΤο κείμενο αυτό γράφτηκε πρόσφατα με αφορμή το σκάνδαλο με τις ΜΚΟ, αλλά -ας όψεται η βραχεία μνήμη των δελτίων ειδήσεων- μπαγιάτεψε κιόλας. Τέσπα, σας το σερβίρω όπως και να’χει!

Όταν λέμε [mikió] προφέρουμε το ακρώνυμο ή ακρωνύμιο του όρου “Μη Κυβερνητική Οργάνωση”. Το ακρώνυμο είναι μια σύντομη μορφή που δημιουργείται από το συνδυασμό των συλλαβών ενός συνθετικού όρου ή από το συνδυασμό των αρχικών γραμμάτων, όπως δηλαδή συμβαίνει και με τα αρκτικόλεξα.

Τα ακρώνυμα της τελευταίας κατηγορίας διαφοροποιούνται από τα αρκτικόλεξα στην προφορά· τα αρκτικόλεξα προφέρονται πάντοτε με τα ονόματα των γραμμάτων, ενώ για την προφορά των ακρωνύμων δεν υπάρχει κανένας κανόνας που να λέει πώς να τα διαβάσουμε. Η μόνη σύμβαση είναι ότι το ακρώνυμο προφέρεται πάντοτε σαν λέξη και όχι σαν ακολουθία γραμμάτων, πχ [οté] και όχι [ómikron táf épsilon]. Αυτο πρακτικά σημαίνει ότι υπάρχουν ακρώνυμα που προφέρονται μόνο συλλαβικά και άλλα μπασταρδεμένα που ένα μέρος τους προφέρεται συλλαβικά και ένα με το όνομα των γραμμάτων. Για παράδειγμα ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας ΦΠΑ διαβάζεται [fi-pi-á] με το τελευταίο “α” να είναι το μόνο που διαβάζεται συλλαβικά.

Για να προφέρεται όμως σαν λέξη ένα ακρώνυμο είναι άραγε απαραίτητο να περιέχει επιτρεπτές για την ελληνική γλώσσα ακολουθίες φωνημάτων; Μάλλον όχι! Υπάρχουν αρκετά ακρώνυμα που κατά την προφορά τους τούς προσθέτουμε φωνήματα τα οποία δεν υπάρχουν στη συντομευμένη γραπτή μορφή. Για παράδειγμα η ΓΣΕΕ προφέρεται [jeseé] και όχι [γseé] αφού το σύμπλεγμα [γs] δεν υπάρχει στην ελληνική γλώσσα. Oύτε όμως την προφέρουμε μπασταρδεμένα [γáma seé] γιατί δεν είναι και πολύ εύηχο! Oι άνθρωποι πάντως που φτιάχνουν τις συντομευμένες γραπτές μορφές νομίζω ότι συνήθως αποφεύγουν ακολουθίες συμφώνων που δεν υπάρχουν στη γλώσσα ή ακολουθίες απανωτών φωνηέντων που δημιουργούν χασμωδία (ok ο πρόσφατος ΟΑΕΕ αποτελεί εξαίρεση! Άντε και το ΤΣΜΕΔΕ! :P ).

Τι είναι αυτό που καθορίζει όμως αν μια συντομευμένη μορφή που προκύπτει από το συνδυασμό αρχικών γραμμάτων είναι ακρώνυμο ή αρκτικόλεξο; Η απάντηση είναι μάλλον η γλωσσική μας διαίσθηση και φυσικά η μίμηση (αν δεν είχα δηλαδή ακούσει από άλλους την προφορά [mikió] μάλλον δεν θα το πρόφερα έτσι)! Υπάρχουν λοιπόν συντομευμένες γραπτές μορφές που αποδίδονται προφορικά μόνο ως ακρώνυμα και άλλες μόνο ως αρκτικόλεξα. Είναι γεγονός όμως ότι τα “μόνο ως αρκτικόλεξα” είναι λιγότερα, αφού στα ελληνικά τα περισσότερα ονόματα γραμμάτων είναι δισύλλαβα, επομένως δεν βολεύουν στη δημιουργία συντομευμένων προφορικών μορφών. Κάπως έτσι στην καθημερινή επικοινωνία προτιμούμε την προφορά [δuσú] (σαν ακρώνυμο) για τη συντομευμένη γραπτή μορφή του Διοικητικού Συμβουλίου, ενώ επίσημα μάλλον θα λέγαμε [δélta síγma] (δηλαδή σαν αρκτικόλεξο). Αντίστοιχα παραδείγματα είναι τα ΜΜΕ, ΚΚΕ κτλ.

Μεγάλο γλωσσολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος που τονίζουμε δυναμικά αυτές τις παράξενες λέξεις. Γιατί δηλαδή “οτέ” κι όχι “ότε”, γιατί “τσμέδε” κι όχι “τσμεδέ“; Κι εδώ η απάντηση μάλλον είναι η διαίσθηση και η μίμηση. Πάντως άλλες γλώσσες, όπως για παράδειγμα τα γαλλικά και τα αλβανικά, έχουν λύσει αυτό το θέμα με το δυναμικό τονισμό μόνο της λήγουσας. Αγαπημένο μου παράδειγμα το γαλλικό “γουί φί” (wi-fi [γuí fí])! :)

What’s Your Acronym IQ?



πηρα κοκκινο στιλο…

burglar[Επιστρέφοντας στα πρώτα μου posts για τις ανάγκες του "Γλωσσάδικου" διαπίστωσα μερικές τρύπες. Για παράδειγμα ενώ έχω γράψει αρκετά για το γλωσσικό λάθος, δεν έχω γράψει τίποτα για την υπερδιόρθωση. Το σημερινό post είναι λοιπόν η πρώτη μου δημοσίευση στη Larissanet στην οποία δεν έκλεψα κάτι από το blog μου! Αντιθέτως κλέβω τη δημοσίευση από την εφημερίδα και σας την παρουσιάζω ηλεκτρονικά! :) ]

Στο προηγούμενο άρθρο όρισα το γλωσσικό λάθος ως εκείνη την απόκλιση από τη νόρμα που δεν πρέπει να την προσεγγίζουμε αξιολογικά, γιατί ενδεχομένως οδηγεί στη γλωσσική αλλαγή. Η γλωσσική αλλαγή τελικά καταγράφεται κάποια στιγμή στα λεξικά, τις γραμματικές και τα συντακτικά με τη μορφή κανόνα. Οι περισσότεροι άνθρωποι φυσικά δεν έχουν ανάγκη κανέναν κανόνα για να χρησιμοποιήσουν την εξελιγμένη εκδοχή της γλώσσας τους. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για μερικούς που επιθυμούν μέσα από το λόγο τους να αποδείξουν τη λογιότητα και τη μόρφωσή τους. Αυτοί όχι μόνο δεν χρησιμοποιούν τη νέα εκφορά όσο αυτή θεωρείται γλωσσικό λάθος, αλλά συνήθως δεν αποδέχονται και την καταγραφή της ως κανόνα. Τέτοιοι ομιλητές οδηγούνται συχνά στην υπερδιόρθωση.

Θα εξηγήσω το φαινόμενο με ένα παράδειγμα: Την τελευταία εβδομάδα παρακολουθώντας τις εξελίξεις που αφορούν την τοπική αυτοδιοίκηση διαπίστωσα ότι τα “της Ηρούς” για την Ηρώ Διώτη, υποψήφια περιφερειάρχισσα με το ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ., έδιναν κι έπαιρναν. Δεν ξέρω αν η ίδια επιθυμεί να διατηρηθεί η αρχαιοπρεπής αυτή γενική για το όνομά της, ωστόσο μαντεύω ότι το στενό περιβάλλον της δεν μπορεί να συμμορφωθεί, ακόμα κι αν εκείνη το θέλει. Κι αυτό γιατί οι κοντινοί της άνθρωποι έχουν ενσωματώσει στο λεξιλόγιό τους την πιο “καθημερινή” γενική του ονόματός της, όχι αυτή που φοράει “τα καλά της”. Η μαμά της, ας πούμε, λέει (λογικά) “Αυτό είναι το αγαπημένο φαΐ της Ηρώς” και όχι “της Ηρούς”.

Εδώ και έναν αιώνα οι νεοελληνικές γραμματικές καταγράφουν ότι τα θηλυκά σε -ώ σχηματίζουν τη γενική ενικού σε -ώς. Ο κανόνας αυτός ωστόσο κονταροχτυπιέται με αυτό των αρχαίων ελληνικών που θέλει τα τριτόκλιτα ακατάληκτα διπλόθεμα θηλυκά (!) σε -ώ να σχηματίζουν τη γενική σε -ους (με περισπωμένη). Από τα κύρια ονόματα τέτοια είναι τα: Ηρώ, Κλειώ, Λητώ, Ερατώ κτλ. Πολλοί λοιπόν κολλημένοι στον παλιό κανόνα δεν επιμένουν απλά στα Ηρούς, Κλειούς κτλ, αλλά σχηματίζουν και τα νεότερα ονόματα με τον ίδιο τρόπο: Γωγούς, Αργυρούς, Μαριγούς.

Και τι σημαίνει αυτό, θα αναρωτηθείτε; Ότι η γενική των αρχαίων ονομάτων πρέπει να τίθεται σε -ούς ενώ των νέων σε -ώς; Δηλαδή καλώς η Ηρώ γίνεται της Ηρούς, αλλά αν τη λέγαν Αργυρώ θα έπρεπε να γίνει της Αργυρώς; Αντιλαμβάνεστε νομίζω ότι κάτι τέτοιο δεν είναι πρακτικό! Ούτε βέβαια μπορούμε να χρησιμοποιούμε την κατάληξη -ους για τη γενική κάθε Γωγώς, Λενιώς, Μαριγώς. Όχι γιατί δεν τους αξίζει αυτή η “τιμή”, αλλά γιατί η κλιτική οικογένεια των θηλυκών σε -ώ εξελίχθηκε και έφτασε στις μέρες μας αλλαγμένη. Ας το αγκαλιάσουμε όπως κάνανε οι γραμματικές και τα συντακτικά της νέας ελληνικής και ας το εφαρμόσουμε σε όλα τα ονόματα, αρχαιόφερτα και μη. Αλλιώς ας αρχίσουμε και τα “Το αγαπημένο φαΐ του Περικλέους” ή “Το μπλουζάκι του Σωκράτους”!

BLOG UPDATE: Αν σας αρέσει να λέτε της Ηρούς, της Αργυρούς κτλ αυτό είναι μία γλωσσική επιλογή, όποτε πάμε πάσο. Το να διατείνεστε όμως πως αυτό είναι το γραμματικά σωστό είναι που κάνει τ@ς γλωσσολόγους να μιλούν για υπερδιόρθωση.



WINTER IS COMING!

tumblr_mnongwDtEE1rqflsgo1_500Καλή χρονιά σε όλ@ς! :)

Είναι πολλά εκείνα που περιμένουμε να γίνουν το 2014! Ένα από αυτά -δευτερευούσης, ίσως τριτούσης, τεταρτούσης (!) και πάει λέγοντας- σημασίας είναι να δούμε στις οθόνες μας το νέο κύκλο επεισοδίων της αγαπημένης σειράς Game of Thrones! Η σειρά σταμάτησε σε κρίσιμο σημείο αυξάνοντας την προσμονή. Για όσ@ς αγαπάμε όμως τα γλωσσολογικά η αναμονή μεγαλώνει καθώς περιμένουμε με ενδιαφέρον την εξέλιξη της τεχνητής γλώσσας Dothraki που μιλάει η νομαδική φυλή πολεμιστών της Daenerys Targaryen, της γνωστής Khaleesi (την οποία εγώ τουλάχιστον θέλω να δω να κωλοκάθεται στο θρόνο)! :P

Η γλώσσα Dothraki είναι μία προφορική τεχνητή γλώσσα, δεν έχει αναπτυχθεί δηλαδή με τρόπο φυσικό ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν την ανάγκη να επικοινωνήσουν. Τη γλώσσα έφτιαξε ο George R. R. Martin, συγγραφέας της σειράς βιβλίων A Song of Ice and Fire, στην οποία σειρά βασίστηκε το Game of Thrones. Σαν άλλος Tolkien δηλαδή κατασκεύασε ένα φανταστικό κόσμο στον οποίο θέλησε να δώσει μια πινελιά αληθοφάνειας μέσω αυτής της fictional γλώσσας. Η γλώσσα του Martin βέβαια δεν είναι μια ολοκληρωμένη από άποψη σύνταξης και λεξιλογίου γλώσσα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μελετηθεί όπως η γλώσσα των ξωτικών (Sindarin) του Tolkien ή η Klingon του Star Treck. Kαλύπτει, με άλλα λόγια, απολύτως τις ανάγκες της μυθοπλασίας του και δεν φτιάχτηκε για να χρησιμοποιηθεί ως σύστημα. Παρ’ όλα αυτά η προσπάθειά του είναι εντυπωσιακή, αν λάβουμε υπόψη ότι δεν έχει γνώσεις γλωσσολογίας.

Για τις ανάγκες ωστόσο του Game of Thrones η γλώσσα Dothraki έπρεπε να λάβει ένα πιο συστηματικό χαρακτήρα. Κάπως έτσι επιστρατεύτηκε ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός “The Language Creation Society” που προωθεί τις τεχνητές γλώσσες. Oι γλωσσολόγοί είχαν μπροστά τους ένα βουνό: έπρεπε να αναπτύξουν τη γλώσσα σεβόμεν@ την περιγραφή του Martin. Έπρεπε επίσης να μελετήσουν τις περιστάσεις επικοινωνίας, όπως διαμορφώνονται στην κοινωνία των Dothraki, στις οποίες θα χρησιμοποιούνταν η γλώσσα και μετά να αναπτύξουν το λεξιλόγιο και τη σύνταξή της. Κι όλα αυτά έχοντας πάντα στο μυαλό τους ότι τη γλώσσα αυτή πρέπει να την αποστηθίσουν οι ηθοποιοί, άρα πρέπει να έχει εύκολη προφορά και να “μαθαίνεται” εύκολα.

Η γλώσσα που προέκυψε είναι ένα κράμα της γλώσσας του Martin, μαζί με τουρκικά, ρωσικά, εσθονικά, σουαχίλι και Inuktituk (μια γλώσσα Inuit του Καναδά). Ως προς τη σύνταξη μόνο παρουσιάζει ομοιότητες με την αγγλική (διατηρεί τη σειρά Υποκείμενο-Ρήμα-Αντικείμενο). Η δουλειά των γλωσσολόγων είναι εντυπωσιακή! Πρόκειται πια για μία ολοκληρωμένη γλώσσα με 3034 λέξεις, πλήρες συντακτικό και πλήρη γραμματική που ανανεώνεται διαρκώς. Μάλιστα υπάρχει επίσημο site μέσα στο όποιο έχει ανοιχθεί συζήτηση για τη γλώσσα και την εξέλιξή της! Προτού πάρετε μέρος καλό είναι να μάθετε τα βασικά: “M’ athchomaroon” [=Γεια! (με σεβασμό)], “Fonas Chek!” (=Αντίο!/Καλό κυνήγι!), “Hajas” (=Αντίο), “Sek” (=Ναι), “Vos” (=Όχι), “San Athchomari Yerea” (=Ευχαριστώ!).

Και φυσικά: “Qoy qoyi” (= Αίμα του αίματός μου)! :P



το γλωσσαδικο
Οκτωβρίου 25, 2013, 11:45
Filed under: plus | Ετικέτες: ,

Σήμερα θα σας πω μια ιστορία…Την ιστορία του blog. Μη βιαστείτε να με κατηγορήσετε ότι προσπαθώ να καλύψω την έλλειψη έμπνευσης με ένα άσχετο από τα γλωσσολογικά post! Κάπου θέλω να καταλήξω! (Η έλλειψη έμπνευσης βέβαια είναι δεδομένη! ;))

Όπως βλέπετε από την πρώτη “παγωμένη” ανάρτηση του blog, το i love linguistics γεννήθηκε το Σεπτέμβριο του 2009. Λίγους μήνες πριν, τον Απρίλιο, είχα πάρει πτυχίο φιλολογίας με ειδίκευση στη γλωσσολογία. Να σημειώσω -μιας και είναι επίκαιρο- ότι θα το ‘παιρνα νωρίτερα αλλά και τότε είχαν απεργία οι διοικητικ@!

Στο μεταξύ δούλευα στον ΟΤΕ τηλεφωνήτρια στις βλάβες (το τι βρισίδι έτρωγα δεν λέγεται!). Αυτούς τους πέντε μήνες λοιπόν που μεσολάβησαν μέχρι τη δημιουργία του blog η μόνη μου ενασχόληση ήταν ο ΟΤΕ. Ωραία -δε λέω- αλλά άρχισα να φοβάμαι ότι θα ξεχάσω και αυτά που ήξερα! Οπότε ακολουθώντας το παράδειγμα της φίλης serenitsas -τότε δραστήριας blogger- αποφάσισα να δοκιμάσω να κάνω ένα blog. Η θεματολογία που επέλεξα θα με “ανάγκαζε” να ξαναδιαβάσω γλωσσολογία. Συγχρόνως θα ασχολούμουν με κάτι καινούριο για μένα, “ιντερνετικό”.

Τον τίτλο δεν τον πολυσκέφτηκα γιατί πίστεψα ότι το blog δεν θα έχει αναγνώστ@ες, άρα δεν χρειάζεται να κουράσω το μυαλουδάκι μου με μια τέτοια λεπτομέρεια. Μέχρι και σήμερα ο τίτλος δεν μου αρέσει, όμως τον κρατάω αφενός γιατί έχω πια πολλ@ς αναγνώστ@ς  κι αφετέρου γιατί αγαπώ πώς δείχνει ο τίτλος στο header που έφτιαξα με τη γραμματοσειρά Aka-Acid Mazew και μια τυχαία καρδούλα που βρήκα googlάροντας! Να πω στο σημείο αυτό ότι ενώ για τον τίτλο δεν ενδιαφέρθηκα ιδιαίτερα, την αισθητική του blog την επιμελήθηκα από την αρχή. Για μένα δηλαδή το blog ήταν ένα όμορφο τετράδιο στο οποίο γράφω μικρά γλωσσολογικά κειμενάκια.

Άρχισα λοιπόν να γράφω σχεδόν σε καθημερινή βάση. Πολλές φορές, αν δεν είχαμε πολλές βλάβες, τα δούλευα και στον ΟΤΕ (το ομολογώ!). Έπειτα όταν απολύθηκα και επέστρεψα στη Λάρισα -και στο Βόλο για το μεταπτυχιακό- οι αναρτήσεις λιγόστεψαν, αλλά η διάθεση καθόλου! Παρόλο που δεν διαφήμιζα το blog -ακόμα και σε κοντινούς μου ανθρώπους το ξεφούρνισα βδομάδες μετά την πρώτη ανάρτηση- το blog από την αρχή είχε κάμποσ@ς αναγνώστ@ς. Το μεγάλο μπαμ αναγνώσεων ωστόσο έγινε όσο ήμουν ακόμα οτετζού και με “ανακάλυψε” ο Νίκος Σαραντάκος. Σε ανάρτησή του παρότρυνε τ@ς αναγνώστ@ς του δικού του πολύ πετυχημένου ιστολογίου να τσεκάρουν το νέο τότε i love linguistics. Ήταν μάλλον η στιγμή που κατάλαβα ότι δεν γράφω μόνο για μένα, άλλα και για άλλους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τη γλώσσα! Και σας πληροφορώ πως είμαστε πολλ@!

Να λοιπόν που ήρθα στο δια ταύτα: Η νέα εβδομαδιαία εφημερίδα larissanet (“παιδάκι” της ιστοσελίδας larissanet) θέλησε να συμπεριλάβει μία γλωσσικού ενδιαφέροντος στήλη. Μου προτάθηκε λοιπόν να την αναλάβω και μετά χαράς δέχτηκα! Κατόπιν ωρίμου σκέψεως η νέα στήλη ονομάζεται “Γλωσσάδικο”. Πριν πέσετε να με φάτε (όπως οι φίλες μου που το βρήκαν “μπας κλας”) να πω ότι επέλεξα τον τίτλο αυτό γιατί δεν είναι ξενόγλωσσος (εφημερίδα είσαι, δεν απευθύνεσαι απαραίτητα σε γλωσσομαθείς!), γιατί είναι ουδέτερος ως προς το φύλο (δεν θα έβαζα ποτέ τίτλο “η γλωσσού” ή “η γλωσσοκοπάνα”, λέξεις που φέρουν αρνητικό σημασιολογικό φορτίο για τις γυναίκες) και φυσικά γιατί ο τίτλος είναι παραπλανητικός, άρα μπορεί να τραβήξει αναγνώστ@ς!

Εξηγούμαι: το “γλωσσαδικό” είναι αυτός ή αυτή που μιλάει πολύ και συνήθως με αυθάδεια και θρασύτητα, αυτός ή αυτή που βγάζει γλώσσα. Οι αναγνώστ@ς λοιπόν μάλλον περιμένουν να τα χώσω (προσφέρεται και η εποχή)! Έλα όμως που θα πέσουν στα δίχτυα της γλωσσολογίας (μουχαχα)! Άρα στη δική μας περίπτωση το “γλωσσάδικο” (κατά το γυράδικο, βενζινάδικο, κτλ) είναι το μέρος στο οποίο βρίσκει κανείς τα σχετικά με τη γλώσσα!

Σήμερα κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο σε όλη τη Θεσσαλία. Οι κοντοχωριαν@ σπεύσατε! (είμαι αυτή με τη φωτογραφία απ’το δίπλωμα! :P)



ave maria!
Σεπτεμβρίου 10, 2013, 17:27
Filed under: plus | Ετικέτες:

Καταγραφή

Με αφορμή τη σημερινή είδηση που διχάζει (ενδεικτικά δείτε τα δύο πρώτα σχόλια κάτω από το post της Lifo), θυμήθηκα μία δική μου ανάρτηση που γράφτηκε το 2010 και την ξαναποστάρω… Απλώς πατήστε το παρακάτω link.

LA HAINE*

Πόσο μπροστά από τις εξελίξεις είμαι η άτιμη! :P

update

Για ακόμα μια φορά ο διασημότερος γλωσσολόγος στην Ελλάδα -και δεν το λέω θετικά, πολύ απλά γιατί η φήμη δεν πάει αγκαζέ με την αξία-, ο Γ. Μπαμπινιώτης κάνει σαν να μην είναι γλωσσολόγος. Ο όρος “νεκρή γλώσσα” που τόλμησε να ξεστομίσει η Ρεπούση χρησιμοποιείται από τ@ς γλωσσολόγους όταν αναφέρονται σε μια γλώσσα χωρίς φυσικ@ς ομιλητ@ς. Έχει η αρχαία αττική διάλεκτος φυσικ@ς ομιλήτ@ς;

Ο Μπάμπι και την απάντηση ξέρει και με τον όρο “νεκρή γλώσσα” είναι εξοικειωμένος. Το απέδειξαν τόσο τα κείμενα του στα οποία κάνει και ο ίδιος χρήση του όρου όσο και οι φοιτητ@ς του που τον θυμούνται να το λέει στο μάθημα. Όχι ως αξιολογικό χαρακτηρισμό της γλώσσας, αλλά ως επιστημονικό όρο.

Το ερώτημα είναι γιατί αυτός ο άνθρωπος, τον οποίο η πλειονότητα τον θεωρεί εκπρόσωπο της γλωσσολογίας στην Ελλάδα, επιλέγει να κρατήσει αυτή την αντιεπιστημονική στάση. Και δεν είναι η πρώτη φορά.



baby you can drive my car!

e534384d0d6d5a9823af6103999db6a3

Η φίλη serenitsa (η γνωστή “G.”) επιστρέφοντας για λίγο στην Ελλάδα μου εξέφρασε έναν νέο γλωσσ(ολογ)ικό προβληματισμό που της δημιούργησε η συναναστροφή της με αλλόγλωσσ@ς. Όταν οι φίλ@ της στη Σουηδία τη ρωτούν πώς είναι μια λέξη στα ελληνικά, καταφεύγει συχνότερα σε μεταφραστικές επιλογές που λήγουν σε -άκι, πράγμα που οι ξέν@ βρίσκουν πολύ αστείο (τι χιούμορ! :P). Για παράδειγμα τ@ς μίλησε για το σουβλάκι, το μουστάκι, το FIAT το πεντακοσαράκι κτλ. Αναρωτιέται λοιπόν η serenitsa: πόσο τυχαίο μπορεί να είναι αυτό;;

Η κατάληξη -άκι εμφανίζεται όντως πολύ συχνά στα ελληνικά, κυρίως γιατί είναι το πιο συνηθισμένο παραγωγικό επίθημα με το οποίο σχηματίζουμε τα υποκοριστικά, π.χ. φιλί → φιλάκι, πιάτο → πιατάκι. Δυσκολεύομαι βέβαια να πιστέψω ότι τη serenitsa τη ρώτησαν “how do you say <<fork>> in greek?” και τους απάντησε ναζιάρικα “πιρουνάκι” αντί για “πιρούνι”!

Οι μόνες περιπτώσεις στις οποίες η serenitsa θα κατέφευγε στο υποκοριστικό αντί για την πρωτότυπη λέξη θα ήταν αν ήθελε να δείξει οικειότητα/τρυφερότητα, π.χ. στην υποτιθέμενη ερώτηση “how do you say <<baby i love you>> in greek?” πιθανώς να προτιμούσε το “μωράκι σ’αγαπώ” αντί για “μωρό σ’αγαπώ”. Ή ακόμα αν ήθελε να μειώσει κάποιο πρόσωπο π.χ. “he’s a suck up!” → “in greek: είναι γλειφτράκι” αντί για “γλείφτης”.

Παρόλο λοιπόν που ο υποκορισμός γεμίζει την ελληνική γλώσσα με λέξεις σε -άκι, η serenitsa αποκλείεται να κατέφευγε τόσο συχνά σ’αυτόν ώστε να δικαιολογήσουμε την παρατήρηση των φίλων της. Επομένως δύο πράγματα μπορεί να συνέβησαν:

Ίσως έτυχε να χρησιμοποιήσει λέξεις σε -άκι που έχασαν την υποκοριστική τους σημασία κι έγιναν χωριστά (ας το πούμε) λήμματα. π.χ. το παγάκι, το σακάκι, το χωνάκι, το καλαμάκι κτλ. Θα το κάνω πιο σαφές με ένα αναλυτικό παράδειγμα: όταν κάποιος τρώει μια σοκολάτα και θέλουμε ένα κομμάτι, δεν θα του πούμε “δώσε μου ένα σοκολατάκι”. Ή ακόμα κι αν τρώει μια μικρή σοκολάτα δεν μπορούμε να του πούμε “Που το βρήκες αυτό το σοκολατάκι;”. Το μικρό κομμάτι σοκολάτας είναι “κομματάκι” και η μικρή σοκολάτα “σοκολατίτσα”! Το “σοκολατάκι” είναι μεν μορφολογικά το “υποκοριστικό” της “σοκολάτας”, όμως σημασιολογικά σημαίνει κάτι άλλο: είναι ένα είδος μικρού γλυκίσματος με βάση τη σοκολάτα. Αχ να ‘χαμε ένα! :)

Ίσως βέβαια η serenitsa, αν και υποκοριστικό η ίδια (!), να μην μπλέχτηκε καν με τον υποκορισμό σε κάποιες από τις λέξεις τις οποίες μετέφρασε. Κι αυτό γιατί πολλές από τις λέξεις σε -άκι που χρησιμοποιούμε στα ελληνικά είναι δάνειες, κυρίως από τα τούρκικα: τσακμάκι (çakmak), σπανάκι (ıspanak), κτλ.

Με τούτα και μ’εκείνα: CASE SOLVED (για να μη ξεχνάμε και το ντετεκτιβ-λίκι της γλώσσας! :D)




Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 35 other followers